Məzmuna keç

İsa Muğanna

Vikipediya, azad ensiklopediya
İsa Muğanna
İsa Mustafa oğlu Hüseynov
Doğum adı İsa Hüseynov
Təxəllüsü Muğanna
Doğum tarixi
Doğum yeri Muğanlı, Qazax qəzası, Azərbaycan SSR, SSRİ
Vəfat tarixi (85 yaşında)
Vəfat yeri Bakı, Azərbaycan
Vəfat səbəbi Xroniki ürək çatışmazlığı[1]
Dəfn yeri
Vətəndaşlığı SSRİ SSRİ→
Azərbaycan Azərbaycan
Milliyyəti azərbaycanlı
Uşağı Sevinc Muğanna[2][3][4]
Təhsili Azərbaycan Dövlət Universiteti
Maksim Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutu
Fəaliyyəti yazıçı, ssenarist, baş redaktor
Fəaliyyət illəri 1949-cu ildən
Mükafatları
"Azərbaycan SSR xalq yazıçısı" fəxri adı — 1988 "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı — 1976
"İstiqlal" ordeni — 1998 "Şərəf nişanı" ordeni — 1978
Vikimənbənin loqosu İsa Muğanna Vikimənbədə

İsa Muğanna (tam adı: İsa Mustafa oğlu Hüseynov; 12 iyun 1928[5], Muğanlı, Qazax qəzası – 1 aprel 2014, Bakı) — Azərbaycanlı yazıçı, ssenarist və kinoredaktor, Azərbaycan SSR xalq yazıçısı (1988), Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1976).

İsa Hüseynov (İsa Muğanna) 1928-ci ildə Qazax qəzasının Muğanlı kəndində dünyaya gəlib.

Atası Mustafa məktəb müəllimi olub. Orta məktəbi bitirdikdən sonra N.Nərimanov adına Tibb Universitetinə daxil olsa da (1945) 4 ay sonra kəndə qayıdıb. Sonradan Azərbaycan Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsinə daxil olub. 1952-ci ildə Moskvadakı M.Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutunu bitirib.

Azərnəşrdə Ədəbiyyat şöbəsinin redaktoru (1952–1954), "Literaturnıy Azerbaydjan" qəzetində nəsr şöbəsinin müdiri (1960–1964), C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında[6] baş redaktor (1964–1968)[7], redaktor (1968–1974), Ssenari şurası üzvü (1974–1979), Azərbaycan SSR Dövlət Kinemotoqrafiya Komitəsində baş redaktor (1979) vəzifələrində çalışıb.

Yaradıcılığı

[redaktə | vikimətni redaktə et]

1948-ci ildən ədəbi fəaliyyətə başlamış İsa Muğannanın "Anadil oxuyan yerdə" yazısı ilk dəfə 1949-cu ildə "İnqilab və Mədəniyyət" qəzetində çap edilib[8]. 1950-ci illərdən etibarən kitabları nəşr olunub. Ssenariləri əsasında ("26 Bakı Komissarı", "Nəsimi", "Ulduzlar sönmür" , "Tütək səsi" , "Nizami" və s.) filmlər çəkilmiş, əsərləri xarici dillərə tərcümə olunmuşdur. "26 Bakı Komissarı" filmi 1968-ci ildə Ümumittifaq Leninqrad Festivalının ən yaxşı tarixi-inqilabi film mükafatını almışdır.

  • "Bizim qızlar" pyesi - 1953
  • "Dan ulduzu" pyesi - 1955
  • "Hekayələr" - 1957
  • "Yanar ürək" pyes - 1960.
  • "Doğma və yad adamlar" roman -1962.
  • "Teleqram" povest - 1963.
  • "Yanar ürək" roman - 1965.
  • "Tütək səsi" (pyes və hekayələr) - 1965.
  • "Pyeslər" 1967.
  • "Kollu koxa" - (pyes və hekayələr) - 1969.
  • "Ömrümdə izlər" - 1971.
  • "Saz" povest - 1971.
  • Seçilmiş əsərləri (roman və pyeslər), 1972.
  • "Yanar ürək", "Doğma və yad adamla" - 1979.
  • "Məhşər" roman - 1979.
  • "İdeal" roman - 1985.
  • "Türfə" roman - 2009[11]
  • "Qəbiristan" roman - 2013
  • "Cəhənnəm" roman - 2013
  • "GurÜn" roman - 2013
  • "İsahəq-Musahəq" roman - 2013
  • "İlan dərəsi" (povestlər)
  • "Xalq yazıçısı İsa Hüseynov: "80 yaşdan yekun iyi gəlir" - FOTOSESSİYA" (az.). apa.az. 11 iyun 2008. 18 mart 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 mart 2020.
  • Ağa Cəfərli. "İsa Hüseynov "Kulis"ə danışır" (az.). kulis.az. 27 avqust 2012. 10 sentyabr 2014 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 mart 2020.
  • Ağa Cəfərli. ""Yoldaş Qorki, məndən yazıçı olacaqmı?"" (az.). kulis.az. 28 avqust 2012. 10 sentyabr 2014 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 mart 2020.
  • Ağa Cəfərli. "İsa Hüseynov: "Düşmənlərim üçün də darıxıram"" (az.). kulis.az. 30 avqust 2012. 18 sentyabr 2014 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 mart 2020.
  • Ağa Cəfərli. "İsa Hüseynovun Kulis.az-a müsahibəsi: "Düşmənlərim üçün də darıxıram"" (az.). kulis.az. 1 aprel 2014. 6 iyul 2014 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 mart 2020.

