İslamda qadın

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

İslam dini, qadın hüquqları üzərində xüsusilə dayanmış və qadına, heç bir nizam və sistemin vermədiyi müstəsna bir məqama sahib qılmışdır. Həmçinin Allahu Təala Qurani Kərimdə də: “Kişilərin qadınlar üzərində haqları olduğu kimi, qadınların da kişilər üzərində haqları vardır” buyurmuşdur. Rəsulullah (s.a.v.) kişiləri, qadınların haqq və hüquqlarını gözləməyə dəvət etmiş və bu mövzuda: “Qadınların haqlarını yerinə yetirməkdə Allahdan qorxun! Çünki siz onları Allahın bir əmanəti olaraq aldınız.” deyə buyurmuşdur.Başqa hədisi şəriflərində də: “Sizin ən xeyirliniz, əhlinə (qadınına və övladlarına) ən xeyirli olanınızdır. Məndə əhlinə qarşı ən xeyirli olanınızam” deyə buyurur.

Peyğəmbərimiz (s.a.v.), kişilərə, qadınlara qarşı daim yaxşı davranmaqlarını tövsiyə edərək: “Möminlərin iman baxımından ən yetkini və ən xeyirlisi, xanımına qarşı ən xeyirli olanıdır.” buyurmuşdur. Vida Həccindəki məşhur xütbəsində Peyğəmbərimiz (s.a.v.): “Ey insanlar! Qadınlar haqqında Allahdan qorxun! Sizin qadınlarınız üzərində haqqınız vardır.” deyə burumuşdur. Bu mövzuda bir çox hədislərdə bu günümüzə qədər gəlmişdir: “Xanımlarınızı incitməyin. Onlar, Allahu Təalanın sizə əmanətidir. Onlara qarşı yumuşaq olun, yaxşılıq edin!” [Müslim], “Xanımının pis xasiyyətinə qatlaşan kişi, bəlalara səbr edən Hz. Əyyub kimi mükafata qovuşar. Ərinin pis xasiyyətinə səbr edən qadın da Hz. Asiyə kimi savaba qovuşar” [İmam Qəzəli], “Xanımı ilə yaxşı keçinib zarafatlaşanı Allahu Təala sevər, ruzilərini artırar.”, “Ən üstün mömin, xanımına, ən yaxşı, ən lütfkar davranan gözəl əxlaqlı müsəlmandır.” [Tirmizi], “Ən yaxşı müsəlman, xanımına ən yaxşı davranandır”. “İçinizdə xanımına ən yaxşı davranınız mənəm.” [Nəsai],”Xanımına gülər üzlə baxan kişinin dəftərinə, bir kölə azad etmiş savabı yazılar.” “Qadınlara ancaq alicənab və şərəf sahibi kişi dəyər verər. Onları ancaq pis və alçaq kişi xor görər.” “Qızlarınızı qızıl və gümüş ilə bəzəyin! Libasları gözəl olsun. Etibar qazanmaqları üçün ən gözəl hədiyyələrlə ehsan edin! [Hakim]. “Kim qız uşağını gözəl tərbiyə edib, Allahu Təalanın verdiyi nemətlərlə bolluq içində yedirər, geydirərsə, o qız uşağı onun üçün bərəkət olar, Cəhənnəmdən qurtulub asanlıqla Cənnətə girməyinə bir fürsət olar.” [Təbərani], “İki qız övladıyla gözəl rəftar edən mütləq cənnətə girər.” [İbn Macə] “Üç qızına, ehtiyacdan qurtulana qədər yaxşı baxan, yedirib, içirdən Cənnəti qazanar” [Əbu Davud]. “Üç qız və ya bacısına baxanı, sıxıntılarına qatlananı Allahu Təala Cənnətdə qılar.” Başqa bir hədisdə: “Onlara yediyinizdən yedirin, geyindiyinizdən geyindirin, onları döyməyin, onlara çirkin deməyin, pis söz söyləməyin!” buyurulmuşdur. Qadınlarla yaxşı davranmaq Qurani Kərimin əmridir: “Qadınlarınızla yaxşı keçinin; əgər onlardan xoşunuz gəlməsə belə!.. Ola bilər ki, bir şey sizin xoşunuza gəlməz, Allah ondan bir çox xeyir təqdir etmiş olar.”

