İran-nou

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
İran-nou
İran-nou, 1909-1910.png
Təsisçi(lər) Məhəmməd Əmin Rəsulzadə
Baş redaktor Məhəmməd Əmin Rəsulzadə
Yaranma tarixi 24 avqust 1909
Tiraj 2-3 min nüsxə

"İran-nou"Cənubi Azərbaycanda dərc olunmuş qəzetlərdən biri[1]. Gündəlik qəzet idi.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

1909-cu ilin avqustun 24-də fəaliyyətə başlayan gündəlik və müstəqil "İran-nou" qəzeti 2-3 min nüsxə ilə İranın ən böyük qəzeti oldu.

Qəzetin redaktoru Məhəmməd Əmin Rəsulzadə

Qəzetin redaktoru Məhəmməd Əmin Rəsulzadə idi[2]. O, bu qəzet vasitəsilə İran Demokratik Firqəsinin fikirlərini yayırdı, yaradıcı heyəti də Azərbaycan türklərindən ibarət idi[1]. Qəzetdə M.Ə.Rəsulzadənin çoxlu məqalələri, şeir və publisistik yazıları çap olunmuşdur. O, öz qələmi ilə İranda Avropa tipli jurnalist sənətinin əsasını qoymuşdur. M.Ə.Rəsulzadə Azərbaycanın rus işğalından qurtulması və İranın Rusiyanın təsirindən uzaqlaşması ilə bağlı sərt yazılar yazırdı[2]. Qəzetdə M.Ə.Rəsulzadə bəzən Niş təxəlüsü ilə çıxış edirdi. Sonralar Seyid Həsən Tağızadə, M.Ə.Rəsulzadənin xatirəsinə həsr etdiyi nekroloqda belə yazmışdır:

"Modern Avropa qəzet formasını ilk dəfə İrana gətirən M.Ə.Rəsulzadə olmuşdur".[3]

1910-cu ilin yayında bağlansa da, elə həmin ilin payızında – oktyabrın 26-da artıq İran Demokrat Partiyasının orqanı kimi fəaliyyətini bərpa etdi. İran Demokrat Partiyasının orqanı kimi fəaliyyət göstərmiş bu qəzet Məşrutə inqilabının ikinci dövründə və məclisin ikinci dönəmində ən məşhur qəzet idi[2].

1911-ci ildə fəaliyyətini "İran-novin" adı altında davam edən qəzetdə siyasi məsələlər daha kəskin verilirdi[2]. Belə ki, bu mətbu orqan İranda olan əcnəbilərin pərdə arxası işlərinin üstünü açmağa nail olurdu[2]. Hətta Sədr Haşiminin qeyd etdiyinə görə Tehranın Milli Məclis nümayəndələri öz nitqlərində bu qəzetdə dərc olunan yazılardan istifadə edirdilər[4]

Fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Nəşr olunduğu dövrdə İran tarixində ilk dəfə Avropa standartlarına uyğun olan və ölkədə ən çox oxunan və ən nüfuzlu qəzet sayılmışdır[1].

Təzyiqlər[redaktə | əsas redaktə]

Qəzet adətən ölkədə baş verən siyasi hadisələri işıqlandırır, çatışmazlıqları açıq göstərirdi[2]. Buna görə də tez-tez nüfuzlu şəxslərin və digər qəzetlərin təzyiqinə məruz qalırdı[2]. Səhifələrindən birində İvan Krılovun "Heyvanların konserti" təmsilinə iqtibas çap edən qəzet Sipəhdarın qəzəbinə tuş gəlmişdi[2].

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 1,2 Ülviyyə Tahirqızı. Güney Azərbaycan mətbuatı. anl.az, 15.05.2014, "Xalq cəbhəsi" qəzeti, səh. 11  (azərb.)
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 Pərvanə Məmmədli. Cənubi Azərbaycan mətbuatı tarixi. Bakı: "Elm", 2009, səh. 39.  (azərb.)
  3. "Sühən" jurnalı, Tehran, 1955-ci il, №4
  4. Pərvanə Məmmədli. Cənubi Azərbaycan mətbuatı tarixi. Bakı: "Elm", 2009, səh. 39-40.  (azərb.)