İsa Muğanna

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
İsa Muğanna
İsa Mustafa oğlu Hüseynov
İsa Muğanna.jpg
Doğum tarixi 12 aprel 1928(1928-04-12) və ya 12 iyun 1928(1928-06-12)[1]
Doğum yeri
Vəfat tarixi 1 aprel 2014(2014-04-01) (85 yaşında)
Vəfat yeri
Vəfat səbəbi Xroniki ürək çatışmazlığı[2]
Dəfn yeri
Vətəndaşlığı SSRİ SSRİ
Azərbaycan Azərbaycan
Uşağı Sevinc Muğanna[3][4][5]
Təhsili Azərbaycan Dövlət Universiteti
Maksim Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutu
Fəaliyyəti yazıçı
Fəaliyyət illəri 1949-cu ildən
Mükafatları "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı — 1976
"İstiqlal" ordeni — 1998
isahuseynov.com

İsa Mustafa oğlu Hüseynov (Muğanna; 12 aprel 1928(1928-04-12) və ya 12 iyun 1928(1928-06-12)[1], Muğanlı (Ağstafa), Qazax qəzası1 aprel 2014(2014-04-01), Bakı) — Azərbaycanın görkəmli xalq yazıçısı, Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi, ssenarist və kinoredaktor,[6] "Nəsimi" mükafatının ilk laureatı (2012).

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

İsa Hüseynov (İsa Muğanna) 1928-ci ildə Ağstafa rayonunun Muğanlı kəndində dünyaya gəlib.

Atası Mustafa məktəb müəllimi olub. Orta məktəbi bitirdikdən sonra N.Nərimanov adına Tibb Universitetinə daxil olsa da (1945) 4 ay sonra kəndə qayıdıb. Sonradan Azərbaycan Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsinə daxil olub. 1952-ci ildə Moskvadakı M.Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutunu bitirib.

Azərnəşrdə Ədəbiyyat şöbəsinin redaktoru (1952-1954), "Literaturnıy Azerbaydjan" qəzetində nəsr şöbəsinin müdiri (1960-1964), C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında[7] baş redaktor (1964-1968)[8], redaktor (1968-1974), Ssenari şurası üzvü (1974-1979), Azərbaycan SSR Dövlət Kinemotoqrafiya Komitəsində baş redaktor (1979) vəzifələrində çalışıb.

Yaradıcılığı[redaktə | əsas redaktə]

1948-ci ildən ədəbi fəaliyyətə başlamış İsa Muğannanın "Anadil oxuyan yerdə" yazısı ilk dəfə 1949-cu ildə "İnqilab və Mədəniyyət" qəzetində çap edilib[9]. 1950-ci illərdən etibarən kitabları nəşr olunub. Ssenariləri əsasında ("26 Bakı Komissarı", "Nəsimi", "Ulduzlar sönmür" və s.) filmlər çəkilmiş, əsərləri xarici dillərə tərcümə olunmuşdur. "26 Bakı Komissarı" filmi 1968-ci ildə Ümumittifaq Leninqrad Festivalının ən yaxşı tarixi-inqilabi film mükafatını almışdır.

Mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

Kitabları[redaktə | əsas redaktə]

  1. Bizim qızlar (pyes), 1953
  2. Dan ulduzu (pyes), 1955
  3. Hekayələr, 1957
  4. Yanar ürək (pyes), 1960.
  5. Doğma və yad adamlar (roman), 1962.
  6. Teleqram (povest), 1963.
  7. Yanar ürək (roman), 1965.
  8. Tütək səsi (pyes və hekayələr), 1965.
  9. Pyeslər, 1967.
  10. Kollu koxa (pyes və hekayələr), 1969.
  11. Ömrümdə izlər, 1971.
  12. Saz (pyeslər), 1971.
  13. Seçilmiş əsərləri (roman və pyeslər), 1972.
  14. Yanar ürək, Doğma və yad adamlar, 1979.
  15. Məhşər (roman), 1979.
  16. İdeal (roman), 1985.
  17. Türfə (roman), 2009[11]
  18. Qəbiristan (roman), 2013
  19. Cəhənnəm (roman), 2013
  20. GurÜn (roman), 2013
  21. İsahəq-Musahəq (roman), 2013
  22. İlan dərəsi (povestlər)

Filmoqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

  1. Arvadım mənim, uşaqlarım mənim (film, 1978)
  2. Dəli Kür (film, 1969)
  3. İyirmialtılar (film, 1966)
  4. Qərib cinlər diyarında (film, 1977)
  5. Liderlik missiyası. 1-ci hissə (film, 2008)
  6. Nəsimi (film, 1973)
  7. Nizami (film, 1982)
  8. Od içində (film, 1978)
  9. Tütək səsi (film, 1975)
  10. Ulduzlar sönmür (film, 1971)
  11. Zəlimxan dastanı (film, 2007)

