İslam

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

1.3 (Islamic beliefs) and (How do you know God) and (Do you like the knowledge of God) to see the author 0.4 (Islamic criminal law): Abdul Razzaq return of 0.5 census dates back to the year 1960 where the first printed edition 0.6 Surat Repentance: 33.7 verse as workers in treasure: N 38 654 and 38 692 x 38 691 Okh Okh 38667.8 Sura: Verse 201 202.9 means: c 0:00 49.10 means: c 0:00 49.s: How happy life be the best in Islam? A: 1-free faith from superstition, and hypocrisy, and exaggeration, and deviation .. approval of the encroachment and proof 2. Clean the spirit of rancor and hatred and other pollutants characterized by balance and tranquility and justice 0.3 and benefit from the sources of wealth, stored in land, sea and air, without preference or discrimination is no difference 4. science, health, wealth, and virtue, work and construction of the land and thus disappears ignorance, disease, poverty, vice, crime, unemployment and ruin 0.5 broad freedoms, and human dignity, and we mention this occasion, the Almighty said: (We have honored the sons of Adam and provided them with transport on land and sea and provided them with good things and Vdilnahm many of those who created favorable) (1) and in multiple verses: that God has subjected the universe to humans, and the human value in the eyes of Islam, they are as Allah says: (who kills without the same or corruption in the ground as if he killed all people) (2) 0.6 world peace and security for everyone to 0.7 progress in human beings in all vital fields 0.8 social justice, whether in the government or in every 0.9 people do his duty, and met all rights .. easily and conveniently and cleanliness of 0.10 resolve all the problems of any color Kant.hma is a summary of the basic outlines of how Islamic happy life can not imagine that happiness above in addition to that which the human is happy in this life Annunciation bright future, has all the moral calamities contained human in this life .. and so we do not find even when most people and national and enthusiasm of those who did not believe in life after death half the activity and boldness and bravery, happiness and confidence, which are found when the believer in Allah and the Last Day, the date the biggest witness to Zlk.oallah charge to help us all to his satisfaction , a helper. 1 Al-Isra: 70.2 verse Surah: verse 32.


İslam

Allah1.png

İnanclar

Allah

Allahın varlığı və təkliyi
Mələklər
Müqəddəs kitablar
Məhəmməd peyğəmbər (s)
Digər peyğəmbərlər
İmamət
Axirət
Kəlimeyi-şəhadət

Firuiddin

Namaz qılmaq
Zəkat vermək
Xüms vermək
Oruc tutmak
Həccə getmək

Xüsusi günlər

Besət bayramı
Ramazan bayramı
Qurban bayramı
Qədiri-Xum bayramı

Quran

Sünnə · Hədis
Təsavvüf

Tarixşəxsiyyətlər

Əhli-Beyt · Səhabə
Şiəlik · Sünnilik · Xaricilik


Din

P religion world.svg

Dini özünüdərkin növləri

Monoteizm  · Dualizm  · Politeizm  · Deizm · Teizm  · İtsizm · Panteizm

İbtidai inanclar

Totemizm  · Animizm  · Fetişzm  · Şamanizm

Dünya dinləri

Buddizm · Bəhailik  ·

İbrahimi dinlər

İudaizm · Xristianlıq · İslam  ·

Dharma dinləri

İnduizm · Caynizm · Siqhizm · Buddizm

Ənənəvi Uzaq Şərq dinləri

Daoizm · Konfutsiçilik · Sintoizm

Digər dinlər

Tenqriçilik  · Zərdüştilik

Əsas anlayışlar

Tanrı · Ruh · Günah  · Sakrallıq · Ruh · İman  · Doqmat · Müqəddəs Kitablar  · Ölümdən sonrakı həyat  · İbadət  · Məbəd

Dinlərin siyahısı  · Portal:Din

g · m

İslam (ərəb. الإسلام‎‎, əl-'islām) — monoteist dinlərdən biri.

Ümumi məlumat[redaktə | əsas redaktə]

"İslam" adı, s-l-m (سلم) kökündən törənmişdir. Bu kökün ümumi olaraq qəbul edilən iki anlamı vardır:[redaktə | əsas redaktə]

  1. sülh (salam da bu kökdəndir);
  2. boyun əymək, itaət etmək (Allaha təslim olmaq).

