İstifadəçi:Nicat49/qaralama/Ələkbər Məmmədov

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Ələkbər Məmmədov
Ələkbər Məmmədov.jpg
Ələkbər Məmmədov 1950-ci ildə.[1]
Ümumi məlumatlar
Tam adı Ələkbər Əmir oğlu Məmmədov
Ləqəbi Alik[2]
Doğum tarixi 9 may 1930(1930-05-09)
Doğum yeri Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ
Vəfat tarixi 28 iyul 2014 (84 yaşında)
Vəfat yeri Bakı, Azərbaycan
Vətəndaşlıq Flag of the Soviet Union.svg SSRİ
Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Boyu 172 sm
Çəkisi 69 kq
Mövqeyi hüçumçu
Karyerası
Həvəskar karyerası
1945—1947 Flag of the Soviet Union.svg Spartak
Peşəkar karyerası[* 1]
1948—1953 Flag of the Soviet Union.svg Neftyanik 132 (47)
1953—1959 Flag of the Soviet Union.svg Dinamo Moskva 92 (41)
1960—1961 Flag of the Soviet Union.svg Neftyanik 25 (4)↑
Milli yığma[* 2]
1954—1957 Flag of the Soviet Union.svg SSRİ (ikinci) 8 (2)
1958—1959 Flag of the Soviet Union.svg SSRİ 4 (0)
Məşqçisi olduğu klublar
1963—1965 Flag of the Soviet Union.svg Neftyanik
1971—1972 Flag of the Soviet Union.svg Neftçi
1993 Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan

  1. Milli çempionatların müxtəlif liqalarında peşəkar klubların heyətində keçirdiyi oyunların və vurduğu qolların sayı.
  2. Rəsmi oyunlarda milli yığmanın heyətində keçirdiyi oyunların və vurduğu qolların sayı.
Commons-logo.svg Nicat49/qaralama/Ələkbər Məmmədov Vikianbarda

Ələkbər Məmmədov (tam adı: Ələkbər Əmir oğlu Məmmədov; rus. Мамедов Алекпер Амирович; 9 may 1930, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ28 iyul, 2014, Bakı, Azərbaycan) — sovetAzərbaycan futbolçusu və məşqçisi, SSRİ əməkdar idman ustası, SSRİ-nin əməkdar məşqçisi, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsü, Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin kafedra müdiri, professor,[3] "Şöhrət" ordeni lauretı.[4]

Məmmədov Bakının "Neftyanik" (1948-1953, 1960-1961), və Moskvanın "Dinamo" (1953-1959) komandalarında top qovub. O, SSRİ-nin yüksək liqasında 185 oyun keçirib, 56 qol vurub. "Dinamo"nun heyətində dörd dəfə — 1954, 1955, 1957, 1959-cu illərdə SSRİ çempionu olub. İki dəfə SSRİ-də mövsümün ən yaxşı 33 oyunçusu siyahısında qərarlaşıb (1956, 1957). SSRİ yığma komandasının tərkibində 1958-1959-cu illərdə 4 oyun keçirib. 1960-cı il futbol üzrə Avropa çempionatının seçmə oyunlarının iştirakçısıdır.[5]

Məmmədov 1963-1965 və 1971-1972-ci illərdə "Neftçi" komandasının, 1993-cü ildə isə Azərbaycan yığma komandasının baş məşqçisi olaraq fəaliyyət göstərmiş, Azərbaycanda gənc idmançıların hazırlanması və yüksək səviyyəli futbolçuların yetişdirilməsində müstəsna rol oynamışdır. O, Azərbaycan Futbol Federasiyaları Assosiasiyasının və Milli Olimpiya Komitəsinin icraiyyə komitələrinin üzvü idi.[3]

Ələkbər Məmmədov "На трех континентах" (azərb. Üç qitədə‎) (1963), "Тайны футбольной профессии" (azərb. Futbol peşəsinin sirləri‎) (1991) və "Что наша жизнь? Игра!. Воспоминания и размышления" (azərb. Bizim həyatımız nədir? Oyun!. Xatirələr və düşüncələr‎) (2010) adlı üç kitabın müəllifidir.