Müsahibə[redaktə | əsas redaktə]

  • "Xalq yazıçısı İsa Hüseynov: "80 yaşdan yekun iyi gəlir" - FOTOSESSİYA"(azərb.)). apa.az. 2008-06-11. 2020-03-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-21.
  • Ağa Cəfərli (2012-08-27). "İsa Hüseynov "Kulis"ə danışır"(azərb.)). kulis.az. 2014-09-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-22.
  • Ağa Cəfərli (2012-08-28). ""Yoldaş Qorki, məndən yazıçı olacaqmı?""(azərb.)). kulis.az. 2014-09-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-22.
  • Ağa Cəfərli (2012-08-30). "İsa Hüseynov: "Düşmənlərim üçün də darıxıram""(azərb.)). kulis.az. 2014-09-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-22.
  • Ağa Cəfərli (2014-04-01). "İsa Hüseynovun Kulis.az-a müsahibəsi: "Düşmənlərim üçün də darıxıram""(azərb.)). kulis.az. 2014-07-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-22.

Ölümü[redaktə | əsas redaktə]

Yazıçı İsa Hüseynov uzun müddət xroniki ürək çatışmazlığından əziyyət çəksə də heç vaxt yataq xəstəsi olmayıb.[12] 2014-cü il 1 aprel tarixində gecəyarısı qəfildən vəfat etmişdir.[13][14] Dəfn mərasimi xaricdə yaşayan nəvəsinin gəlişi və iştirakı ilə Fəxri Xiyabanda gerçəkləşmişdir.[15][16]

Xatirəsi[redaktə | əsas redaktə]

31 may 2018-ci ildə Azərbaycan prezidenti İsa Muğannanın 90 illik yubileyinin keçirilməsi haqqında sərəncam imzalamışdır.[17]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1 2 IMDb — 1990.
  2. "İsa Muğanna dünyasını dəyişdi"(azərb.)). lent.az. 2014-04-01. 2016-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-21.
  3. Leyla Əsədullayeva (2019-06-12). ""Çox təəssüf ki, mən hələ indi İsa Muğannanın qızı olduğumu dərk edirəm" - MÜSAHİBƏ"(azərb.)). modern.az. 2019-06-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-21.
  4. Ayxan Ayvaz (2019-08-21). "İsa Muğannanın qızı od püskürdü: "Bu, atama və bizim ailəyə qarşı təhqirdir!" – Müsahibə"(azərb.)). kulis.az. 2020-03-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-21.
  5. "İsa Muğannanın qızı: «Mənə Kamal Abdullanın kitablarını oxutdururdu»"(azərb.)). azadliq.org. 2014-04-01. 2016-11-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-23.
  6. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 272-274.
  7. Азербайджанской ССР кинематография. Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — Москва: Советская энциклопедия, 1987. — стр. 13.
  8. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan. Ramiz Məmmədov. Kino. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi, 2007.- səh. 814.
  9. Muğanna İsa Hüseynov sənədli televiziya filmi 2005 AzTV. Montaj rejissoru YAFƏT XEYİROV
  10. Respublika kino sənəti işçilərinə Azərbaycan SSR fəxri adlarının verilməsi haqqında Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 23 dekabr 1976-cı il tarixli Fərmanıanl.az saytı
  11. Şəmil Sadiq (2017-06-12). "İsa Muğannanın "Türfə" romanı niyə çap olunmurdu..."(azərb.)). 525.az. 2019-01-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-21.anl.az
  12. "İsa Muğannanın həyat yoldaşı yazıçının ölümündən danışıb"(azərb.)). deyerler.org. 2014-04-01. 2020-03-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-22.
  13. İ.İzzət (2014-04-01). "Azərbaycanın tanınmış yazıçısı İsa Muğanna vəfat edib"(azərb.)). trend.az. 2020-03-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-22.
  14. "İsa Hüseynov I Fəxri Xiyabanda dəfn olunacaq - YENİLƏNİB - VİDEO"(azərb.)). milli.az. 2014-04-01. 2020-03-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-22.
  15. "Müasir Azərbaycan ədəbiyyatının görkəmli nümayəndəsi, Xalq Yazıçısı İsa Hüseynov son mənzilə yola salınmışdır"(azərb.)). azertag.az. 2014-04-02. 2020-03-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-22.
  16. "Müasir Azərbaycan ədəbiyyatının görkəmli nümayəndəsi, Xalq Yazıçısı İsa Hüseynov son mənzilə yola salınmışdır"(azərb.)). respublica-news.az. 2014-04-03. 2020-03-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-22.
  17. President.Az (31.05.2018). "İsa Muğannanın 90 illik yubileyinin keçirilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı" (azərb.). President.az. İstifadə tarixi: 2018-06-04.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]