Hz. Peyğəmbərimiz (s.a.v.): “Qadınlar haqqında biri-birinizə xeyir tövsiyə edin!” buyurmuşdur. Qadınlara qarşı daim xoş olmaq gərəkdir. Həmçinin bir hədisdə: “Mömin bir kişi, mömin qadına qəzəblənməsin! Əgər onun bir xasiyyətindən xoşu gəlməsə, başqa bir xasiyyətindən məmnun ola bilər.” buyurulur. Bir insanın hər işi və hər xasiyyəti xoşa gəlməyə bilər. Fəqət yaxşı niyyətli insan, öz xanımında xoşa gələcək xasiyyətlər tapa bilər. Onunla özünü məmnun və məsud edə bilər. Bunun üçün eyib axtarmaq yox, gözəllik axtarmağa tələsmək vacibdir. Mərifət iltifata tabedir. İltifatsız mərifət isə zaydır.

İslamiyyətin ilk şəhidi qadındır. İlk müsəlman qadındır. O zaman xristianlar bir qadın İncilə toxuna bilməzmi məsələsini müzakirə edirdilər. Qurani Kərimdə Nisa (Qadınlar), Mühtəhinə (imtahan edilən qadın), Mücadələ (mücadələ edən qadın), Məryəm (Hz. İsanın anası )… kimi surə adları vardır.

Dünya və axirət səadətini hədəf alan İslam dini cəmiyyətin təməli olan ailəni sevgi və qarşılıqlı hörmətə əsaslanan bir qurum olaraq görmüşdür. Qurani-Kərimdə bu barədə belə buyurulmuşdur: “Sizin üçün onlarla ünsiyyət edəsiniz deyə, öz cinsinizdən zövcələr xəlq etməsi, aranızda sevgi və mərhəmət yaratması da Onun qüdrət əlamətlərindəndir. Həqiqətən, bunda düşünən bir qövm üçün ibrətlər vardır” (Rum, 21).

İslamda ər-arvadın bir-birləri üzərində haqları vardır və bir-birləri qarşısında müəyyən vəzifələr daşıyırlar. Ailədə kişinin qadınla necə davranmalı olduğu ilə bağlı sevimli Peyğəmbərimiz (s.ə.s.) belə buyurur: “İmanı ən kamil olan mömin əxlaq baxımından ən gözəl olandır. Ən xeyirliyiniz də xanımına qarşı ən gözəl davrananınızdır”.

Ailə həyatı məsələsində də ən gözəl örnəyi təşkil edən Peyğəmbərimiz (s.ə.s.) heç bir zaman xanımlarına qarşı sərt münasibət göstərməmiş və onlarla daima xoş davranaraq, hər birinə şəfqətlə münasibət göstərmişdir.

İslamiyyət qadına xüsusi önəm vermiş və cəmiyyətdə qadının rolunu yüksək dəyərləndirmişdir. Qadın insanı dünyaya gətirən və yetişdirən möhtərəm bir varlıqdır. Onun qəlbi, sevgi ilə ilmək ilmək toxunmalıdır ki, uşaqlarını o sevgiylə qorusun, böyütsün və cəmiyyətə faydalı insanlar edə bilsin. Bu baxımdan qadın ailənin və bilavasitə cəmiyyətin təməl daşıdır. Onun mükəmməlliyi cəmiyyətin mükəmməlliyi deməkdir.

Dinimiz ata-anaya gələcəyin anaları olmaları baxımından qız uşağının tərbiyəsi üzərində xüsusi həssaslıqla və sevgiylə dayanmağı tövsiyə edir. Qız uşağını baxıb böyüdənə və onu gözəl şəkildə tərbiyə edənə cənnət, həm də cənnətdə ən gözəl məqam, Rəsulullaha qonşu olmaq məqamı vəd edilməkdədir (Riyazu's-Salihin, c.1/270).

İslamda qadın İslam düşmənlərinin iddia etdikləri kimi, şəxsiyyəti olmayan, bu səbəbdən də ərinə tabe olmaq məcburiyyətində qalan, özünü idarə etməyi bacarmayan, ağlı inkişaf etməmiş bir varlıq deyildir. Əksinə, mehr istəmə və mülkə sahib olma haqqına sahib, şəxsiyyətli bir varlıqdır. İslamiyyət ərinə itaət edən, onunla yaxşı yola gedən bir xanımın Allahın rizasına da nail olacağını mücdələmiş və ona layiq olduğu yüksək dəyəri vermişdir.

