İrəvan Botanika Bağı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

İrəvan Botanika Bağı
erm. Երևանի բուսաբանական այգի
Bağın girişi
Bağın girişi
40°16′24″ şm. e. 44°32′25″ ş. u. / 40.27333° şm. e. 44.54028° ş. u. / 40.27333; 44.54028Koordinatlar: 40°16′24″ şm. e. 44°32′25″ ş. u. / 40.27333° şm. e. 44.54028° ş. u. / 40.27333; 44.54028
Ölkə Flag of Armenia.svg Ermənistan
Region Yerevan flag.gif İrəvan
Rayon Avan
Sahəsi 80 ha
Orta hündürlük 1.200 m
Tarixi 1935
İdarəsi Ermənistan Milli Elmlər Akademiyası
Leaf icon 07.svg
1070+ növ
Sites.gif
botany.sci.am
İrəvan Botanika Bağı (Ermənistan)
Green pog.svg
Commons-logo.svg İrəvan Botanika Bağı Commonsda

İrəvan Botanika Bağı (erm. Երևանի բուսաբանական այգի) — Ermənistan Milli Elmlər Akademiyasına aid və Ermənistan Respublikasındakı bitki kolleksiyasının məsul orqanıdır. Paytaxt İrəvanın şimal-şərqi hissəsində yerləşən Avan rayonunda, təxminən 80 hektarlıq yarı-boş bir sahəni əhatə edir[1][2][3]. Kolleksiyada 200-dən[1][4] çox endemik, nadir və azalan bitki növləri mövcuddur. İrəvan Botanika Bağında bir botanika institutu yerləşir.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

İrəvan Botanika Bağı 1935-ci ildə İrəvan şəhərinin şimal-şərqi hissəsində açılmışdır. Botanika institutu bundan üç il sonra açılmışdır. Kollektiv istixana, 1939-cu ildə 25 kvadrat metrlik bir sahədə qurulmuşdur. 1944-ci ildə yeni bir istixana inşa edilmişdir. Bu istixanın ümumi sahəsi 610 kvadrat metr idi. 1950-ci ildə bağ botanika institutunun ən böyük hissəsi olmuşdur.

Bağda Şabalıdyarpaq palıd, Adi daşsarmaşığı, Ayı fındığı, Juniperus sabina, Dəmirağac və Populus euphratica kimi tipik Qafqaz bitkiləri, At şabalıdı, Cercis siliquastrum, Yay palıdıSibir qara şamı kimi AvropaSibir bitkiləri, Tuya, Yapon soforası, Qədim qozalı metasekvoya kimi Şərqi Asiya bitkiləri mövcud idi.[1]

Əsas Vəzifəsi[redaktə | əsas redaktə]

Nəsli kəsilməkdə olan bitki növlərinin toplanması və yetişdirilməsi, bağın əsas vəzifəsi olaraq görülür[5] (Ermənistanda nəsli kəsilməkdə olan 400 bitki növü mövcuddur[4]). Bağa xüsusilə diqqət yetirilməsi lazım olan bitkilər, Giləmeyvəli qaraçöhrə, Hedera heliks, Juniperus sabina, Vələsyarpaq azat, Rhododendron caucasicum-dur[2]. Bir digər hədəf ətraf mühit təhsilidir. Keçmişdə botanika bağı ətrafındakı elmi insanlar hər zaman mediada yer almış və Ermənistan Respublikasında ətraf mühitin qorunmasının problemləri haqqında məqalələr yazmışdır. Şagirdlər üçün davamlı ekskursiyalar tərtib edirlər, bir çox şagird haqqında təhsil alırlar.

İndiki Vəziyyəti[redaktə | əsas redaktə]

İrəvan Botanika Bağı indi heçdə yaxşı vəziyyətdə deyil. SSRİ-nin dağılmasından sonra qorunan ərazilər üçün maddi qaynaqlar itdi[3]. 1988-ci ildəki böyük enerji böhranı zamanı bir çox ağac bağda istilik yaranması üçün kəsildi, beləcə bağ yenidən ciddi şəkildə ziyan gördü[3]. İndi, bağ mütəxəssisləri zərərləri ortadan qaldırmağa və mövcud kolleksiyası genişləndirməyə davam edirlər. Bu böhran İrəvan Botanika Bağına çoxlu zərər yetirdi. Tropiksubtropik kolleksiya, az qala tamamilə məhv olmuş, şüşə səthi tamamilə məhv olmuş, suvarma və istilik sistemləri nizamsız hala gəlmişdir. Sonrakı illərdə, qış aylarında bitki otaqlarının davamlı dəyişməsi səbəbiylə yeni itkilər yarandı və bunun nəticəsində qalan kolleksiya da əhəmiyyətli ölçüdə azaldı. Bu günlərdə İrəvan Botanika Bağı, maddi dəstəyin olmaması səbəbiylə düzgün işləmir.

Həmçinin Bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici Keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 1,2 Rik Ney, İrəvan səhifə 7, Ermənistan Turu, ArmeniaNow.com,‎ 2007 2010-cu ilin May ayının 21-də alındı.
  2. 2,0 2,1 İrəvan Botanika Bağı, Botanic Gardens Conservation International (BBBM). 2010-cu ilin May ayının 21-də alındı.
  3. 3,0 3,1 3,2 İrəvan Botanika Bağı. Aventura. 2016-cı ilin May ayının 20-də alındı.
  4. 4,0 4,1 Yanna A. Akopyan. İrəvan Botanika Bağında yerli bitki müxtəlifliyinin qorunması, Ermənistan „Kyu Bulletin”. 65, 4, səh. 663-669, 2010.
  5. Təbiət Elmləri Diviziyası. Ermənistan Milli Elmlər Akademiyası. 2016-cı ilin May ayının 20-də alındı.