İlanyeyən

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
İlanyeyən
İlanyeyən
Elmi təsnifat
Aləmi: Heyvanlar
Tip: Xordalılar
Sinif: Quşlar
Dəstə: Qızılquşkimilər
Fəsilə: Qızılquşlar
Yarımfəsilə: İlanyeyənlər
Cins: Əsl ilanyeyən
Növ: İlanyeyən
Latın dilində adı
Circaetus gallicus (Gmelin, 1788)
Areal
Circaetus gallicus dis.PNG

Wikispecies-logo.svg
Vikinnövlərdə
təsnifat

Commons-logo.svg
Vikianbarda
şəkil

ÜTMX 175502
MBMM 43465
Circaetus gallicus 02.JPG
Short Toed Snake Eagle.jpg

İlanyeyən (lat. Circaetus gallicus və ya lat. Circaetus ferox) – Qızılquşkimilər dəstəsinin qızılquşlar fəsiləsinə aid yırtıcı quş növü. Azərbaycanda təhlükədə olan quşlar siyahısına daxil edilmişdir.[1]

Rəngi bozumtul-qonurdur. Qarın tərəfində qonur naxışlar var. Açılmış halda qanadlarının uzunluğu 1,9 m-dəkdir. Barmaqları qısa, dırnağı itidir. Avropa, AsiyaŞimali Afrikada yayılmışdır. Köçəri quşdur; Afrikada, Cənub-Qərbi Asiyada qışlayır. Seyrək enliyarpaqlı meşələrdə yaşayır. KrımdaOrta Asiyada meşəsiz dağlarda rast kəlir. Ağacda və ya qayada düzəltdiyi yuvaya 1 yumurta qoyur; həm erkəyi, həm də dişisi 35—36 gün kürt yatır. Əsasən, sürünənlər, suda-quruda yaşayanlargəmiricilərlə, qismən də quş və iri cücülərlə qidalanır.

  • Status. Respublikada sayı az olan və getdikcə azalan, yuvalayan – köçəri növdür.
  • Yayılması. Qobustanda, Bozdağda, Zuvandda, Araz çayı vadisində və respublikanın digər dağətəyi və aran rayonlarında yayılmışdır. Azərbaycana apreldə gəlib, sentyabrda qayıdır.
  • Yaşayış yeri. Quraq landşaftlarda – qumsal səhra və yarımsəhra, dağətəyi bozqırlarda yaşayır. Kənd təsərrüfatı sahələrinin genişlənməsi ilə əlaqədar yaşayış yerləri azalır.
  • Təbiətdə sayı. Qobustanda bir cüt ilanyeyənə 6 kv.km, Zuvandda 10 kv.km sahə düşür. Respublikada ümumi sayı məlum deyildir.
  • Çoxalması. Yuvasını sıldırımlı qayada və ağacda qurur. Bir yuvadan bir neçə il ardıcıl istifadə edir. Apreldə, mayın əvvəllərində 1-2 yumurta qoyur. Yuvada nəslin yaşama faizi aşağıdır.
  • Rəqibi, düşməni, xəstəliyi. Məlumat yoxdur.
  • Sayının dəyişilmə səbəbləri. Uzun müddət insan tərəfindən təqib olunması, xam torpaqların istifadə olunması, quşun özünün məhsuldarlığının aşağı düşməsi onun sayını azaltmışdır.
  • Qorunması üçün zəruri tədbirlər. Ümumi sayını öyrənmək, əsas yuva sahələrini təbiət abidəsi kimi nəzarət altına almaq, növün qorunmasını geniş təbliğ etmək lazımdır.

Həmçinin bax[redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə]

Qaynaq[redaktə]