İctimai təhlükəsizlik

İctimai təhlükəsizlik — insanların həyatı və sağlamlığı, onların dincliyi və əmlak hüquqları, mülkiyyət formasından asılı olmayaraq müəssisə, idarə və təşkilatların normal fəaliyyəti, maddi dəyərlərin bütövlüyü və mühafizəsi üçün təhlükənin olmaması ilə xarakterizə olunan vətəndaş cəmiyyətinin mühafizə olunma vəziyyətidir.

Müasir Ukrayna qanunvericiliyi bu terminə daha geniş şərh verir: "İctimai təhlükəsizlik və asayiş — cəmiyyət və fərd üçün həyati vacib maraqların, insanın və vətəndaşın hüquq və azadlıqlarının mühafizə edilməsi vəziyyətidir ki, bunların təmin edilməsi təhlükəsizlik qüvvələrinin, digər dövlət orqanlarının, yerli özünüidarəetmə orqanlarına, onların vəzifəli şəxslərinə və milli maraqlara olan təhdidlərin təsirinin azaldılması və müdafiəsi üzrə əlaqələndirilmiş tədbirlər həyata keçirən ictimaiyyətin fəaliyyətinin prioritet vəzifəsidir".^[1]

İctimai təhlükəsizliyin mahiyyətini təşkil edən əlaqələr və münasibətlər sistemi, insanların həyatı və sağlamlığı, habelə əmlak (dövlət, kollektiv və ya şəxsi) üçün yüksək təhlükə törədən obyektlərin əldə edilməsi və istifadəsi zamanı texniki-hüquqi normalara müvafiq olaraq, həmçinin təbii fəlakətlər və digər fövqəladə hallar ilə bağlı xüsusi şəraitin yaranması ilə formalaşır.

İctimai təhlükəsizliyin əsas komponentləri

İctimai təhlükəsizlik anlayışı bir neçə mühüm istiqaməti əhatə edir:

Fərdi təhlükəsizlik: Vətəndaşların fiziki toxunulmazlığının və sağlamlığının cinayətkar qəsdlərdən və bədbəxt hadisələrdən mühafizə edilməsi.
Maddi dəyərlərin mühafizəsi: Dövlət və şəxsi mülkiyyətin yanğın, partlayış və digər texnogen qəzalardan mühafizəsi.
Ekoloji və texnogen təhlükəsizlik: Ətraf mühitin çirklənməsinin və sənaye qəzalarının qarşısının alınması, radiasiya və kimyəvi təhlükəsizlik normalarına riayət olunması.^[2]

Təhlükəsizliyin təmin olunma mexanizmləri

İctimai təhlükəsizlik həm preventiv (qabaqlayıcı), həm də operativ tədbirlər vasitəsilə təmin edilir. Preventiv tədbirlərə təhlükəli maddələrlə işləmə qaydalarının müəyyən edilməsi, yol hərəkəti qaydaları və yanğın təhlükəsizliyi dərslərinin keçirilməsi daxildir. Operativ tədbirlər isə artıq baş vermiş fövqəladə halların nəticələrinin aradan qaldırılmasını və insanların təxliyəsini nəzərdə tutur.

Müasir nəzəriyyələr ictimai təhlükəsizliyi həm də "sosial sabitliyin" təminatçısı kimi görürlər. Əhalinin dövlət institutlarına olan inamı və hüquq-mühafizə orqanları ilə ictimaiyyət arasındakı sıx əməkdaşlıq təhlükəsizlik səviyyəsinin yüksəlməsinə birbaşa təsir göstərir.^[3]

İstinadlar

↑ "Закон України «Про національну безпеку України» від 21.06.2018 № 2469-VIII" (ukrayna). İstifadə tarixi: 30 aprel 2026.
↑ Buzan, Barry. People, States & Fear: An Agenda for International Security Studies in the Post-Cold War Era (ingilis). ECPR Press. 1991. ISBN 978-0955248818.
↑ Bayley, David H. Police for the Future (ingilis). Oxford University Press. 1996. ISBN 978-0195101232.

Xarici keçidlər

Vikianbarda İctimai təhlükəsizlik ilə əlaqəli mediafayllar var.
Murray N. Rothbard: The Public Sector, III: Police, Law, and the Courts aus For a New Liberty: The Libertarian Manifesto

[1] "Закон України «Про національну безпеку України» від 21.06.2018 № 2469-VIII" (ukrayna). İstifadə tarixi: 30 aprel 2026.

[2] Buzan, Barry. People, States & Fear: An Agenda for International Security Studies in the Post-Cold War Era (ingilis). ECPR Press. 1991. ISBN 978-0955248818.

[3] Bayley, David H. Police for the Future (ingilis). Oxford University Press. 1996. ISBN 978-0195101232.

[1]

[2]

[3]