İnqilab Nadirov

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
İnqilab Nadirov
İnqilab Nadirov.png
Doğum tarixi 25 aprel 1940(1940-04-25) (80 yaş)
Doğum yeri
Təhsili

İnqilab Ədil oğlu Nadirov (Nadirli; 25 aprel 1940(1940-04-25), Hüsülü, Ağcabədi rayonu) — Şair, dramaturq, publisist, ictimai-siyasi xadim, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin üç çağırış (1980-1995-ci illər) deputatı; o cümlədən ilk Milli Məclisinin üzvü[1], iqtisad elmləri namizədi, ekoloji elmlər üzrə fəlsəfə doktoru, professor, Türk Dünyası Araştırmaları Uluslararası elmlər Akademiyasının Akademiki (həqiqi üzvü), Avropa Təbiət Elmləri Akademiyasının Akademiki (həqiqi üzvü) və Vatikanın Bonifaciana Akademiyasının (həqiqi üzvü), həmcinin Beynalxalq Kadrlar Akademiyasının və eləcədə Beynalxalq Eko-Energetika Akademiyalarının Ekoloji Elmlər üzrə Fəlsəfə doktoru və həmçinin Azərbaycan, Rusiya və Türkiyə Yazarlar İttifaqının üzvüdür.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

İnqilab Nadirov 25 aprel 1940-ci il Azərbaycan Respublikası Ağcabədi rayonunun Hüsülü kəndində anadan olmuş və 01 sentyabr 1946-ci il Hüsülü kənd məktəbinin birinci sinfinə daxil olmuşdur.

Gəncə Dövlət Pedaqoji İnstitutunun fizika-riyaziyyat fakültəsi (1961-ci il)

1 sentyabr 1956-ci il tarixdə H.B.Zərdabi adına- indiki Gəncə Dövlət Pedaqoji Universitetinin fizika və riyaziyyat fakultəsinə qəbul olmuş və 1961-ci ildə həmin fakultəni müvəffəqiyyətlə bitirmişdir.

  • Noyabr 1962-noyabr 1964-cü illərdə Sovet ordusu sıralarında xidmət etmişdir: Öncə Leninqrad hərbi dairəsinin Vıborq şəhərindəki“Əlahiddə Qvardiya İstehkamçı Batalyonu”nda xidmət etmişdir. Güləş və xizək üzrə idman ustası normalarını yerinə yetirmişdir. Hərbi akademiyaya oxumağa gedəcək kiçik rütbəli zabitlərə riyaziyyat fənnini tədris etmiş, batalyonda özfəaliyyət dərnəyi, yazdığı kiçik həcmli pyeslərlə əsgərlərin hərbi hissələrdə, şəhərin fabrik və zavodlarında çıxışlarını təşkil etmişdir. Sonra isə SOV. İKP MK-nın 1963-cü ildə keçirilmiş “Sovet-Çin münasibətlərinə dair” plenumunun qərarı ilə Leninqrad hərbi dairəsinin nəzdində təşkil olunmuş və “Uzaq Şərq Hərbi Dairəsi”nə göndərilən seçmə hərbi diviziyanın tərkibinə nümunəvi əsgər kimi daxil edilmişdir. Bu müddət ərzində:
  • Uzaq Şərqin Primorye diyarının Sebuçar qəsəbəsində yerləşən hərbi hissəsində qulluq etmiş, SOV.