“Onlar sizin, siz də onların libasısınız… Kişilərin qadınlar üzərində şəriətə görə hüquqları olduğu kimi, qadınların da kişilər üzərində hüquqları vardır…” (Bəqərə, 187 və 228). Beləcə Uca Allah qadının kişi ilə qarşılıqlı məsuliyyətini bəyan etmişdir. Həqiqi rahatlıq və səadət isə, şübhəsiz ki, Allah və Rəsulunun əmr və tövsiyələrinə uymaqla mümkündür.

İslam dini ən aktual təlim olaraq, insanı səadətə tərəf hidayət edir, qadınla kişiyə xəlq və varlıq baxımından fərq qoymur. Sadəcə vəzifələr baxımından fərqlidirlər. (Tebyan)

İslamda qadınla kişi xilqət baxımından fərqlənmirlər. Qürb və bəndəlik məqamını əldə etməkdə də aralarında fərq yoxdur. Qadınlar da kişilər kimi siyasi və ictimai rola malik ola bilərlər.

Qadınla kişinin xilqət baxımından fərqlənmədiyinə aid ayələrə nəzər salaq. “O, yaratdığı hər şeyi gözəl yaratmışdır (onun üzvlərini bir-birinə və bütünlükdə isə onu yaradılış məqsədinə mütənasib etmişdir) və insanın yaradılışına palçıqdan başladı (insanların ulu baba və nənəsini birbaşa olaraq, möcüzəli tərzdə palçıqdan yaratmışdır)”. (“Səcdə” 7).

“Şübhəsiz, Biz insanı(n ulu baba və nənəsini) gilin cövhərindən (ruh üfürməklə və ona möcüzəvi şəkildə can verməklə) yaratdıq”. (“Muminun” 12).

“Həqiqətən, Biz bunları yapışqan bir palçıqdan yaratdıq (Xilqətdə daha zəifdirlər, itaətsizlikdə isə daha qüvvətlidirlər)”. (“Saffat” 11).

“Şübhəsiz, Biz (ilk) insanı qoxumuş palçıqdan götürülmüş quru, çiy və səs çıxaran (insan surətinə düşmüş) gildən yaratdıq”. (“Hicr” 26).

“(İlk) insanı (Adəm və Həvvanı yerin üfunətli qatından götürülmüş) saxsı kimi quru gildən yaratdı”. (“Rəhman” 14).

İnsanın xilqət təkamülünə işarə edən ayələr də ümumi xarakter daşıyır.

“Şübhəsiz, Biz insanı(n ulu baba və nənəsini) gilin cövhərindən (ruh üfürməklə və ona möcüzəvi şəkildə can verməklə) yaratdıq. Sonra onu(n nəslini) nütfə (torpağın maddələrinin cövhəri) şəklində möhkəm bir yerə (ana bətninə) qoyduq. Sonra nütfəni ələqə etdik (laxta qana çevirdik), sonra ələqəni muzğə etdik (çeynənmiş ət şəklinə saldıq). Ondan sonra muzğəni (yumşaq) sümüklər etdik. Beləliklə sümüklərə ət (libası) geyindirdik. Sonra onu (inkişaf etmək qabiliyyəti olan həmin cismi ruh üfürməklə ağıl və elmə layiq) başqa bir (canlı) məxluq (şəklində) vücuda gətirdik. Buna görə də afərin Allaha! Yaradanların ən yaxşısı olan Allah, çox xeyir-bərəkətlidir!”. (“Muminun” 12-14).

Allah insanı xəlq etdikdən sonra ona Öz ruhundan üfürür və bu ayələrdə də qadınla kişi arasına fərq qoyulmur. Yəni, əsl meyar insanlıqdır, cins deyildir. “Ey insanlar, Rəbbinizdən qorxun. O Allah(dan) ki, sizi bir candan (ilk möcüzəvi varlıq kimi torpaq və gildən yaratdığı adam, insan və bəşər adlı canlıdan) yaratdı, onun cinsindən (həmin cür möcüzəvi şəkildə) zövcəsini yaratdı (və onların arasında ər-arvadlıq nikahı bərqərar etdi) və o ikisindən çoxlu kişi və qadın (törədib) yaydı”. (“Nisa” 1).