İslam yeganə Allaha (ərəb. الله‎‎) itaət etmək deməkdir.

İslamın əsas ehkamı tövhid, nübuvvətməaddır.[1]

  • Tövhid – Allahı ibadətə layiq olan yeganə haqq məbud bilməkdir. Bu özündə həmçinin Allahın adil (ədalətli) olmasını ehtiva edir, yəni O, hər bir şeyi hikmət üzündən yaradır.
  • Nübuvvət sonuncusu Məhəmməd peyğəmbər olmaqla 124 000 peyğəmbərin Allah tərəfindən insanları haqqa dəvət etmək üçün seçdiyinə, eləcə də mələklərə və onların peyğəmbərlərə gətirdiyi vəhyə, kitablara və bu kitablardan sonuncusunun Qurani-Kərim olduğuna iman gətirməkdir. İslamın şiə məzhəbində hər bir peyğəmbər kimi, Məhəmməd peyğəmbər üçün də Allah tərəfindən təyin olunan canişinlərin — 12 imamın haqq olduğuna iman gətirilməlidir.
  • Məad – hər bir insanın dünyasını dəyişməsinə və Qiyamət günü dirildilərək Allah qarşısında hesab verməsinə iman gətirmək.

İslam dinini qəbul edənlər müsəlman adlanırlar.

Müsəlmanlar, Allahın buyurduqlarını və İslamın müqəddəs kitabı Qurandan və İslamın peyğəmbəri Məhəmmədin etdiklərini sünnə öyrənib, özlərinə örnək götürürlər.

Müsəlmanlar hər gün 5 vaxt namaz qılmalı, Ramazan ayının orucunu tutmalı və müstəti olanlar (yəni maddi və fiziki imkanı olanlar) ömürlərində heç olmasa bir dəfə Həcc ziyarətinə getməlidirlər. Bundan başqa müsəlman islami vergiləri — xumszəkat, eləcə də fitrə zəkatı verməlidir. Ümumiyyətlə, İslam qanunları tələb edir ki, hər bir müsəlman böyük günahları tərk eləsin.

İslam dünyanın ən geniş yayılmış ikinci böyük dini[2] və sürətlə yayılan dinlərdən biridir. [3] Dünyada təqribən 1 milyard 200 milyona yaxın müsəlman yaşayır.[4] Əksər müsəlmanlar İslamın iki cərəyanından birinə mənsubdur; bunların 80-90% sünni, 10-20% şiədir.[5] [6] Müsəlmanların təxminən 13%i ən böyük müsəlman ölkəsi olan İndoneziyada yaşayır [7], 25% Cənubi Asiyada [8], 20% Yaxın Şərqdə [9], 2% Orta Asiyada , 4% Cənub-şərqi Asiya ölkələrində və 15% Afrikada. İslam – üç dünya dinindən biridir. İslam icmaları 120-dən çox ölkədə var. Onlar 1,2-1,5 milyard insanı birləşdirir. 35 ölkənin əhalisinin çoxu müsəlmandır. İslam 28 ölkənin rəsmi dinidir.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

İslam VII əsrin əvvəllərində Qərbi Ərəbistanda (Hicaz əyaləti, Məkkə şəhəri) Allah tərəfindən bir din olaraq insanların hidayəti üçün göndərilib. İslamın peyğəmbəri və təbliğatçısı bütün müsəlmanlar tərəfindən Allahın sonuncu elçisi kimi qəbul olunan qureyşilər qəbiləsi, haşimilər tayfasının nümayəndəsi Məhəmməd peyğəmbərdir. Məhəmməd peyğəmbər dünya tarixinin ən nüfuzlu şəxsiyyətlərindəndir.

İslamın başlanğıc nəzəriyyəsi Qurani-Kərimdə izah olunur və Qurani-Kərim Allahın kəlamı, Məhəmməd peyğəmbərə nazil olunan ilahi vəhydir.

