İriyarpaq hidrangeya
| İriyarpaq hidrangeya | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
_Hydrangea_macrophylla,_Iwafune,_Isumi,_Chiba,_Japan_2.jpg) | ||||||||||
| Elmi təsnifat | ||||||||||
|
Domen: Klad: Ranqsız: Aləm: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Dəstə: Fəsilə: Yarımfəsilə: Triba: Cins: Növ: İriyarpaq hidrangeya |
||||||||||
| Beynəlxalq elmi adı | ||||||||||
| ||||||||||
İriyarpaq hidrangeya (lat. Hydrangea macrophylla) — bitkilər aləminin zoğalçiçəklilər dəstəsinin hidrangeyakimilər fəsiləsinin hidrangeya cinsinə aid bitki növü.
Botaniki xarakteristikası
[redaktə | vikimətni redaktə et]Hündürlüyü 1-2 m, düz qalxan budaqlara malik koldur. Yarpaqları sadə, yumurtavari və tünd yaşıl, uzunluğu 7-15 sm, kənarları dişlidir. Çiçəkləri iri, çəhrayı, bəzən mavi və ağ rəngdə olub, enli, qalxanvari çiçək qrupunda toplanır. Kasayarpaqları iri, yaşımtıl, tədricən ağ, çəhrayı və ya mavi rəngdə olur. Meyvəsi 2-3 bölümlü, çoxsaylı xırda toxumları olan qutucuqdur. Yazdan yayın ortasına qədər 18-200 C-də toxumlarla, zoğlarla və kolun bölünməsi ilə çoxaldılır.
Ekologiyası
[redaktə | vikimətni redaktə et]İşıqlı və yarımkölgəli ərazilərdə bitir. 100C-yə qədər soyuqlara dözür. Tez boy atır, istisevən, torpaq mühitinə, münbitltyinə və rütubətə tələbkardır. Torpaq qarışığı yarpaq, çim, torf və qum (2:1:1:1) qarışığından ibarət olmalıdır. Mənənə, qırmızı tor gənəsi ilə yoluxa bilir.
Azərbaycanda yayılması
[redaktə | vikimətni redaktə et]Böyük Qafqazda, Lənkəranda, Zaqatalada və s. rayonlarda mədəni şəraitdə becərilir.
İstifadəsi
[redaktə | vikimətni redaktə et]Dünyanın ən çox yayılmış bağ bitkilərinə aiddir. Bu növün çox miqdarda bağ formaları, o cümlədən ağ haşiyəli yarpaqları olan forması yaradılmışdır.
Sinonimləri
[redaktə | vikimətni redaktə et]Homotipik sinonimləri
[redaktə | vikimətni redaktə et]- Hortensia macrophylla (Thunb.) H.Ohba & S.Akiyama
- Viburnum macrophyllum Thunb.
Heterotipik sinonimləri
[redaktə | vikimətni redaktə et]- Hortensia japonica J.F.Gmel.
- Hortensia macrophylla f. isobue (H.Ohba & S.Akiyama) H.Ohba & S.Akiyama
- Hortensia macrophylla f. isonotaki (H.Ohba & S.Akiyama) H.Ohba & S.Akiyama
- Hortensia macrophylla f. normalis (E.H.Wilson) H.Ohba & S.Akiyama
- Hortensia mutabilis Schneev.
- Hortensia nigra Carrière
- Hortensia opuloides Lam.
- Hortensia rosea Desf.
- Hortensia speciosa Pers.
- Hydrangea azisai Siebold
- Hydrangea azisai var. foliis-aureovariegatis Siebold & Zucc.
- Hydrangea cyanoclada G.Nicholson
- Hydrangea florida Salisb.
- Hydrangea hortensia Siebold
- Hydrangea hortensia var. azisai (Siebold) A.Gray
- Hydrangea hortensia var. macrosepala (Regel) Rehder
- Hydrangea hortensia var. maculata (Blume) K.Koch
- Hydrangea hortensia var. mariesii Bean
- Hydrangea hortensia var. otaksa (Siebold & Zucc.) A.Gray
- Hydrangea hortensia f. otaksa (Siebold & Zucc.) Franch. & Sav.
- Hydrangea hortensia f. rosea Bean
- Hydrangea hortensia var. rosea (Bean) J.H.Veitch
- Hydrangea hortensia f. variegata (E.J.Lowe & W.Howard) G.Nicholson
- Hydrangea hortensis Sm.
- Hydrangea hortensis var. alba H.B.May
- Hydrangea hortensis var. maculata Blume
- Hydrangea hortensis var. mariesii (Bean) Bean
- Hydrangea japonica var. albovariegatis Van Houtte
- Hydrangea japonica var. coerulescens Regel
- Hydrangea japonica fimbriata-macrophylla Jacob-Makoy
- Hydrangea japonica var. foliis-variegatis André
- Hydrangea japonica f. hortensia Regel
- Hydrangea japonica var. macrosepala Regel
- Hydrangea japonica var. otaksa Regel
- Hydrangea japonica var. plena Regel
- Hydrangea japonica speciosa Hovey
- Hydrangea japonica var. variegata (E.J.Lowe & W.Howard) Regel
- Hydrangea japonica variegata E.J.Lowe & W.Howard
- Hydrangea macrocephala Dippel
- Hydrangea macrophylla f. azisai (Siebold) E.H.Wilson
- Hydrangea macrophylla f. caesia Nakai
- Hydrangea macrophylla var. hattoriana Kitam.
- Hydrangea macrophylla f. hortensia (Regel) Rehder
- Hydrangea macrophylla var. hortensis (Sm.) Rehder
- Hydrangea macrophylla f. isobue H.Ohba & S.Akiyama
- Hydrangea macrophylla f. isonotaki H.Ohba & S.Akiyama
- Hydrangea macrophylla f. leucantha Makino
- Hydrangea macrophylla f. macrosepala (Regel) E.H.Wilson
- Hydrangea macrophylla f. maculata (Blume) E.H.Wilson
- Hydrangea macrophylla f. mandschurica (Dieck) E.H.Wilson
- Hydrangea macrophylla f. mariesii (Bean) E.H.Wilson
- Hydrangea macrophylla var. normalis E.H.Wilson
- Hydrangea macrophylla f. normalis (E.H.Wilson) H.Hara
- Hydrangea macrophylla f. nuda Konta & S.Matsumoto
- Hydrangea macrophylla f. otaksa (Siebold & Zucc.) E.H.Wilson
- Hydrangea macrophylla var. otaksa (Siebold & Zucc.) Honda
- Hydrangea macrophylla f. veitchii E.H.Wilson
- Hydrangea mandshurica Dippel
- Hydrangea maritima Haw.-Booth
- Hydrangea mutabilis Steud.
- Hydrangea nigra Dippel
- Hydrangea opuloides (Lam.) K.Koch
- Hydrangea opuloides var. azisai (Siebold) Dippel
- Hydrangea opuloides var. hortensia Dippel
- Hydrangea opuloides var. japonica C.K.Schneid.
- Hydrangea opuloides f. macrosepala (Regel) Dippel
- Hydrangea opuloides var. mandschurica Dieck
- Hydrangea opuloides var. mariesii (Bean) Rehder
- Hydrangea opuloides var. otaksa (Siebold & Zucc.) Dippel
- Hydrangea opuloides var. plena Rehder
- Hydrangea opuloides var. variegata (E.J.Lowe & W.Howard) Rehder
- Hydrangea otaksa Siebold & Zucc.
- Hydrangea sieboldii Dippel
- Hydrangea sinensis Dippel
- Macnemaraea opulina P.Willemet
- Primula mutabilis Lour.