“Ey insanlar! Şübhəsiz, Biz sizin hamınızı bir kişi və qadından (Adəm ilə Həvvadan) yaratdıq (və ya sizin hər birinizi bir ata və anadan yaratdıq) və sizi bir-birinizi tanıyasınız deyə böyük və kiçik qəbilələr etdik”. (“Hucurat” 13).

Bütün bu ayələrə nəzər salanda görmək olur ki, qadınla kişinin xilqətində heç bir fərq yoxdur. Hər ikisi eyni maddədən yaradılmışdılar. Hər ikisinin təkamül yolu da eynidir. Hər ikisi də İlahi Ruhdan bəhrələnir. Həmçinin qadınla kişinin bəndəlik və İlahi qürbə çatmaq məqamında da fərq yoxdur. Bəndəlik insanları bir-birinin ayıran və üstün edən meyarlardandır. Allah yanında ən sevimli bəndə - təqvalı insandır, fərqi yoxdur ki, qadın olsun, yoxsa kişi. “Şübhəsiz, Allah (kəlmeyi-şəhadət deyərək əməldə dinə təslim olan) müsəlman kişilər və qadınlar, (İslamın üsuliddininə və füruiddininə qəlbən etiqad bəsləyən) mömin kişilər və qadınlar, itaətkar, müti kişilər və qadınlar, doğrudanışan kişilər və qadınlar və səbirli, dözümlü kişilər və qadınlar, qəlbən təvazökar olan kişilər və qadınlar, sədəqə verən kişilər və qadınlar, oruc tutan kişilər və qadınlar, şəhvətlərini qoruyan kişilər və qadınlar və Allaha çox zikr edən kişilər və qadınların hamısı üçün məğfirət (bağışlanmaq) və böyük bir mükafat hazırlamışdır!”. (“Əhzab” 35).

“Mömin kişi və qadınların nurlarının qabaqlarında və sağ tərəflərində irəlilədiyini görəcəyin gün, (onlara) “bu gün sizə altından çaylar axan, əbədi qalacağınız cənnət və bağlarla müjdə olsun”. (“Hədid” 12).

Allah yanında insanlar əməllərinə görə fərqlənirlər, cinslərinə görə deyil. “Bax gör (maddi və mənəvi nemətlər baxımından) onların bəzisini bəzisindən necə üstün etmişik və əlbəttə, axirət dərəcələr və üstünlüklər baxımından daha böyükdür”. (“İsra” 21).

“(Mömin və kafirlərin) hər biri üçün etdikləri əməllərindən qaynaqlanan (iman və küfr, səadət və bədbəxtlik, mükafat və cəza) dərəcələr(i) vardır. (Bu davranış bir sıra səbəblərə görə) və Allahın onların əməllərini(n əvəzini və ya gerçək təzahürünü) onlara kamil şəkildə verməsi üçündür. Və onlar əsla zülmə məruz qalmazlar, savabları kəsilməz yaxud cəzaları artırılmaz”. (“Əhqaf” 19).

“Şübhəsiz, iman gətirib yaxşı işlər görən kəsləri Rəbbi imanlarına görə (Öz yanına) hidayət edər (və axirətdə) nemət dolu bağlarda onların (ağaclarının və saraylarının) altından çaylar axar”. (“Yunus” 9).

“Bilin ki, şübhəsiz, Allahın dostları və yaxınları üçün (axirət aləmində) nə bir qorxu var və (onlar) nə də qəmgin olarlar. O kəslər ki, iman gətirib həmişə (günahlardan) çəkinirdilər. Onlar üçün dünya həyatında və axirətdə müjdə vardır”. (“Yunus” 62-64).

Bütün bu ayələrdən belə nəticəyə gəlmək olur ki, Quranın qadının xilqətinə baxışı mütərəqqidir. İndiyə qədər elə bir məktəb olmamışdır ki, qadına bu qədər dəyər versin. Halbuki, dinimizin düşmənləri bu həqiqəti başqa bir çirkin cilvədə bəşərə çatdırmağa çalışırlar. İslam dini qadına həmişə dəyər vermiş və verməkdədir də.[1][2][3][4][5]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. https://news.milli.az/society/383092.html
  2. http://az.islam.az/news/a-583.html
  3. https://news.milli.az/society/634369.html
  4. https://www.disput.az/topic/641058-islamda-qadın-hüquqları/
  5. http://www.islamevi.az/?p=1304