İrəvanskilər

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
İrəvanskilər
Titul Xan
Əcdadı Məmmədqulu xan
Qohum soylar Bağırbəyovlar
Mənşəyi İrəvan
Təbəəliyi Irevan.png İrəvan xanlığı, Rusiya İmperiyası Rusiya İmperiyası

İrəvanskilərAzərbaycan xalqının tanınmış soylarından biri. İrəvan xanları nəslindəndirlər.

Soyun yaranması[redaktə | əsas redaktə]

Qacarların bir qolu olan İrəvanskilərin əcdadları uzun illər İrəvan xanlığını idarə edib. Onların çoxu Şərur mahalındaNaxçıvanda da yaşayıb. Yeri gəlmişkən, Tbilisi arxivlərində Şərurda yaşamış İrəvan xanları ilə bağlı hələ tədqiq olunmamış qovluqlar var. Bu qovluqlarda onların yaşadıqları kəndlər haqqında geniş məlumatlara rast gəlirik. 1828-ci ildən sonra İranın Marağa şəhərinə köçən xanların Rusiya çarına, sonralar isə Qafqaz canişininə yazılmış maraqlı məktubları da həmin qovluqlarda saxlanılır.

Qeyd edək ki, İrəvan xanları hələ lap qədimlərdən Naxçıvan xanları ilə qohum olublar. I Kəlbəlı xanın arvadı Tükəzban xanım İrəvan xanı Hüseynəli xan Qacarın qızıdır, Səltənət xanımın doğma bacısıdır. Bəzən səhv olaraq onun Məhəmməd xanın qızı kimi təqdim edirlər. Əsl həqiqətdə isə belə deyil, o, Məhəmməd xanın bacısıdır. Bu haqda İrəvan xanlarının qalın bir cild olan "Məktublar"ından ətraflı məlumat almaq olar. Burada qeyd edilib ki Məhəmməd xanın anası Şadlı tayfasındandır. Məmmədqulu xan Rusiya ordusunun kapitanı olub, 1846-cı ildə vəfat edib. Gürcüstan mərkəzi tarix arxivində Məmmədqulu xanın şəxsi işi saxlanılır. Həmin sənəddən öyrənirik ki, onun oğlu Möhbalı xan da rus ordusunun giziri olub. Və elə oradaca qeyd edilib ki, bu sülalənin, demək olar ki, əksəriyyəti bacarıqlı döyüşçülər kimi tanınıblar.

Soyun tanınmış nümayəndələri[redaktə | əsas redaktə]

  • Məmmədqulu xan İrəvanski (vəf.1846) — Hüseynəli xan Ziyadoğlu-Qacarın oğlu.[1]
  • Möhbalı xan İrəvanski
  • Abbasqulu xan İrəvanski[2]
  • Kərim xan İrəvanski (Abbasqulu xanın oğlu və Rusiya ordusunun polkovniki)[3]
  • Həsən xan İrəvanski (Cəmşid xan İəvanskinin dayısı, Abbasqulu xanın oğlu və Hüseyn xan Turqutun atası)[4]
  • Hüseyn xan Turqut (Türkiyə Ordusunun general-mayoru olmuşdur)[5]
  • Fətulla xan İrəvanski
  • Ağa xan İrəvanskiRusiya imperiyası I Dövlət Duması üzvü, hərbçi.[6]
  • Əliqulu xan İrəvanski
  • Böyük xan İrəvanski
  • Allahyar xan İrəvanski — cərrah və şərqşünas, repressiya qurbanı.ref>Зейналов, Аскер . 2011 (2011). Эриванская интеллигенция (PDF). Баку: МУТАРДЖИМ.</ref>
  • Əli xan İrəvanskiRusiya İmperator Ordusunun Krım müharibəsində iştirak etmiş azərbaycanlı zabiti.
  • Nazxanım İrəvanski
  • Mehdi İrəvanski — professor.
  • Emin Sabitoğlu — İsmət xanım İrəvanskinin oğlu.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. [1]
  2. Musa Quliyev (17 June 2009). "Abbasqulu Xan İrəvanski və nəsil şəcərəsi". www.anl.az. 12 January 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 January 2021.
  3. Забытые дуэли (21 May 2003). "Сергей Глезеров". www.vesty.spb.ru. 18 November 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 January 2021.
  4. Musa Quliyev (9 October 2009). "Zamanın tarixə yazdığı qəhrəmanlıq". www.anl.az. 11 January 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 January 2021.
  5. Stonay Dinkov (6 March 2009). "Revan Türk Hanlığı" Konferansı". www.haberler.com. 11 January 2021 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 January 2021.
  6. Иванов, Б. Ю. Иванов (2008). Государственная дума Российской империи: 1906—1917. Москва: РОССПЭН.