İradə Nuriyeva

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
İradə Nuriyeva
İradə Ağaverdi qızı Nuriyeva
Portret
Doğum tarixi: 1962(1962-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Doğum yeri: Flag of the Azerbaijan Soviet Socialist Republic.svg Azərbaycan SSR, Bakı şəhəri
Vətəndaşlıq: Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Elm sahəsi: Zoologiya
İş yeri: AMEA
Elmi dərəcəsi: Biologiya üzrə fəlsəfə doktoru
Elmi vəzifəsi: Dosent
Təhsili: ali

İradə Ağaverdi qızı Nuriyeva (1962)— AMEA Zoologiya İnstitutunun dosenti, biologiya üzrə fəlsəfə doktoru

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

İradə Ağaverdi qızı Nuriyeva 1962-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Atası, Ağaverdı Nuru oğlu Azərbaycan dəmir yolu idarəsində, anası Cəbrayılova Səkinəxanım Fətulla qızı 190 saylı orta məktəbdə işləmişdir. İradə Nuriyeva -1979 cu ildə Bakı şəhəri 190 saylı orta məktəbi, 1984 – ci ildə S.M.Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) Biologiya fakültəsini fərqlənmə diploma ilə bitirmişdir və təyinatla AMEA Zoologiya İnstitutunun işə götürülmüşdür. 2000-ci ildə "Azərbaycanın şimal-şərq rayonlarında ağamerika kəpənəyinin (Hyphantriacunea Drury) parazitlərinin bioekoloji xüsusiyyətləri" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 2012-ci ildən dosentdir.


Elmi fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

1984-cu ildə Zoologiya İnstitutuna gənc mutəxəssis kimi göndərilmiş və Fitogelmintologiya elmi qrupuna laborant vəzifəsinə qəbul edilmişdir. 1985-ci ldə ştatı ilə Həşəratların ekologiyası və fizijlogiyası laboratoriyasına keçirilmişdir. 1986-cı ildə baş laborant, 1990-cı ildə kiçik elmi işçi, 2003-cu ildə böyük elmi işçi vəzifəsinə keçirilmiş və hal-hazırda bu vəzifədə çalışır. İ.A.Nuriyeva işlədiyi dövrdə 9 tematik işin (“Изучение ритмов дыхания у тлей, вредящих хлопчатнику в условиях Азербайджана”, “Изучение сезонных адаптации у совки-гаммы в условиях Азербайджана” “Pambıq sovkasının əsas tüfeylilərinin-entomofaqlarının davranış reaksiyalarının və zərərverıcinin sayının requləetmə qabiliyyətinin öyrənilməsi”, “Azərbaycanda bəzi sovka növlərinin Meteorus və Rogas cinsindən olan tüfeyli entomofaqlarının bioekoloji xüsusiyyətlərinin öyrənilməsi”, “Ağ amerika kəpənəyinin bəzi əsas parazitlərinin bioekoloji xüsusiyyətləri”, “Abşeronun Sphesidae arıları, kəpənək parazitləri və meyvə ağaclarına zərər verən başlıca mənənələrin bioekoloji xüsusiyyətləri”, “Azərbaycanda Coleoptera dəstəsinin Carabidae, Buprestidae, Cerambycidae fəsilələrinin ekoloci faunistik icmalı, nadir və təsərrüfat əhəmiyyətli bəzi növlərin bioekoloji xüsusiyyətlərinin tədqiqi”, “Böyük Qafqaz vilayətində karabid və uzunbığ böcəklərin biomüxtəlifliyi, nadir və nəsli kəsilməkdə olan növlərin müasir vəziyyəti”, “Lənkəran təbii vilayətində karabid və uzunbığ böcəklərin biomüxtəlifliyi, nadir və nəsli kəsilməkdə olan növlərin müasir vəziyyəti”) əsas icraçılarından biri olmuşdur. İradə Nuriyeva 1987-ci ilin martnoyabr aylarında Moskva şəhərində MDPİ-nin üzvi və biokimya kafedrasında həşəratların biokimyası sahəsində iş stajı keçmişdir. 1989-cu ilin oktyabrında Sankt Peterburq şəhərində kecirilən Ümumittifaq Entomoloqlar Cəmiyyətinin X qurultayında məruzə ilə çıxış etmişdir. Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi Respublika Bitki Mühafizəsi Stansiyasına, Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinə təqdim olunmuş “Amerika ağ kəpənəyinə qarşı kompleks mübarizə tədbirləri”, (2001-ci ildə) “Azərbaycanın Böyük Qafqaz meşələrində tək ipəksarıyanına qarşı mübarizə tədbirləri” (2005-2010-cu illərdə) adlı tövsiyyələrin hazırlanmasında fəal iştirak etmişdir. İ.A.Nuriyeva Azərbaycan Milli Elm Fondunun təsisetdiyi grant "Azərbaycanda təkipəksarıyan, təbii düşmənləri və sahib bitkiləri" (2008-2010-cu illər) layihəsinin rəhbəri, Ukrayna Elm və Texnologiya Mərkəzinin "Azərbaycan meşələrinə kütləvi ziyanvuran bəzi pulcuqqanadlıların bioekologiyası və təbii düşmənləri" (2008-2010-cu illər) qrant layihəsinin iştirakçısı, "Baki-Tbilisi-Ceyhan neft kəməri boyunca (Azərbaycan ərazisində) entomofaunanın vəziyyəti" (2011-2013-cü illər) layihəsinin rəhbəri olmuşdur.

Mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

Kitabları və monoqrafiyaları[redaktə | əsas redaktə]

Elmi əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

  1. Nuriyeva İ.A. Polistes gallicus Azərbaycanın Muğan-Mil düzundə pambıg sovkasının təbii düşmənidir. / Qədimov V.Ə. // Entomologiya üzrə İ Zaqafqaziya konfransı.Yerevan.1986-cı il, s.93-94
  2. Nuriyeva İ.A. Macrocentrus collais Spin. brokanidinin davranışı və çoxalma xüsusiyyətləri. / Mustafina M.K. // Ümumittifaq Entomoloqlar Cəmiyyətinin X qurultayı. Leninqrad 1990-cı il. s.88-90
  3. Nuriyeva İ.A . Azərbaycanda amerika ağ kəpənəyinin paazitoidləri Psychophagus omnivorus (Pteromalidae ) və Brachimeria intermedia (Chalsididae)-nin bəzi bioekoloji xüsusiyyətləri. // Azərb.Aqrar elmi.1996.№ 5-6., s.60-63
  4. Nuriyeva İ.A. Azərbaycanda amerika ağ kəpənəyinin parazitoidləri Exorista larvarum və Compsilua concinnata Meigen-nin bəzi bioekoloji xüsusiyyətlər. // “Heyvanlar aləminin qounması” elmi konf.Mat.Bakı.1997.,s.95-97
  5. Nuriyeva İ.A . Amerika ağ kəpənəyinin parazitoidi kimi Pimpla tuionella-nın ekosistemlərdə bioloji mübaizədə rolu. // Ətaf mühit və ekol. Elmi metod.konf. Bakı. “Ozan”.1997. s.154-155
  6. Nuriyeva İ.A . Exoista larvarum-un (Tachinidae) amerika ağ kəpənəyini yoluxdurmaq xüsusiyyətləri. // Azəb.Aqrar elmmi. 1998. № 1-2. s.73-74
  7. Nuriyeva İ.A. .Brachimeria intemedia Ness (Hymenoptra , Chalcididae)nigah davranışının bəzi xüsusiyyətləi. // Aqrar sahədə calışan gənc alim və mütəx. Elmi konf.Bakı.1998-ci il. s.121-122
  8. Nuriyeva İ.A. Xeyili ekoloji amil kimi Apanteles plutella Kud. (Braconidae)-nin amerika ağ kəpənəyinin entomofaq kompleksində yeri. / Abdinbəyova A.Ə. // “Həyat fəaliyyətinin mühafizəsi” elmi konf. Sumqayıt. 1998-ci il. s.149-150
  9. Nuriyeva İ.A. Amerika ağ kəpənəyi. / Əhmədov B.Ə. // “Bağca-bağ” j. № 5-6. Bakı 2000. s.4.
  10. Nuriyeva İ.A. Amerika ağ kəpənəyinə qaşı mübaizə. // “Bağca- bağ” j.№ 3-4 . Bakı 2000 s.5.
  11. Nuriyeva İ.A. Amerika ağ kəpənəyini məhsuldalığı. / Əhmədov B.Ə. // “Biologiyanın müasir prob.” Konf. BDU- 2001.s.138-139
  12. Nuriyeva İ.A. Meteorus vesicolor Wesm. Amerika ağ kəpənəyinin parazitidir. // “Biologiyanın müasir prob.” Konf. BDU, -2001. s.139-140
