İri atpıtrağı

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
?İri atpıtrağı
Arctium lappa
ArctiumLappa1.jpg
Elmi təsnifat
Aləmi:Bitkilər
Şöbə:Örtülütoxumlular
Sinif:İkiləpəlilər
Yarımsinif:Asterid
Sıra:Astraçiçəklilər
Fəsilə:Mürəkkəbçiçəklilər
Cins:Atpıtrağı
Növ: İri atpıtrağı
Elmi adı
Arctium lappa L., 1753
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
ITIS  
NCBI  
EOL  
GRIN  
IPNI 
TPL 

Hündürlüyü 100-180 sm, gövdəsi düz, möhkəm,şırımlı olub, çox vaxt bənövşəyi rəngli və budaqlanan, hündür ikiillik ot bitkisidir.[1]

Yarpaq[redaktə | əsas redaktə]

Yarpaqları iri və saplaqlıdır, ürəkşəkilliyumurtavaridir,seyrək dişli və ya tamkənarlıdır,üst tərəfdən yaşılldır, qısa, seyrək tüklüdür, alt tərəfdən nazik boz keçə tüklüdür, aşağı yarpaqların uzunluğu 50 sm-ə qədərdir, uzun saplaq üzərindədir, yuxarıya doğru getdikcə tez azalandır.

Çiçək[redaktə | əsas redaktə]

Səbəti şarşəkillidir, eni 2,5-4 (5) sm-dir,qismən qalxanşəkilli çiçək qrupunda toplanmışdır. Qını demək olar ki, çılpaqdır;yarpaqcıqları ensiz-xətvari, yuxarı hissədə qarmaqşəkilli ucu vardır.

Meyvə[redaktə | əsas redaktə]

Toxumları 6–7 mm uzunluqdadır,əksinəyumurtaşəkilli-uzunsovdur, tünd qara rəngli çilləri vardır, yuxarı hissədə biraz qırışlıdır; kəkil qısa cod tüklərdən ibarətdir.

Çiçəkləməsi[redaktə | əsas redaktə]

İyul-Avqust

Meyvə verməsi[redaktə | əsas redaktə]

Avqust-Sentyabr

Azərbaycanda yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Meşədə, kolluqların arasında, dağ çəmənlərində bitir.[2] BQ şərq, BQ qərb, KQ mərkəzi, Lənk. dağ. Orta dağ qurşağında və subalp qurşağında, nadir halda yuxarı dağ qurşağında.

Yaşayış mühiti[redaktə | əsas redaktə]

Meşələrdə, kolluqlarda və dağ çəmənlərində rast gəlinir.

Təsərrüfat əhəmiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Cavan zoğları və yarpaqları qidada istifadə olunur. Bütün növləri yaxşı balverən bitkilərə aiddir.{{Takson

İri atpıtrağı (lat. Arctium lappa)[3]atpıtrağı cinsinə aid bitki növü.[4]

Sinonimləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Arcion majus Bubani
  • Arcion tomentosum Bubani
  • Arctium adhaerens Gilib. [Invalid]
  • Arctium bardana Willd.
  • Arctium chaorum Klokov
  • Arctium grandiflorum Desf.
  • Arctium lappa Willd. [Illegitimate]
    • Arctium lappa var. lappa lappa
    • Arctium lappa subsp. lappa lappa
    • Arctium lappa subsp. majus (Gaertn.) Arènes
  • Arctium leiospermum Juz. & Ye.V.Serg.
  • Arctium majus (Gaertn.) Bernh.
    • Arctium minus subsp. nemorosum (Lej.) Syme
  • Arctium ruderale Salisb.
  • Arctium vulgare (Hill) Evans
  • Arctium vulgare (Hill) Druce
  • Bardana arctium Hill
  • Bardana lappa Hill
  • Lappa glabra Lam.
  • Lappa major Gaertn.
  • Lappa nemorosa (Lej.) Körn. ex Griewank
  • Lappa officinalis All.
  • Lappa vulgaris Hill
    • Lappa vulgaris var. vulgaris vulgaris

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Eldar Şükürov.İsmayıllı rayonu meşə bitkilərinin bələdçi kitabı,Bakı 2016
  2. Validə M. Əlizadə, Naibə P. Mehdiyeva,Vüqar N. Kərimov, Aidə Q. İbrahimova BÖYÜK QAFQAZIN BİTKİLƏRİ (Azərbaycan) Bakı 2019
  3. Nurəddin Əliyev. Azərbaycanın dərman bitkiləri və fitoterapiya. Bakı, Elm, 1998.
  4. Elşad Qurbanov. Ali bitkilərin sistematikası, Bakı, 2009.