İncəsənət və sənətkarlıq hərəkatı

Vilyam Morris tərəfindən dizayn edilmiş divar kağızı naxışı, 1862-ci il.

İncəsənət və sənətkarlıq hərəkatı (ing. Arts and Crafts) — XIX əsrin sonlarına yaxın İngiltərədə meydana gəlmiş və dizayn tarixinə böyük təsir göstərmiş mühüm bir incəsənət hərəkatı.

Bu hərəkat Sənaye inqilabının gətirdiyi sosial, mənəvi və bədii böhrana, eləcə də mexanikləşməyə qarşı bir etiraz dalğası kimi yaranmışdır. Hərəkatın ideoloji lideri olan Vilyam Morris Viktoriya dövrünün ucuz, keyfiyyətsiz və estetikadan uzaq kütləvi fabrikat məhsullarını kəskin tənqid edərək, keçmişin əl sənətləri ənənələrinə qayıtmağı hədəfləmişdir. Lakin onun bu cəhdi, gözlənilənin əksinə, gələcək nəsillərin dizayn fəlsəfəsinə yön verən mütərəqqi addımların atılması ilə nəticələnmişdir.

Əl sənətlərini yenidən canlandırmaq çağırışı, istifadə olunan materialın təbii xüsusiyyətlərinə sadiq qalmaq, funksional əşyaları həm də estetik cəhətdən gözəl hazırlamaq və dizaynın obyektin təyinatına (funksiyasına) tam müvafiq gəlməsi kimi fundamental prinsiplər, sonrakı sənətkarlar nəsli tərəfindən sadəcə "incəsənət və sənətkarlıq" deyil, "incəsənət və sənaye" sintezi formasında mənimsənilərək müasir dizaynın əsasını qoymuşdur.

Hərəkat özünün ən parlaq və təsirli dövrünü təxminən 1880–1910-cu illər arasında yaşamışdır.

Həmçinin bax

• Uilyam Morris
• Sənaye inqilabı
• Dizayn
• İnteryer dizaynı

Biblioqrafiya və əlavə ədəbiyyat siyahısı

• Ayers, Dianne. American Arts and Crafts Textiles. New York: Harry N. Abrams. 2002. ISBN 0-8109-0434-9.
• Blakesley, Rosalind P. The arts and crafts movement. Phaidon. 2006. ISBN 978-0-7148-4967-6.
• Boris, Eileen. Art and Labor. Philadelphia: Temple University Press. 1986. ISBN 0-87722-384-X.
• Carruthers, Annette. The Arts and Crafts Movement in Scotland: A History. Paul Mellon Centre for Studies in British Art. 2013. ISBN 978-0-300-19576-7. online review
• Cathers, David M. Furniture of the American Arts and Crafts Movement. The New American Library, Inc. 1981. ISBN 0-453-00397-4.
• Cathers, David M. So Various Are The Forms It Assumes: American Arts & Crafts Furniture from the Two Red Roses Foundation. Marquand Books. 2014. ISBN 978-0-692-21348-3.
• Cathers, David M. These Humbler Metals: Arts and Crafts Metalwork from the Two Red Roses Foundation Collection. Marquand Books. 20 fevral 2017. ISBN 978-0-615-98869-6.
• Cormack, Peter. Arts & crafts stained glass (Yale UP, 2015).
• Cumming, Elizabeth; Kaplan, Wendy. Arts & Crafts Movement. London: Thames & Hudson. 1991. ISBN 0-500-20248-6.
• Cumming, Elizabeth. Hand, Heart and Soul: The Arts and Crafts Movement in Scotland. Birlinn. 2006. ISBN 978-1-84158-419-5.
• Danahay, Martin. "Arts and Crafts as a Transatlantic Movement: CR Ashbee in the United States, 1896–1915." Journal of Victorian Culture 20.1 (2015): 65–86.
• Fiell, Charlotte; Fiell, Peter. Design of the 20th Century (25th anniversary). Köln: Taschen. 2005. 62–69. ISBN 9783822840788. OCLC 809539744.
• Greensted, Mary. The arts and crafts movement in Britain (Shire, 2010).
• Guiler, Thomas A (2025) The Handcrafted Utopia: Arts and Crafts Communities in America's Progressive Era Richard W. Couper Press, Clinton, New York, ISBN 978-1-937370-43-5
• Johnson, Bruce. Arts & Crafts Shopmarks. Fletcher, NC: Knock On Wood Publications. 2012. ISBN 978-1-4507-9024-6.
• Kaplan, Wendy. The Art that Is Life: The Arts & Crafts Movement in America 1875-1920. New York: Little, Brown and Company. 1987.
• Kreisman, Lawrence, and Glenn Mason. The Arts & Craft Movement in the Pacific Northwest (Timber Press, 2007).
• Krugh, Michele. "Joy in labour: The politicization of craft from the arts and crafts movement to Etsy." Canadian Review of American Studies 44.2 (2014): 281–301. online
• Luckman, Susan. "Precarious labour then and now: The British arts and crafts movement and cultural work revisited." Theorizing Cultural Work (Routledge, 2014) pp. 33–43 online.
• MacCarthy, Fiona. "Morris, William (1834–1896), designer, author, and visionary socialist". 2009. 19322.
• MacCarthy, Fiona. William Morris. Faber and Faber. 1994. ISBN 0-571-17495-7.
• Mascia-Lees, Frances E. "American Beauty: The Middle Class Arts and Crafts Revival in the United States." in Critical Craft (Routledge, 2020) pp. 57–77.
• Meister, Maureen. Arts and Crafts Architecture: History and Heritage in New England (UP of New England, 2014).
• Naylor, Gillian. The Arts and Crafts Movement: a study of its sources, ideals and influence on design theory. London: Studio Vista. 1971. ISBN 0-289-79580-X.
• Parry, Linda. Textiles of the Arts and Crafts Movement. London: Thames and Hudson. 2005. ISBN 0-500-28536-5.
• Penick, Monica, Christopher Long, and Harry Ransom Center, eds. The rise of everyday design: The arts and crafts movement in Britain and America (Yale UP, 2019).
• Richardson, Margaret. Architects of the arts and crafts movement (1983)
• Tankard, Judith B. Gardens of the Arts and Crafts Movement (Timber Press, 2018)
• Teehan, Virginia; Heckett, Elizabeth. The Honan Chapel: A Golden Vision. Cork: Cork University Press. 2005. ISBN 978-1-85918-346-5.
• Thomas, Zoë. "Between Art and Commerce: Women, Business Ownership, and the Arts and Crafts Movement." Past & Present 247.1 (2020): 151–196. online
• Triggs, Oscar Lovell. The arts & crafts movement (Parkstone International, 2014).
• Wildman, Stephen. Edward Burne-Jones, Victorian artist-dreamer. New York: Metropolitan Museum of Art. 1998. ISBN 978-0-87099-858-4. İstifadə tarixi: 26 dekabr 2013.

Xarici keçidlər

• Fiona MacCarthy, "The old romantics", The Guardian, Saturday 5 March 2005 01.25 GMT
• Furniture makers of America and Canada during the Arts & Crafts Movement
• The first public museum exclusively dedicated to the American Arts & Crafts movement
• Catalog lists with images of the major American Arts & Crafts furniture makers Arxivləşdirilib 21 iyun 2017 at the Wayback Machine