  13. Nuriyeva İ.A. Amerika ağ kəpənəyinin təbii düşmənləri. // “Elm” q.№13-14
  14. 19 may 2001-ci il.
  15. Nuriyeva İ.A. Ağ amerika kəpənəyinin ( Hyphantria cunea Dury) say dinamikasında yerli parazitoidlərin rolu. // AMEA Xəbərləri 2001, № 4-6. s.120-126
  16. Nuriyeva İ.A. Azərbaycanda amerika ağ kəpənəyinin populyasiyasının fizioloji vəziyyəti. // Kimya-biologiya elmləri və təhsilin aktual poblemləri. Resp. Elmi konf.ADPU-80. Bakı-2001. s.147-149
  17. Nuriyeva İ.A. Ağ amerika kəpənəyi və onu yoluxduran parazitləin inkişafının sinxonluq vəziyyəti. // “XX əsrin sonunda heyvanlar aləminin öyənilməsi və qorunması” akad.M.Ə.Musayevin 80 il.Konf.material.Bakı 2001. s.184-186
  18. Nuriyeva İ.A. Ağ amerika kəpənəyinə (Hyphantria cunea Drury)qarşı kompleks mübarizə tədbirləri. / B.Ə.Əhmədov,S.İ.İbadova, S.A. Hacıyeva // “XX əsrin sonunda heyvanlar aləminin öyənilməsi və qorunması” akad.M.Ə.Musayevin 80 il.Konf.material.Bakı 2001. s.140-142
  19. Nuriyeva İrada. Bioecologikal abilities of parasitoids parasitising Hyphantria cunea Drury (Lepidoptera, Arctiidae) in Azerbaijan. // Türkiye 5. Biyolojik Mücadele Kongresi, 4-7 Eylül 2002. Erzurum-Türkiye. s.161-166
  20. Нуриева И. K изучению Вrachymeria intermedia Nees (Hymenoptera, chalcididae). // Меж.Конф. «Биология разнообразия Кавказа» Махачкала, 2002, с. 209-211
  21. Nuriyeva İ.A. Yeni sahibə keçən polifaq parazitoidləin trofik əlaqələi. // “Həsən Əliyev və Azəbaycanda ətaf mühitin davamlı inkişafının poblemləri” konf. Bakı-2002 s. 298-299
  22. Nuriyeva İ.A. Ziyanverici kəpənəklərin bir sıra parazitoidlərinin trofik əlaqələri. // Azəb.Zooloqlar Cəmiyyəti.1qurultay mateial.Bakı-2003 s.244-249
  23. Nuriyeva İ.A. Azərbaycanın Böyük Qafqaz meşələində təkipəksaıyanın Lymantia dispar L.(Lepidoptea Lymantridae) kütləvi artımı və onun sayının tənzimlənməsi. // j. “Bilgi”№2 2005. s.19-24
  24. Nuriyeva İ.A. Psychophagus omnivorus W.(Hymenoptea, Pteromalidae) parazitoidinin qida əlaqələri. // Akademik S.Məmmədova 80 illik yubley. Gəncə -2005. s.98-102
  25. Nuriyeva İ.A. Azərbaycanın Böyük Qafqaz meşə biosenozlarının ziyanverici kəpənəklərinin bioekoloji tədqiqi və onlarla mübarizə üsulları. // Zoologiya institutunun əsərləri XXVIII cild Bakı “Elm” – 2006. s.759-766