İKP sıralarına qəbul olunmuş, batalyon komsomol komitəsinin katibi işləmiş, bir illik diviziya partiya məktəbini əla qiymətlərlə və Xabarovsk şəhərində 2 aylıq zabitlik kursunu bitirmişdir. Bu dövrdə hərbi hissələrdə iki ildən bir aparılan Moskva yoxlaması onun xidmət etdiyi diviziyada fəaliyyətə başlayır. Bu zaman diviziya bütün sahələr üzrə əla qiymətlər almışdı və yalnız istehkam işinin yoxlaması qalmışdı. . Qaydaya görə hər hansı hərbi hissə Moskva yoxlamasından əla qiymətlər alsa idi, o zaman həmin hərbi hissənin zabitlərinin rütbələri artırılır və digər mükafatlar verilirdi. Bu zaman ona xüsusi tapşırıq verilir:- onun rəhbərlik etdiyi bölmə istehkam işi üzrə imtahan verməli idi. O, bu vəzifənin öhdəsindən şərəflə gələrək hərbi hissəyə əla qiymət qazandırdı. Bunun nəticəsi olaraq polkun komandiri polkovnik Qarmaş tərəfindən ona təşəkkür edilmiş və tərxis olunmasına az qalmasına baxmayaraq bir həftəlik məzuniyyət verilmişdir.
  • 1988-ildə Bakı şəhəri Oktyabr(Yasamal) RİK-in sədr müavini işləmişdir.
  • 1989-1990-ci illər Azərbaycan Respüblikası Mətbuat komitəsinin Kitabxana kollektorunun direktoru işləyərkən kitabxana kollektorunu Azərkitabın tərkibindən çıxarılaraq müstəqil respublika təşkilatına çevrilməsinə nail olmuşdur.Bu dövrdə o. yenidən Azərbaycan SSR Ali sovetinə deputat seçilmişdir.
  • 1991-1995-ci illərdə Azərbaycan Respublikası ilk Milli Məclisinin üzvü olmuş, Heydər Əliyev cənablarının hakimiyyətə qayıdışında, “Azərbaycan Respublikasının Dövlət Müstəqilliyi Haqqinda konstitusiya aktı”nın qəbul edilməsində, yeni konstitusiyanın qəbul olunmasında,müstəqil Azərbaycan Respublikası dövlət rəmzlərinin hazırlanmasında və qəbul olunmasında, “Əsrin Müqaviləsi”nin bağlanmasında, yeni dövlət quruculuğunun bir çox qanun və qərarlarının hazırlanmasında və qəbul edilməsində, bir sözlə, Müstəqil Azərbaycan Dövlətinin yaradılmasında(bərpa edilməsində) bir millət vəkili kimi fəal iştirak etmişdir. 
  • İnqilab Nadirov bir deputat kimi 17 oktyabr 1991- ci il tarixdə Azərbaycan Respublikasının Ali Sovetinin sesiyasında “Azərbaycan Respublikasının Dövlət Müstəqilliyi haqqında Konstutusiya aktı”qəbul edilərkən Etibar Məmmədovun və Fuad Ağayevin birgə hazırladıqları ikinci varaiant lahiyənin nəzərə alınmadığını görüb  təqdim olunan layihənin yarımçıq olduğunu nəzərə alaraq   hər iki lahiyəyə birgə baxılması təklifi ilə çıxış etmiş və onun təklifi nəzərə alınaraq  işçi qrupu hər iki lahiyəyə birgə baxaraq  yekun layihəyə  hazırlamış və Ali Sovetə təqdim etmişdir. Ali Sovetin  sessiyası 18 oktyabr 1991- ci il tarxdə yekun lahiyəyə baxmış və ikinci variant layihədən 2(iki) maddəni yekun lahiyəyə əlavə edərək qəbul  etmişdir.
  • Azərbaycan Respublikası Milli Şurasının 1992-ci ilin yanvar ayının 19-da keçirilmiş iclasında Xalq deputatları yenidən “Qara Yanvar” faciəsinə qayıtmış və hadisəyə münasibətlərini bildirmişlər. Həmin iclasda Xalq deputatı İnqilab Nadirovun çıxışından bir hissəni olduğu kimi veririk:

“Mən təklif edirəm ki, əvvəla, bütün istintaq materialları Respublika Prokurorluğuna göndərilsin, bununla bağlı cinayət işi qaldırılsın və bu işdə günahkar olanlar cəzalandırılsınlar. İkincisi, Bakı şəhərinə qoşun yeridilməsi və şəhərdə fövqəladə vəziyyət elan olunması SSRİ Konstitusiyasına, Azərbaycan SSR Konstitusiyasına,beynəlxalq hüquq normalarına zidd olduğuna və fövqəladə  vəziyyətin hüquqi rejimini tənzimləyən qanunvericilik aktının olmadığı bir şəraitdə həyata keçirildiyi bu tədbirin nəticəsində 137 nəfərin həlak olması, minlərlə adamların isə xəsarət almasına və suveren respublikaya külli miqdarda maddi və mənəvi zərbə vurulması ilə nəticələndiyi üçün bu hadisələrin təşkilatçıları- Qorbaçov, Yazov, Bakatin, Kryuçkov və mərkəzin digər əlaqədar cavabdeh adamları  Rusiya məhkəmələrinə və beynəlxalq məhkəmlərə verilsinlər”

  • 15 may 1994 - 27 avqust 1999-cu illərdə Bakı şəhəri Binəqədi Rayon İcra Hakimiyyətinin başcısı vəzifəsində işləmişdir. Bu illərdə: iki ədəd hər biri 110 min kvt.saat gücündə olan elektrik yarımstansiyasının tikilib  istifadəyə verilməsinə nail olmuşdur.
  • Azərbaycan Müstəqillik qazanandan sonra Azərbaycanda ilk dəfə olaraq Hacı Həsən kəndində iməcilik yolu ilə orta məktəb binasını tikdirmişdir.
  • «Qarşısıalınmaz» zənn edilən, Bakı şəhəri üçün fəlakətə çevrilmiş Böyük Şor gölü probleminin həllini elmi cəhətdən əsaslandırmış və praktiki olaraq həyata keçirilməsinin əsasını qoymuşdur. Nəticədə 400 milyon dollardan çox iqtisadi səmərə əldə edilmiş və 1000 hektaradək torpaq sahəsi istifadəyə verilmişdir.Həmin dövrdə rayon icra hakimiyyətinə ayrılan büdcə vəsaitinə hər il 30%-dək qənaət edilmiş və həmçinin onun elmi işindən əldə edilən iqtisadi səmərə(78 milyard manat.köhnə məzənnə ilə) rayon icra hakimiyyətinə ayrılan beşillik dövlət büdcəsindən(63 milyard) çox olmuşdur. Hal- hazırda burada torpaqların yararlaşdırılıb istifadəyə verilməsi işi davam etdirilir. Bu problemə dair 2 elmi monoqrafiyanın və 6 elmi (cəmi 10 ) məqalənin müəllifidir. Böyük Şor gölü problemi ilə əlaqdar dissertasiya işini müdafiə edərək “iqtisad elmləri namizədi” alimlik dərəcəsi almış, eyni zamanda ona Beynəlxalq Kadrlar Akademiyası tərəfindən “Ekoloji elmlərdə fəlsəfə doktoru” dərəcəsi verilmişdir. Onun Böyük Şor gölündə apardığı iş BMT –nin (Birləşmiş Millətlər Təşkilatının)  1996-cı ildə çıxan “ Azərbaycanda İnsan İnkişafı Haqqında hesabat”da öz əksini tapmışdır. Elmi kitablarından bir sıra ali məktəblərdə dərs vəsaiti kimi istifadə olunur.
  • Onun Böyük Şor gölündə apardığı iş  ilə əlaqədar Azərbaycan Dövlət Televiziyası tərəfindən Qızıl fonda daxil edilən üç sənədli film:-«Binəqədi»,«Böyük Şor» və «Canlanan torpaq» çəkilmişdir.
  • İ.Ə.Nadirli poeziyanın demək olar ki, bütün janrlarında qələmini sınamış və uğurlu nəticələr əldə etmişdir. «Sınaq»(2000-ci il), «Yol ayrıcında»(2006-ci il) mənzum pyeslərinin, «Həyat bir sınaqdır”(şeirlər), “Tarixə qovuşan illərim”(publisistik), “Hikmətli dünyam”, “Muğamlı dünyam”, “Təmsilli dünyam”,“MY World” (Mənim Dünyam- ingiliscə) trilogiyasının, “ MY WORLD OF APHORİSMS” (Mənim hikmətli dünyam-ingiliscə), “Ömrün Payız Akkordları” kitablarının müəllifidir. Onun «Nəvələrə ərməğan (aforizmlər və nəsihətlər)» kitabı azərbaycan, rus və ingilis dillərində nəşr olunmuşdur. «Sınaq» mənzum pyesi Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin sərəncamı ilə nəşr edilmiş «Azərbaycan Dramaturgiyası Antologiyası»na (2007-ci il) daxil edilmiş, «Nəvələrə ərməğan», və «Sınaq» mənzum pyesi Türkiyədə(2009-cu il) çapdan çıxmışdır. O,«Tarixə qovuşan illərim»(1998-ci il) publisistik kitabına görə «Qızıl qələm» və «Azərbaycan Bayrağı» mükafatlarına layiq görülmüşdür.