Erkən illəri[redaktə | əsas redaktə]

Ələkbər Məmmədov 9 may 1930-cu ildə Bakıda qalayçı Əmir Məmmədov və əslən Belarusiyadan olan Nastya xanımın ailəsində anadan olub.[6] Erkən yaşından atasını, daha sonra bacı və qardaşını itirən Məmmədov anasının himayəsi altında qalıb. Yaşayış səviyyəsi ağır olduğundan o, uşaq yaşlarından əməklə məşğul olaraq anasına kömək edib.[7]

Dövrünün əksər uşaqları kimi, o da futbolun sirlərini "küçə futbolu"nda öyrənib. Əsasən "Soldat bazarı" və "Salyan kazarması" meydanlarında top qovalamaqla məşğul olan Məmmədovu tezliklə "Spartak" cəmiyyətinin gənclər komandasına dəvət edirlər. 1945-ci ildə bu cəmiyyətin komandasını Moskvaya, "Spartak" mərkəzi şürasının çempionatına göndərəndə Ələkbər də onların arasında idi. Moskvadakı oyunlarda da fərqlənən Məmmədov o dövrün məhşur futbolçuları olmuş Vladislav Jmelkovla Anatoli Akimovdan xoş sözlər eşitmişdi.[7]

Klub karyerası[redaktə | əsas redaktə]

Neftyanik: 1948–1953[redaktə | əsas redaktə]

Ələkbər Məmmədov Tofiq Bəhramov adına Respublika Stadionunda vurulmuş ilk qolun müəllifidir.

Artıq istedadı ilə seçilən Ələkbəri 1947-ci ildə "Neftyanik"ə dəvət edirlər. Həmin vaxt onun cəmi 17 yaşı var idi. Çox gənc olmasına baxmayaraq, elə ilk günlərdən komandanın heyətində möhkəmlənə bilir və uzun müddət onun əsas simalarından birinə çevrilir. 1949-cu ildə "Neftyanik" güclülər dəstəsinə buraxılanda da Ələkbər komandada idi. Heyətdəki dəyişikliklərə baxmayaraq, o, komandanın əsas fiqurlarından biri idi. Ələkbər həmin mövsüm komandanın kapitanı Naum Naumtsevİsay Abramaşviliylə birgə bütün oyunlarda meydana çıxır.[7]

Ələkbər növbəti futbol mövsümünü də əla keçirməsinə baxmayaraq, "Neftyanik" güclülər dəstəsində yerini qoruyub saxlaya bilmədi. İki mövsümdə güclülər dəstəsində cəmi 9 top vurmasına rəğmən o, komandasına xeyli fayda verə bilirdi. Rəqib cəbhədə çaşqınlıq yarada bildiyindən, onu saxlamaq üçün bir müdafiəçi kifayət etmir, Ələkbərin komanda yoldaşları isə bundan yararlana bilirdilər.[7]

1951-ci ildə Məmmədov birinci liqada komandasının əsas zərbə qüvvəsi olur. O, mövsüm ərzində keçirilən 34 görüşün hamısında meydana çıxaraq rəqib qapısından 21 top keçirir. Vurulan qollara görə o, komandasının bombardiri olaraq, öz zonasında Serafim Arzamastsevdən ("Traktor") sonra ikinci nəticə göstərir. Vurulan 21 topdan biri isə daha əlamətdar olub. 1951-ci il sentyabrın 16-da İosif Stalin adına Respublika stadionunun (indiki Tofiq Bəhramov adına Respublika Stadionu) rəsmi açılış günündə ilk topu məhz Ələkbər vurur.[2] Lakin "Neftyanik" həmin il güclülər dəstəsinə keçə bilmədiyindən, rəhbərliyin qəzəbinə tuş gəlir və komanda demək olar ki, buraxılır. Heyətin beş oyunçusu, o cümlədən Ələkbər Məmmədov komandada qalır, "Neftyanik" demək olar ki, yenidən formalaşır. O vaxt cəmi 22 yaşı olan Ələkbər Məmmədovu komandaya oynayan baş məşqçi təyin etmək istəyirdilər. Məmmədov öz xatirələrində bu haqda belə yazır: "Neftyanik"in bütün hazırlıq mərhələsini mən evdə keçirdim. Bunun əsas səbəbi isə çoxlu sayda təşkilatı işlərin görülməsi idi. Mənim Səməd Vurğun küçəsindəki ev 8-də yerləşən mənzilim "Neftyanik"in bir növ ştabına çevrilmişdi».[7]

Lakin rəhbərlik çox gənc oyunçunun belə məsul işə təyinatının düzgün olmadığını gec də olsa anlayıb, yenidən komandaya Şirəli Şirəliyevi baş məşqçi təyin edir. Birinci liqada oynamasına baxmayaraq, Ələkbər Məmmədovu bir çox güclü klublar öz heyətində görmək istəyirdilər. 1948-ci ildən 1953-cü ilə qədər "ağ-qaralar"ın heyətində çıxış edən Məmmədov bu müddət ərzində 132 oyunda meydana çıxıb və həmin oyunlarda 47 dəfə fərqlənməklə "Neftyanik"in qələbələrində böyük pay sahibinə çevrilib.[8]

Dinamo Moskva: 1953–1959[redaktə | əsas redaktə]

Ələkbər Məmmədov (aşağı sırada sağdan birinci) 1957-ci ildə "Dinamo"nun heyətində.