İslam ideologiyasının formalaşması[redaktə | əsas redaktə]

Ərəbcə "Allah" kəlməsinin yazılışı

VII-VII əsrin əvvəllərində gedən ərəb fəthləri nəticəsində xilafətin tərkibinə erkən feodal münasibətlərinə keçmiş ölkələr daxil oldu. Fateh ərəblər bu münasibətlərin təsiri altına düşdüklərinə görə İslam ideologiyasında dəyişiklik meydana gəldi. Yeni feodal quruluşu öz əksini sünnədə tapdı, bu da İslamın inkişafında yeni mərhələ açdı. Sünnə IX sərdə kodeks halına salınandan sonra İslamın mühüm kitablarından biri oldu. Feodal xilafətində mürəkkəb sosial və siyasi vəziyyəti əks etdirən sünnə praktiki olaraq böyük əhəmiyyətə malik oldu.

Kəndli, yoxsul və bədəvilərin anti-feodal hərəkatları öz ideoloji ifadəsinin müxtəlif müsəlman təriqətlərinin nəzəriyyələrində tapmışdır. İslamda VII əsrin ortalarında ictimai bərabərsizlik uğrunda amansız mübarizə aparan birinci təriqət xaricilər idi.

İslamın VII-VIII əslərdə xilafətdə yayılması xristianlıq, iudaizm, zərdüştlük və əsasən maniliyin müqaviməti ilə rastlaşdı. Xeyli kobud antropomorfizmin və ibtidai determinizmin (təqdir haqqında nəzəriyyə halında) tərəfdarları olan erkən İslamın vaizləri və ilk çağlarda İslam həqiqətlərinin heç bir əsaslandırmaya ehtiyacı olmadığını hesab edənlər başqa dinlərin tərəfdarları ilə toqquşmalarda aciz qalırdılar. Feodal ideologiyası olan İslamın müdafiəsi üçün yaranan toqquşmalarda, VII əsrin ortalarında mötəzililər çıxış edirdilər. Qədim yunan və Ellinis fəlsəfəsi və onun dialektikası ilə tanış olan, İslamda ədalətli ortodokslarla mübarizə aparan mötəzililər müsəlman ilahiyyətinin – kəlamın əsasını yaratdılar. Kəlamın banisi görkəmli mötəzili, ortodokslarla güzəştin tərəfdarı, sonralar onları tərəfinə keçmiş və onlara güclü təsir etmiş Əşəri (873-935) hesab olunur.

İslamda parçalanma, təriqətlər[redaktə | əsas redaktə]

İslam öz növbəsində bir neçə təriqətlərə bölünür. Onlardan ən böyukləri sünnişiə təriqətləridir.

Feodal müsəlman cəmiyyətinin inkişafı feodal-hüquqşunaslığın fiqhinin hazırlanmasını tələb etdi. Sünnilərdə fiqhin əsasları və ya kökləri kimi, Quran və sünnə ilə birlikdə icma və qiyas qəbul edildi. VII və IX əsrlərdə müsəlman hüququnun qaydaları işlənib hazırlandı. Sünnülər bu məsələlərdə dörd məzhəbə – hənəfilərə, malikilərə, şafilərə, hənbəlilərə bölündülər.

IX-XI əsrlərdə feodal münasibətlərinin inkişafı dövründə islamın mistik-asketik istiqaməti – sufilik inkişaf etdi.

Müsəlmanların yaşadıqları ölkələr

Beynəlxalq müsəlman təşkilatları[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "İslamın əsas ehkamı tək həqiqi ilahini – Allahı tanımaqdır. Çoxallahlılıq ən ağır günah hesab olunur. Allah göylərin və yerin və onların üzərində nə varsa hamısının xaliqidir və insanlar üzərində hökm sürür. Axirətdə səbrli möminləri zövq-ləzzət, günahlıları isə cəhənnəm atəşi gözləyir." (Ziya Bünyadovun "Dinlər, təriqətlər, məzhəblər". Azərbaycan nəşriyyatı, 1997, səh. 108.)
  2. (Guinness World Records 2003, pg 102) http://muslim-canada.org/muslimstats.html
  3. Muslim Population Statistics [1]
  4. http://muslim-canada.org/muslimstats.html
  5. "Islām". Britannika Ensiklopediyası Online. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/295507/Islam. İstifadə tarixi: 2010-08-25.
  6. ""Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World’s Muslim Population".". Pew Research Center.. http://pewforum.org/Muslim/Mapping-the-Global-Muslim-Population(6).aspx.
  7. Miller (2009), pp.8,17
  8. Miller (2009), pp.8,17
  9. See:* Esposito (2002b), p.21* Esposito (2004), pp.2,43 * Miller (2009), pp.9,19

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]