İohan Şöner

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
İohan Şöner
alm. Johannes Schöner
Johannes Schoner Astronomer 01.jpg
Doğum tarixi 25 yanvar 1477
Doğum yeri
Vəfat tarixi 26 yanvar 1547 (70 yaşında)
Vəfat yeri
Vətəndaşlığı
Elm sahəsi astronomiya
İş yeri
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

İohan Şöner (alm. Johannes Schöner‎; 16 yanvar 1477, Karlştad – 16 yanvar 1547, Nürnberq) — bir çox sahədə iz qoymuş alman alimi. Keşiş, astronom, astroloq, coğrafiyaşünas, kosmoqraf, kartoqraf, riyaziyyatçı, qlobusların və elmi alətlərin istehsalçısı, elmi kitabların redaktoru və naşiri. 1543-cü ildə Nürnberqdə Şöner Kopernikin məşhur "Göy cisimlərinin fırlanması haqqında" kitabının nəşr olunmasında mühüm rol oynamışdır.

Şönerin adına Marsda krater adlandırılmışdır.

Həyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Yer kürəsinin xəritəsi

O, Erfurt Universitetində ilahiyyat təhsili almış, daha sonra Bamberqdə katolik keşişi olaraq işləmişdir. Orada, öz evində o, çap mağazası yaradaraq astroloji ədəbiyyat çap etməyə başladı. Şöner həm göy, həm də yer qlobuslarının yaradıcısı kimi tanınır[1], həmçinin yeni kəşf edilmiş Amerika materikinin təsvir edildiyi ilk yer qlobusunun. Şönerin qlobusu Nürnberq şəhər kitabxanasında saxlanılır. 1526- ildən, Nürnberqdə Melanxton Gimnaziyasının açılışından sonra Şöner orada riyaziyyat müəllimi oldu və 20 il bu vəzifədə qaldı. O lüteranlığı qəbul etdi və 7 avqust 1527-ci ildə Anna Selerinlə evləndi. Şönerin xidmətləri arasında əsas yeri Georq fon Purbax, Bernhard Valter (1430–1504), İohan Regiomontan və Nikolay Kopernikin astroloji və astronomik əsərlərinin nəşri tutur. Bundan əlavə, o efemeridləri və əbədi planet cədvəllərini, həmçinin astrologiya üzrə böyük dərslik sayılan "De judiciis nativitatum"u (1545) nəşr etdirmişdir. Bu kitabların hər ikisi Melnxtonun ön sözü ilə nəşr edilmişdir. Şöner öz dərsliyində astrologiyanın Kopernik astronomik sistemi ilə tam uyğun olduğunu inandırıcı şəkildə müdafiə edirdi. Bundan əlavə o, astrologiya, astronomiya, xronologiya və riyaziyyat mövzusunda bir sıra başqa əsərlər də yazmışdır.

Şönerin Veymar qlobusu. Amerika və Uzaq Şərq bir-birinə bitişik göstərilib.

Seçilmiş əsərləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Algorithmus demonstratus, 1534
  • Horari cylindri canones - Bamberq, 1515
  • Horoscopium generale, omni regioni accomodum. - Nürnberq, 1535
  • Opus astrologicum etc. - Nürnberq, 1539
  • De judiciis nativitatum etc. - Nürnberq, 1545

Şöner qlobusları[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Şöner qlobusu (1515) – 1515-ci ildə yaradılmış bu qlobusda rəsmi olaraq 1520-ci ildə kəşf edilən Magellan boğazı göstərilmişdir. Boğaz 53 dərəcə cənub enliyindədir. Qlobusda isə o, 40-cı paraleldə göstərilib.
  • Şönerin 1520-ci ildə yaradılan qlobusunda o dövrdə mövcudluğu sübut olunmamış Antarktika qitəsi göstərilmişdir.
  • Şönerin Veymar qlobusu (1533) – 1533-cü ildə yaradılmış bu qlobusda Şimali Amerika Asiyanın bir hissəsi olaraq verilmiş və Antarktika əks olunmuşdur.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Шенер, Иоганн  // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]

Ədəbiyyat[redaktə | mənbəni redaktə et]