O vaxt futbolçunun bir klubdan digərinə keçməsi həm çətin idi, həm də bu işə yaxşı baxmırdılar. Lakin 1953-cü ildə mövsümün bitməməsinə baxmayaraq, rəhbərliyin razılığı ilə Məmmədov Moskvaya yollanır.[7] Futbolçunun Bakını Moskvaya dəyişməsinin əsas səbəblərindən biri də "Neftyanik"in güclülər dəstəsində davam gətirə bilməməsi, uzun müddət birinci liqa iştirakçıları sırasında qalması olub.[8]

Ələkbəri ilk olaraq "Spartak" öz heyətinə cəlb edir. Lakin bir qədər sonra "Dinamo" rəhbərliyi cəld və hiyləgər tərpənərək onu komandaya götürürlər.[7] Məmmədov "Dinamo"nun heyətində ilk görüşünü 26 oktyabr 1953-cü ildə beynəlxalq yoldaşlıq görüşü çərçivəsində Macarıstanın "Doja" komandasına qarşı keçirir. 1:1 hesabı ilə bitən görüşdə start heyətində meydana çıxan Məmmədovu 78-ci dəqiqədə Aleksey Vodyaqin əvəzləyib.[9] Məmmədovun komandanın heyətində rəsmi görüşdə debütü isə 13 aprel 1954-cü ildə çempionat çərçivəsində "Trudovıe rezervı" komandasına qarşı keçirilmiş görüşdə baş tutub.[10] Bu görüş "Dinamo"nun 1:0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb. "Sovetskiy sport" qəzetinin müzbiri L. Ordin bu oyun haqqında yazdığı məqalədə Məmmədovu "hücumlara rəhbərlik etmək iqtidarında ola bilən futbolçu" kimi dəyərləndirib.[11] Məmmədov "Dinamo"nun heyətində ilk qolunu 7 may 1954-cü ildə "Krılya Sovetov"un qapısından keçirib.[12] Ələkbər Məmmədov "Dinamo"nun heyətində 1954-cü il mövsümündə 15 oyunda 5 qol vuraraq komandasının çempion olmasında böyük pay sahibi olub.[13] İlk mövsümündə o, həmçinin 8 beynəlxalq yoldaşlıq görüşündə iştirak edib və 4 qol vurub.[13]

Növbəti mövsümdə Məmmədov "Dinamo"nun heyətində ikinci dəfə ölkə çempionu olub. Bu mövsümdə o, ölkə kuboku və beynəlxalq yoldaşlıq görüşləri də daxil olmaqla ümumilikdə 18 oyun keçirib və 12 qol vurub.[14] Məmmədovun futbolçu karyerasında ən yadda qalan hadisələrdən biri məhz 1955-ci ildə baş verib. Belə ki, o, 4 sentyabr 1955-ci ildə "San Siro" stadionunda İtaliyanın "Milan" komandasının qapısına bir oyunda 4 qol vuraraq rekorda imza atıb.[15][16] "Dinamo" həmin vaxt İtaliyaya səfərə gələn ilk sovet komandası idi. 100 min[16] azarkeşin tribunadan canlı izlədiyi oyuna böyük maraq yaranmışdı. İtaliya futbolu həmin vaxt dünyanın ən güclülərindən sayılırdı. İkiqat dünya çempionlarının ən güclü komandalarından birini doğma meydanda 4:1 hesabıyla məğlub etməklə "Dinamo" hər kəsi təəccübləndirmişdi.[8] Oyundan sonra italyan futbol mütəxəssisləri Məmmədovu "nəinki Rusiyanın, həm də Avropanın birinci dərəcəli futbolçusu" adlandırılmışdılar.[10] Uzun illər sonra həmin tarixi oyunu xatırlayan Lev Yaşin belə deyəcəkdi: "Ələkbər inanılmaz texnikaya malik idi. Onda hücumçu üçün vacib olan bütün keyfiyyətlər cəmlənmişdi. Meydanı əla görür, sürətli keçidlərlə rəqibini çaşbaş salırdı. Özünəməxsus ötürmələri isə komanda yoldaşları üçün göydəndüşmə qol fürsəti idi".[8] Məmmədovun əldə etdiyi bu rekord, 2014-cü ilin yanvarına qədər toxunulmaz qaldı. Həmin vaxt "Sassuolo" nun hücumçusu Domeniko Berardi milanlıları 4 dəfə məyus etməklə Məmmədovun rekorduna şərik oldu.[8][17]