Yazıçı İsa Hüseynov uzun müddət xroniki ürək çatışmazlığından əziyyət çəksə də heç vaxt yataq xəstəsi olmayıb.[12] 2014-cü il 1 aprel tarixində gecəyarısı qəfildən vəfat etmişdir.[13][14] Dəfn mərasimi xaricdə yaşayan nəvəsinin gəlişi və iştirakı ilə Fəxri Xiyabanda gerçəkləşmişdir.[15][16]

31 may 2018-ci ildə Azərbaycan prezidenti İsa Muğannanın 90 illik yubileyinin keçirilməsi haqqında sərəncam imzalamışdır.[17]

  1. ↑ "İsa Muğanna dünyasını dəyişdi" (az.). lent.az. 1 aprel 2014. 5 mart 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 mart 2020.
  2. ↑ Leyla Əsədullayeva. ""Çox təəssüf ki, mən hələ indi İsa Muğannanın qızı olduğumu dərk edirəm" - MÜSAHİBƏ" (az.). modern.az. 12 iyun 2019. 16 iyun 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 mart 2020.
  3. ↑ Ayxan Ayvaz. "İsa Muğannanın qızı od püskürdü: "Bu, atama və bizim ailəyə qarşı təhqirdir!" – Müsahibə" (az.). kulis.az. 21 avqust 2019. 18 mart 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 mart 2020.
  4. ↑ "İsa Muğannanın qızı: «Mənə Kamal Abdullanın kitablarını oxutdururdu»" (az.). azadliq.org. 1 aprel 2014. 14 noyabr 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23 mart 2020.
  5. ↑ IMDb (ing.). 1990.
  6. ↑ Азербайджанской ССР кинематография. Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — Москва: Советская энциклопедия, 1987. — стр. 13.
  7. ↑ Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan. Ramiz Məmmədov. Kino. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi, 2007.- səh. 814.
  8. ↑ "Muğanna İsa Hüseynov sənədli televiziya filmi 2005 AzTV. Montaj rejissoru YAFƏT XEYİROV". 1 aprel 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 avqust 2015.
  9. ↑ Respublika kino sənəti işçilərinə Azərbaycan SSR fəxri adlarının verilməsi haqqında Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 23 dekabr 1976-cı il tarixli Fərmanı Arxivləşdirilib 2010-12-05 at the Wayback Machine — anl.az saytı
  10. ↑ "Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdlərinin verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı" (az.). e-qanun.az. 07.09.2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 04.10.2023.
  11. ↑ Şəmil Sadiq. "İsa Muğannanın "Türfə" romanı niyə çap olunmurdu..." (az.). 525.az. 12 iyun 2017. 29 yanvar 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 mart 2020.anl.az
  12. ↑ "İsa Muğannanın həyat yoldaşı yazıçının ölümündən danışıb" (az.). deyerler.org. 1 aprel 2014. 18 mart 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 mart 2020.
  13. ↑ İ.İzzət. "Azərbaycanın tanınmış yazıçısı İsa Muğanna vəfat edib" (az.). trend.az. 1 aprel 2014. 18 mart 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 mart 2020.
  14. ↑ "İsa Hüseynov I Fəxri Xiyabanda dəfn olunacaq - YENİLƏNİB - VİDEO" (az.). milli.az. 1 aprel 2014. 18 mart 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 mart 2020.
  15. ↑ "Müasir Azərbaycan ədəbiyyatının görkəmli nümayəndəsi, Xalq Yazıçısı İsa Hüseynov son mənzilə yola salınmışdır" (az.). azertag.az. 2 aprel 2014. 18 mart 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 mart 2020.
  16. ↑ "Müasir Azərbaycan ədəbiyyatının görkəmli nümayəndəsi, Xalq Yazıçısı İsa Hüseynov son mənzilə yola salınmışdır" (az.). respublica-news.az. 3 aprel 2014. 22 mart 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 mart 2020.
  17. ↑ President.Az. "İsa Muğannanın 90 illik yubileyinin keçirilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı" (az.). President.az. 31.05.2018. 2020-10-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-06-04.

Xarici keçidlər

[redaktə | vikimətni redaktə et]
Mənbə — "https://az.wikipedia.org/w/index.php?title=İsa_Muğanna&oldid=7828094"