  26. Nuriyeva İ.A. Azərbaycanın karabid böcəklər (Coleoptera ,Carabidae) faunasına dair. // AMEA Xəbərlər cild 63 №5-6 Bakı “Elm” 2008 s.81-86
  27. Nuriyeva İ.A. Azərbaycanın bəzi CARABİD böcəkləri (COLEOPTERA, ADEPHAGA,Carabidae) haqqında ekoloji-faunistik məlumat. // Azərbaycan Zooloqlar cəmiyyətinin əsərləri I cild Bakı “Elm” 2008. s.347-350
  28. Nuriyeva İ.A. Böyük Qafqazın Azərbaycan meşələrində tək ipəksarıyanın (Lymantria dispar L.) populyasiyasının müasir vəziyyəti haqqında. / B.Ə.Əhmədov., İ.Q.Kərimova, E.A.,Hüseynova, Ş.M.Məhərrəmova. // Azərbaycan Zooloqlar cəmiyyətinin əsərləri I cild Bakı “Elm” 2008 s.384-387
  29. Nuriyeva İ.A. Təkipəksarıyanın (Lepidoptera, Lymantridae) müasir vəziyyəti haqqında. / B.Ə.Əhmədov // Azərbaycan Zooloqlar cəmiyyətinin əsərləri II cild Bakı “Elm” 2010, s.379-384
  30. Nuriyeva İ.A. Azərbaycanın Böyük Qafqazın Cənub-Şərq və Lənkəran vilayətlərinin karabid böcəklərinin(Carabidae) ekoloji xüsusiyyətləri. // Azərbaycan Zooloqlar cəmiyyətinin əsərləri II cild Bakı “Elm” 2010. s.384-389
  31. Нуриева И. Данные о жужелицах различных районов Азербайджана. // Научно-практический конференция I-ых международных Беккеровских чтений Волгоград -2010. ст.476-479
  32. Nuriyeva İ.A. Calasoma sycophanta və Carabus caucasicus (Coleoptera. Carabidae) karabid böcəklərinin laboratoriya şəraitində saxlanması təcrübəsinə dair. // Zoologiya İnstitutunun əsərləri. Bakı. “Elm”, 2011. cild 29. s.250-255
  33. Nuriyeva İ.A. Karabid böcəklərin (Carabidae) praktiki əhəmiyyəti və Azərbaycanda Carabus cinsinin vəziyyəti. // Zoologiya İnstitutunun əsərləri. Bakı.2013 cild 31, №2 s.116-122
  34. Нуриева И.A. Сравнительный анализ биоценотических комплексов жужелиц (Coleoptera, Carabidae). // Материалы Всеросийской конференции с международным участием «Горные экосистемы и их компоненты». Нальчик 2014. с. 117-118.
  35. Nuriyeva İ.A. Karabid böcəklərin(Coleoptera. Carabidae) Böyük Qafqazda rastgəlmə tezliyi. Müasir biologiya və kimyanın aktual problemləri.elmi konfrans .Cəncə 2014 s.161-165
  36. Nuriyeva İ.A. Azərbaycanda Harpalus cinsinin Coleoptera. Carabidae) nümayəndələri. // Azərbaycan Zooloqlar cəmiyyətinin əsərləri 7 cild N2 Bakı 2015, s.100-105

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Zoologiya İnstitutu