Sonrakı illərdə Məmmədov "Dinamo"nun heyətində daha iki dəfə (1957, 1959) ölkə çempionatının qalibi olub. O, həmçinin komandanın heyətində iki dəfə (1956, 1958) ölkə çempionatının, bir dəfə isə (1955) ölkə kubokunun gümüş mükafatçısı olub.[10] Məmmədov 1956 və 1957-ci illərdə SSRİ-də mövsümün ən yaxşı 33 oyunçusu siyahısında üçüncü yerdə qərarlaşıb.[17]

Neftyanik: 1960–1961[redaktə | əsas redaktə]

"Neftyanik"in yüksək liqaya qayıtmasından sonra Ələkbər Məmmədov yenidən doğma komandasına dönür. İki mövsüm doğma "Neftyanik"in şərəfini qoruyur və meydana çıxdığı 25 oyunda rəqib qapıçıları 4 dəfə məyus etməyi bacarır. Məmmədovu əvvəlki formasını bərpa etməsinə çoxsaylı zədələr və mədə xorası xəstəliyi imkan vermirdi.[7] Bütün bu halları nəzərə alan hücumçu 1961-ci ildə futbolçu karyerasına son qoymaq qərarına gəlir. Həmin il iyulun 25-də Bakıda Donetsk "Şaxtyor"u ilə görüşün ikinci hissəsində meydana çıxaraq sonuncu oyununu keçirir.[7]

Klub statistikası[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə:[7][18]

Klub Çempionat Mövsüm Liqa Kubok BYG Cəmi
Oyun Qol Oyun Qol Oyun Qol Oyun Qol
Neftyanik Yüksək liqa 1949 34 3 2 2 36 5
1950 34 6 2 1 36 7
Birinci liqa 1951 34 21 1 0 35 21
1952 20 8 4 3 24 11
1953 10 3 0 0 10 3
Cəmi 132 47 9 6 141 53
Dinamo Yüksək liqa 1953 0 0 0 0 3 0 3 0
1954 15 5 0 0 8 4 23 9
1955 14 8 1 0 3 4 18 12
1956 16 12 0 0 4 1 20 13
1957 17 6 2 2 4 2 23 10
1958 19 9 3 0 3 0 25 9
1959 11 3 1 0 0 0 12 3
Cəmi 92 41 7 2 25 11 124 56
Neftyanik Yüksək liqa 1960 11 2 0 0 11 2
1961 14 2 0 0 14 2
Cəmi 25 4 0 0 25 4
Karyera cəmi 249 92 16 8 25 11 290 111

Milli komanda karyerası[redaktə | əsas redaktə]

İkinci milli komanda[redaktə | əsas redaktə]

Ələkbər Məmmədov 1954-1957-ci illər aralığında İkinci SSRİ milli futbol komandasının heyətində səkkiz oyun keçirib və iki qol vurub.[10]

Əsas milli komanda[redaktə | əsas redaktə]

Ələkbər Məmmədov 30 avqust 1958-ci ildə Çexoslovakiya milli komandasına qarşı keçirilən yoldaşlıq oyununda SSRİ milli komandasının heyətində debüt edib. O, SSRİ yığmasının 2:1 hesablı qələbəsi ilə yekunlaşmış bu görüşün ikinci hissənin əvvəlində Valeri Urinin əvəzinə meydançaya daxil olub.[19] Yığmanın heyətində ikinci görüşünü 28 sentyabr 1958-ci ildə 1960-cı il futbol üzrə Avropa çempionatının seçmə oyunu çərçivəsində Macarıstan milli komandasına qarşı, üçüncü görüşünü isə 22 oktyabr 1958-ci ildə Uembli stadionunda yoldaşlıq oyunu çərçivəsində İngiltərə milli komandasına qarşı keçirib.[20][21] Məmmədov yığmanın heyətində son oyununa 3 oktyabr 1959-cu ildə yoldaşlıq oyunu çərçivəsində Çin milli komandasına qarşı keçirilmiş oyunda çıxıb.[22]

Əsas milli komanda statistikası[redaktə | əsas redaktə]

# Tarix Yer Rəqib Nəticə Qeyd Yarış
1. 30 avqust 1958 Straqov stadionu, Praqa, Çexoslovakiya Flag of the Czech Republic.svg Çexoslovakiya 2:1 Substituted on in the 46th minute 46' Yoldaşlıq oyunu
2. 28 sentybr 1958 Lujniki stadionu, Moskva, SSRİ Flag of Hungary.svg Macarıstan 3:1 UEFA Avropa Kuboku 1960 seçmə mərhələ
3. 22 oktyabr 1958 Uembli stadionu, London, İngiltərə Flag of England.svg İngiltərə 0:5 Yoldaşlıq oyunu
4. 3 oktyabr 1959 Syannuntan stadionu, Pekin, Çin Flag of the People's Republic of China.svg Çin 1:0 Substituted on in the 46th minute 46' Yoldaşlıq oyunu

Oyun tərzi[redaktə | əsas redaktə]

Məşqçilik karyerası[redaktə | əsas redaktə]

Banişevski "Neftyanik"in heyətində məhz Məmmədovun rəhbərliyi altında debüt edib.

