İltəriş xaqan

Vikipediya, açıq ensiklopediya
(İlteriş xaqan səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search
Qutluq İltəriş xaqan
Qədim Türkcə: Old Turkic letter N1.svgOld Turkic letter G1.svgOld turkic letter Q.png Old Turkic letter S2.svgOld Turkic letter R2.svgOld Turkic letter T2.svgOld Turkic letter L2.svgOld Turkic letter I.svg
çin 頡跌利施可汗/颉跌利施可汗
İkinci Göytürk xaqanlığının I xaqanı
682 — 694
Xələfi Qapağan xaqan

Doğum tarixi VII əsr
Vəfat tarixi 694(694-İfadə xətası: "{" punktuasiyasının tanınmayan simvolu.-{{{3}}})
Sülalə Aşina
Atası İtmiş bəy
Həyat yoldaşı İlbilgə xatun
Uşaqları Bilgə xaqan, Kültigin

Qutluq İltəriş xaqanİkinci Göytürk xaqanlığının ilk xaqanı. İllig xaqanın nəslindən gəlirdi. Əsl adı Qutluqdur.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

681-ci ildə Uyğurlara hücum edərək onların yerini tutmuş, 17 sərkərdə ilə birlikdə 5000 əsgər toplamış və Çinə qarşı müharibəyə başlamışdı. 679-cu ildə üsyana qalxmış olan Aşide Yuançjeni məğlub etmişdi. İlk işi Çinin tərəfini tutan türklərə hücum etmək olan İltəriş 7 oğuz tayfasını məğlub etmişdi.[1] Daha sonra Aşide Yuançjen də onun tərəfinə keçmişdi.

683-cü ildə Çin valisi Van Demeunu edam edərək hakimiyyətini elan etmiş, knyaz Qui Yuan onları saxlaya bilsə də İlterişin orduları döyüşlərdə Çinə ağır zərbələr vurmuşdu. Belə ki, türk torpaqlarının valisi Çjan Xinşi, Li Sikyan öldürülmüş, general Çuy Çjibyan isə əsir götürülmüşdü.

694-cü ildə vəfat etmişdir.Yerinə qardaşı Qapağan xaqan keçdi.

Ailəsi[redaktə | əsas redaktə]

İlbilgə xatunla evlənmiş, iki oğlu olmuşdur:

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. С.Е.Малов Памятники древнетюркской письменности Монголии и Киргизии. — Издательсво академии наук СССР, 1959. — 7-11 с. — 2000 экз.