  • İnqilab Nadirlinin şeirlərinə bir çox mahnılar bəstələnmişdir.Onun 50-dən çox muğam və mahnılarına disklər buraxılmışdır. Respublikanın xalq artisti Mənsum İbrahiimovun ifa etdiyi “Qarabağım”, Respublikanın əməkdar artisti Təyyar Bayramovun “Anam doğma Azərbaycan”, “Mənim üçrəngli bayrağım” mahnıları onun sözlərinə bəstələnmişdir və s. Respublikanın əməkdar müəllimi, muğam ustası, görkəmli xanəndə Qəzənfər Abbasov onun sözlərinə “Mahur Hindi”, “Bayatı Şiraz”, “M, H, Segahı”,”Arazbarı”, “Ovşarı” və s.ifa etmiş və “Mehrabın olaydım asimanında” təsnifini   bəstələmişdir. Qəzənfər Abbasovun  İnqilab Nadirlinin sözlərinə oxuduğu muğam və mahnılardan ibarət ayrıca disk buraxılmışdır.
  • TDAUEA –nın(Türk Dünyası Araştırmaları Uluslararası Elmlər Akademiyasının) Professoru və  Akademiki (həqiqi üzvü) olan İnqilab Nadirli  akademiyanın ən yüksək mükafatları olan  “ Qızıl Ulduz” və “Atatürk Ödülü” ilə təltif olunmuşdur.
  • Həmçinin, İnqilab Nadirli  ATEA nın (Avropa Təbiət Elmləri Akademiyasını) həqiqi üzvü (akademiki) seçılmiş və o, akademiyanın yüksək mükafatı olan “Qotfrid  Vilhelm fon Leybnis”  medalı ilə 25 oktyabr 2013-cü ildə təltif edilmişdir
  • İnqilab Nadirli  yaradıcılığının yüksək zirvəsi sayılan “MY  WORLD” (“Mənim Dünyam”) trilogiyası (ingilis dilində) kitabı ATEA-sı Rəyasət Heyətinin qərarı ilə 2014-cü ildə “İlin Kitabı” diplomuna  layiq görülmüş, həmin kitaba görə o, “Yohan Volfqanq   Höte” medalı  ilə  təltif olunmuş və onun Almaniyada şəxsi poçt markası buraxılmışdır. Həmçinin    həmin kitabın elektron variantı (362 səhifə) dünya oxucuları üçün ATEA- nın xüsusu saytında (WWW. eanw.info./enziklopedia/) yerləşdirilmişdir.
  • O, elmi sahədə fədakar fəaliyyətinə görə Avropa Elmi Cəmiyyətinin, Beynəlxalq Cəngavərlər İttifaqının və ATEA- nın Rəyasət Heyəti Elmi Şurasının birgə qərarları ilə 2015-ci il də    “Avropanın fəxri alimi” adına layiq görülmüş və diplomla  təltif edilmişdir.
  • Fərəhlə qeyd edilməlidir ki,İnqilab Nadirlinin “MY WORLD” (“Mənim Dünyam”) trilogiyası (ingilis dilində)  2015-ci ildə TDAUEA-sı Rəyasət Heyətinin qərarı ilə “İlin Kitabı” diplomuna, müəllifi  isə 2016-cı ildə “İLİN  ADAMI” diplomuna layiq görülmüşdür.
  • İnqilab Nadirlinin “Mənim Hikmətli dünyam” (MY WORLD OF APHORISMS)(Ingilis dilində) kitabı Avropa Təbiət Elmləri Akademiyasının və Avropa Cəngavərlər İttifaqı rəyasət heyətlərinin birgə qərarı ilə 2016-ci ildə  “ZABİT   XAÇI” ordeni ilə təltif edilmişdir.
  • Rusiya Yazıçılar İttifaqı Moskva şəhər təşkilatı Mükafat komissiyasının  qərarı ilə O, “Mənim Dünyam”( MY WORLD) və “Mənim Hikmətli Dünyam”( MY WORLD OF Aphorisms) kitablarına görə “DÖVRÜMÜZÜN QƏHRƏMANI” mükafatına layiq görülmüş və “M. Y. LERMONTOV” ordeni ilə təltif edilmişdir.(2017-ci il. Moskva şəh.)
  • Həmçinin şair. dok. Prof. İnqilab Nadirli Rusiya Yazıçılar İttifaqının ən yüksək mükafatı olan “A.S.Puşkin qızıl medalı” ilə təltif olunmuşdur.(2017-ci il. No:23)
  • İnqilab Nadirli 17 may 2017-ci il tarixdən Rusiya Yazıçılar İttifaqının üzvüdür.
  • Türkiyə Yazarlar Birliyinin üzvü olan İngilab Nadirli “Mənim Hikmətli dünyam” (MY WORLD OF APHORISMS) və “MY WORLD” (“Mənim Dünyam”) əsərlərinə görə, həmin təşkilatın ən yüksək mükafatı olan "Nazim Hikmət" (10 Avqust 2018-ci il tarixində) Beynalxalq mükafatına layiq görülmüşdür.
  • Onun dünyanın yüzədək dövlətini dolaşan “MY WORLD”(“Mənim Dünyam”) trilogiyası kitabı ABŞ-ın Dövlət Konqresi, Moskva şəhərində yerləşən Rusiya Dövlət kitabxanalarının  və s. xüsusi saytlarında  yerləşdirilərək oxucuların ixtiyarına verilmişdir. Və s..
  • İ.Ə.Nadirov (Nadirli) haqqında C.Cavadlının «Zirvələrdən ucada» mənzum romanı, «Ömürdən izlər» ədəbi toplusu, «Kəlbəcərli, İnqilablı günlərimiz» xatirələr və Əli Rza Xələflinin " Sözə gəldin" kitabları ( 75.75 c.v. ) çapdan çıxmışdır.
  • Türkiyənin “TRT AVAZ” telekanalı onun haqqında “Həyat hekayələri”  42 dəqiqəlik kino veriliş çəkərək  öz saytında yerləşdirmişdir.
  • O, «Oktyabr İnqilabı», “Qırmızı Əmək Bayrağı», «Şərəf Nişanı» ordenləri və medalla təltif olunmuşdur. SSRİ kənd təsərrüfatı əlaçısıdır.
  • Ehtiyatda olan polkovnik—leytenantdır.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]