Qısa müəllimlik fəaliyətindən sonra, 1963-cü ildə Məmmədov doğma klubu "Neftyanik"ə baş məşqçi kimi qayıdır. O, ilk ilindəcə "Neftyanik"i güclülər dəstəsində səkkizinci yerə çıxara bilir. Bu göstərici Bakı klubunun güclülər dəstəsindəki ən yaxşı nəticəsi idi. Bundan sonra rəhbərlik ondan daha yaxşı nəticələr tələb etməyə başlayır. Buna görə də Məmmədovla rəhbərlik arasında münasibətlər pisləşməyə başlayır.[7]

1965-ci ilin əvvəlində artıq onu komandadan xaric etmək istəyirlər. Lakin oyunçularin işə qarışması və qiyam qaldırmaları bunun qarşısını alır. Amma mövsümün ortalarında rəhbərlik öz istəyinə çatır. Komanda avqustun 19-da Moskva "Spartak"ı ilə oynamaq üçün səfərə hazırlaşanda Məmmədovdan bəzi təşkilatı işləri görmək üçün Bakıda qalmağını xahiş edirlər. Moskvaya çatan komandaya baş məşqçi kimi Vasili Sokolovu təqdim edirlər. Bakıda isə Məmmədovu işdən xaric edirlər.[7]

Ələkbər Məmmədovun "Neftyanik"dəki birinci baş məşqçilik dönəmində Vladimir BruxtiAnatoli Banişevski kimi klubun öz yetirmələri "Neftyanik"in əsas heyətində debüt etmək şansı qazanıblar.[23][24]

Məmmədovun baş məşqçi kimi "Neftçi"yə ikinci gəlişi 1971-ci ilə təsadüf edir. Artıq get-gedə "Neftçi" şöhrətini itirməyə, komandadaxili intizam pisləşməyə doğru gedirdi. Buna baxmayaraq, baş məşqçi komandanı toparlayıb mövsümü doqquzuncu yerdə bitirə bilir. Növbəti mövsümün çətinliklərinə baxmayaraq, Məmmədov komandanı səylə hazırlaşdırırdı. Komandanın isə əsas aparıcı oyunçularının yaşı kritik həddə çatmışdı. Onların bir çoxu artıq futbolla vidalaşmağa hazırlaşırdı. Onları əvəz edə biləcək gənc nəsil isə demək olar ki, yox dərəcəsində idi. Bütün bunları görən məşqçinin tənqidlərini isə rəhbərlik qəbul etmək istəmirdi. Buna görə də Ələkbər Məmmədov 1972-ci ilin may ayında istefa verir.[7]

1993-cü ildə Ələkbər Məmmədov Azərbaycan yığma komandasının baş məşqçisi təyin olunub. Yığma komanda Məmmədovun baş məşqçiliyi altında dörd oyun keçirib, üç oyunda qalib gəlib, bir görüşü heç-heçə başa vurub.[25]

Təhsili və şəxsi həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Ələkbər Məmmədov orta təhsilini Bakının öz idman nailiyyətləri ilə tanınan 6 saylı məktəbində alıb.[2] O, 1953-cü ildə Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutununu (indiki Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti), 1959-cu ildə Azərbaycan Bədən Tərbiyəsi İnstitutunu (indiki Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyası), 1965-ci ildə isə Azərbaycan Dövlət Universitetini (indiki Bakı Dövlət Universiteti) bitirib.[17][8]

1962-ci ilin avqustundan Azərbaycan Bədən Tərbiyəsi İnstitutunda futbol kafedrasının müəllimi işləyib.[17] 1966-1970-ci illərdə, o, həm Xalq Təsərrüfatı İnstitutunda (indiki Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti) kafedra müdiri, həm də Azərbaycan SSR Maarif Nazirliyinin Bakı futbol məktəbinin direktoru olub.[26] 1972-ci ilin iyulundan ölümünədək[27] Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinın bədən tərbiyəsi kafedrasının müdiri olub.[26][28] 1993-cü ildə professor elmi adına layiq görülmüşdür.[26]

Ələkbər Məmmədov həyat yoldaşı ilə cavan yaşlarında ayrılıb. Bu evlilikdən onun bir qızı olub. Qızı uşaq yaşlarından Almaniyada yaşayır.[27]

Ölümü və xatirəsi[redaktə | əsas redaktə]

Silk-film.png Xarici video
Silk-film.png "Dinamo"-"Spartak" matçı öncəsi Ələkbər Məmmədovun xatirəsinin bir dəqiqəlik sükutla yad edilməsi YouTube Logo 2017.svg
"Red Bull Zalsburq"-"Qarabağ" görüşü zamanı azərbaycanlı azarkeşlər.

Ələkbər Məmmədov həyat yoldaşından ayrıldığından, qızının isə Azərbaycandan uzaqda yaşaması səbəbindən təkbaşına ömür sürməyə məcbur olub.[8][27] Məmmədovun ölümündən üç gün heç kim xəbər tutmayıb. 2014-cü ilin iyul ayının sonlarında dostları ondan uzun müddət xəbər çıxmadığını görüncə polisə məlumat veriblər. 28 iyul tarixində Məmmədovun mənzilinə daxil olan xilasedicilər orda onun cansız bədəni ilə qarşılaşıblar.[8][5]

Mərhumla vida mərasimi avqustun 4-də Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasının akt zalında keçirilib. Mərasimdə mərhumun ailə üzvləri, hökumət təmsilçiləri, AFFA rəsmiləri, futbol veteranları, idman ictimaiyyətinin nümayəndələri iştirak ediblər. Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsinin vitse-prezidenti Çingiz Hüseynzadə çıxış edərək Ələkbər Məmmədovun Azərbaycan idmanının inkişafındakı müstəsna xidmətlərindən danışıb, onun parlaq xatirəsinin futbolsevərlərin qəlbində daim yaşayacağını bildirib. Mərasim başa çatdıqdan sonra mərhum İkinci Fəxri xiyabanda dəfn olunub.[29]

6 avqust 2014-cü ildə UEFA Çempionlar Liqasının üçüncü təsnifat mərhələsi çərçivəsində baş turmuş "Red Bull Zalsburq"-"Qarabağ" görüşü zamanı azərbaycanlı azarkeşlər üzərində "Ələkbər Məmmədovun əziz xatirəsinə !!!" yazılmış pankart açıblar.

10 avqust 2014-cü ildə Rusiya Premyer Liqasının ikinci turu çərçivəsində Moskvanın "Dinamo" və "Spartak" komandaları arasındakı keçirilmiş oyun Ələkbər Məmmədovun vəfatı ilə əlaqədar bir dəqiqəlik sükutla başlayıb.[30][31]

Müxtəlif illərdə Ələkbər Məmmədovun xatirəsinə həsr olunmuş futbol turnirləri[32][33] və yoldaşlıq görüşləri keçirilib.[34][35]

Mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

Komanda[redaktə | əsas redaktə]

Dinamo

Şəxsi[redaktə | əsas redaktə]

  • SSRİ-də mövsümün ən yaxşı 33 oyunçusu siyahısında № 3: 1956, 1957

Dövlət mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

Biblioqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

  • "На трех континентах". — Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatı. — Bakı, 1963. — Səhifələrin sayı: 148. — Formatı: А5. — 50.000 nüsx.[36]
  • "Тайны футбольной профессии". — Gənclik nəşriyyatı. — Bakı, 1991. — Səhifələrin sayı: 148. — Formatı: А5. — 80.000 nüsx.[37]
  • "Что наша жизь? Игра!». Воспоминания и размышления". — Yeni texnologiyalar. — Moskva, 2010. — Səhifələrin sayı: 384. — Formatı: А5+. — 500 nüsx.[38]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "THE ICONIC ‘‘BLACK AND WHITES’’ CELEBRATE 80 YEARS". Visions.az. Arxivləşdirilib: [1] saytından 12 fevral 2018 tarixində. https://web.archive.org/web/20180212034050/http://www.visions.az/en/news/905/204254e4/.
  2. 2,0 2,1 2,2 ""Bürünc" ilinin qızıl oğlanları: San-Siro onu ayaq üstdə alqışlayırdı". Sputnik.az. Arxivləşdirilib: [2] saytından 7 iyun 2016 tarixində. https://web.archive.org/web/20160607203040/https://sputnik.az/sport/20160427/404866275.html.
  3. 3,0 3,1 "Azərbaycanın dövlət rəsmiləri Ələkbər Məmmədovun vəfatı ilə əlaqədar başsağlığı veriblər". Milli.az. Arxivləşdirilib: [3] saytından 16 mart 2019 tarixində. https://web.archive.org/web/20190316173340/https://news.milli.az/society/285685.html.
  4. "Ə. Ə. Məmmədovun “Şöhrət” ordeni ilə təltif edilməsi haqqında". E-qanun.az. Arxivləşdirilib: [4] saytından 6 iyul 2018 tarixində. https://web.archive.org/web/20180706080730/http://www.e-qanun.az/framework/9302.
  5. 5,0 5,1 "Əfsanəvi Ələkbər Məmmədov öldü". 525-ci qəzet. Arxivləşdirilib: [5] saytından 16 mart 2019 tarixində. https://web.archive.org/web/20190316174216/https://525.az/site/?name=xeber&news_id=22813.
  6. ""Девятка" из восьмого номера". Sport Express. Arxivləşdirilib: [6] saytından 16 mart 2019 tarixində. https://web.archive.org/web/20190316181334/https://www.sport-express.ru/football/reviews/794180/8082737884/.
  7. 7,00 7,01 7,02 7,03 7,04 7,05 7,06 7,07 7,08 7,09 7,10 7,11 7,12 "Ələkbər Məmmədov". Neftchipfk.com. Arxivləşdirilib: [7] saytından 17 mart 2019 tarixində. https://web.archive.org/web/20190316215348/http://neftchipfk.com//az/tarix/veterans/neftchipfk.com//az/tarix/veterans/alakbarmammadov.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 8,6 8,7 "“San Siro”nun unutmadığı azərbaycanlı". Sportline.az. Arxivləşdirilib: [8] saytından 17 iyun 2017 tarixində. https://web.archive.org/web/20170617123628/https://sportline.az/post/san-sironun-unutmadigi-azerbaycanli.
  9. "1953 тов. межд. 26 октября 1953 (понедельник) Динамо (Москва) - Дожа (Будапешт, Венгрия) 1:1 дома". Fc-dynamo.ru. Arxivləşdirilib: [9] saytından 21 iyun 2016 tarixində. https://web.archive.org/web/20160621070230/http://fc-dynamo.ru/igry/prot.php?id=19531026.
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 "Мамедов Алекпер Амирович". Fc-dynamo.ru. Arxivləşdirilib: [10] saytından 8 iyul 2017 tarixində. https://web.archive.org/web/20170708201943/http://fc-dynamo.ru/igry/prot.php?id=248.
  11. "1954 год. 13 апреля (вторник) Динамо (Москва) - Трудовые резервы (Ленинград) 1:0 Харьков чемпионат, дома дома". Fc-dynamo.ru. Arxivləşdirilib: [11] saytından 18 avqust 2014 tarixində. https://web.archive.org/web/20140818032208/http://fc-dynamo.ru/igry/prot.php?id=19540413.
  12. "1954 чемпионат 7 мая 1954 (пятница) Динамо (Москва) - Крылья Советов (Куйбышев) 1:0 дома". Fc-dynamo.ru. Arxivləşdirilib: [12] saytından 19 mart 2019 tarixində. https://web.archive.org/save/http://fc-dynamo.ru/igry/prot.php?id=19540507.
  13. 13,0 13,1 "Мамедов А.А.". Fc-dynamo.ru. Arxivləşdirilib: [13] saytından 19 mart 2019 tarixində. https://archive.fo/Jl0wr.
  14. "Мамедов А.А.". Fc-dynamo.ru. Arxivləşdirilib: [14] saytından 19 mart 2019 tarixində. https://archive.fo/wXALE.
  15. "“San-Siro” fatehi – Gənclərə örnək". Kaspi.az. Arxivləşdirilib: [15] saytından 19 mart 2019 tarixində. https://archive.fo/sTE3p.
  16. 16,0 16,1 "1955 тов. межд. 4 сентября 1955 (воскресенье) Динамо (Москва) - Милан (Милан, Италия) 4:1 в гостях". Kaspi.az. Arxivləşdirilib: [16] saytından 19 mart 2019 tarixində. https://archive.fo/9dzDR.
  17. 17,0 17,1 17,2 17,3 "Məşhur futbol ulduzu Ələkbər Məmmədovun doğum günüdür". Salamnews.org. Arxivləşdirilib: [17] saytından 19 mart 2019 tarixində. https://archive.fo/L40EM.
  18. "Мамедов Алекпер Амирович". Footballfacts.ru. Arxivləşdirilib: [18] saytından 19 mart 2019 tarixində. https://archive.fo/W6Oz2.
  19. "Чехословакия 1:2 СССР". Footballfacts.ru. Arxivləşdirilib: [19] saytından 21 mart 2019 tarixində. https://archive.fo/0bP8m.
  20. "СССР 3:1 Венгрия". Footballfacts.ru. Arxivləşdirilib: [20] saytından 21 mart 2019 tarixində. https://archive.fo/bE7fZ.
  21. "Англия 5:0 СССР". Footballfacts.ru. Arxivləşdirilib: [21] saytından 21 mart 2019 tarixində. https://archive.fo/hU5j9.
  22. "Китай 0:1 СССР". Footballfacts.ru. Arxivləşdirilib: [22] saytından 21 mart 2019 tarixində. https://archive.fo/s5Dnq.
  23. "Брухтий Владимир Петрович". Footballfacts.ru. Arxivləşdirilib: [23] saytından 4 avqust 2018 tarixində. https://web.archive.org/web/20180804003452/http://footballfacts.ru/players/105651-bruhtij-vladimir-petrovich.
  24. "Банишевский Анатолий Андреевич". Footballfacts.ru. Arxivləşdirilib: [24] saytından 4 avqust 2018 tarixində. https://web.archive.org/web/20180329124915/http://footballfacts.ru/players/105488-banishevskij-anatolij-andreevich.
  25. "NATIONAL TEAMS → managed by Ələkbər Məmmədov". Eu-football.info. Arxivləşdirilib: [25] saytından 21 dekabr 2014 tarixində. https://web.archive.org/web/20141221084546/https://eu-football.info/_manager.php?id=355.
  26. 26,0 26,1 26,2 "Мамедов Алекпер Амирович - футболист, тренер, педагог". Baku.ru. Arxivləşdirilib: [26] saytından 4 mart 2016 tarixində. https://web.archive.org/web/20160304113353/https://www.baku.ru/enc-show.php?cmm_id=276&id=156253&c=1752.
  27. 27,0 27,1 27,2 "“Ələkbərin medalları, kubokları itib-batdı” – əfsanənin son günləri". Qol.az. Arxivləşdirilib: [27] saytından 13 iyun 2017 tarixində. https://web.archive.org/web/20170613213745/http://qol.az/?name=xeber&news_id=107943.
  28. "В Москве вышла книга азербайджанского футболиста". Azerisport.com. Arxivləşdirilib: [28] saytından 18 iyul 2010 tarixində. https://web.archive.org/web/20100718090203/https://www.azerisport.com/football/20100715040125913.html.
  29. "Ələkbər Məmmədov son mənzilə yola salınıb (fotolar)". AFFA. Arxivləşdirilib: [29] saytından 24 mart 2019 tarixində. https://web.archive.org/web/20190324221346/http://www.affa.az/index.php/news/lkbr-mmmdov-son-mnzil-yola-salnb-fotolar/19092.
  30. "Матч "Динамо" - "Спартак" начался с минуты молчания в память Мамедова". RİA Novosti. Arxivləşdirilib: [30] saytından 24 mart 2019 tarixində. https://archive.fo/UNFDN.
  31. "“Dinamo” – “Spartak” futbol oyununda Ələkbər Məmmədovun xatirəsi anılıb". Azertag.az. Arxivləşdirilib: [31] saytından 24 mart 2019 tarixində. https://archive.fo/TshyK.
  32. "Ələkbər Məmmədovun xatirəsinə həsr olunmuş futbol turnirinə yekun vurulub". Azertag.az. Arxivləşdirilib: [32] saytından 24 mart 2019 tarixində. https://archive.fo/teUVV.
  33. "Ələkbər Məmmədovun xatirəsinə həsr olunmuş futbol turnirinə yekun vurulmuşdur.". Azpress.az. Arxivləşdirilib: [33] saytından 24 mart 2019 tarixində. https://archive.fo/LpmZH.
  34. "Əfsanəvi futbolçu Ələkbər Məmmədovun xatirəsinə yoldaşlıq oyunu keçirilib". Azertag.az. Arxivləşdirilib: [34] saytından 24 mart 2019 tarixində. https://archive.fo/L9iV2.
  35. "Ələkbər Məmmədovun xatirəsinə tədbir keçiriləcək". Sportpress.az. Arxivləşdirilib: [35] saytından 24 mart 2019 tarixində. https://archive.fo/7jgeg.
  36. "«На трех континентах»". Footballfacts.ru. Arxivləşdirilib: [36] saytından 2 avqust 2018 tarixində. https://web.archive.org/web/20180802154232/http://footballfacts.ru/books/252589-na-treh-kontinentah.
  37. "«Тайны футбольной профессии»". Footballfacts.ru. Arxivləşdirilib: [37] saytından 24 mart 2019 tarixində. https://archive.fo/UVL9K.
  38. "«Что наша жизь? Игра!». Воспоминания и размышления»". Footballfacts.ru. Arxivləşdirilib: [38] saytından 24 mart 2019 tarixində. https://archive.fo/7rIh4.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Nicat49/qaralama/Ələkbər Məmmədov ilə əlaqəli mediafayllar var.