İstifadəçi:Toghrul Rahimli/Qaralama

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Ceyms Stirlinq

Toghrul Rahimli/Qaralama
اوزئییر حاجی‌بَی‌اوو
Uzeyir Hacibeyov.jpg
Sənətçi məlumatları
Doğum adı Üzeyir bəy Əbdülhüseyn oğlu Hacıbəyov
Doğum tarixi 18 sentyabr 1885(1885-09-18)
Doğum yeri Ağcabədi, Şuşa qəzası, Yelizavetpol quberniyası, Rusiya İmperiyası
Vəfat tarixi 23 noyabr 1948 (63 yaşında)
Vəfat yeri Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ
Dəfn yeri I Fəxri Xiyaban
Vətəndaşlığı Flag of Russia.svg Rusiya İmperiyası
Flag of Azerbaijan 1918.svg AXC
Flag of the Soviet Union.svg SSRİ
Peşələri Bəstəkar
Musiqişünas
Pedaqoq
Dramaturq

Üslub Klassik musiqi
Muğam
Ləqəbi "Filankəs", "Bəhmankəs", "Adı bəy, özü filankəs", "Anaş Qurbağa", "Tısbağa", "Qatilov", "Cin", "Xoca Lələ", "Bızbıza", "Çoban"
Fəaliyyət illəri 1904–1948
Mükafatları "SSRİ xalq artisti" fəxri adı — 1938 "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı — 1937 Stalin mükafatı — 1941 Stalin mükafatı — 1946
"Lenin" ordeni  — 1938 "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni (SSRİ)  — 1945

Üzeyir Hacıbəyov — Azərbaycan[1][2][3][4][5]-sovet bəstəkarı, dirijoru, musiqişünası, publisist, dramaturq, pedaqoq, ictimai xadim. 1938-Cİ ildən SSRİ xalq artisti.

Azərbaycanın müasir peşəkar musiqi sənətinin banisidir. Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü (1945), professor (1940) Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının rektoru (1928–1929, 1939–1948) Azərbaycan SSR Bəstəkarlar İttifaqının sədri (1938–1948), SSRİ Ali Sovetinin I və II çağırış deputatı (1937, 1941). 1938-ci ildən K(b)Partiyasının üzvü olmuşdur. Azərbaycan SSRAzərbaycannın himninin müəllifidir. Bütün islam aləmində ilk operanın müəllifidir.[6][7].

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Üzeyir Hacıbəyov atası ilə Şuşa şəhərində. 1890-cı il.

Üzeyir Hacıbəyov 18 sentyabr 1885-ci ildə[8][9][10][11][12] (BSE-nin məlumatına görə — 17 sentyabr)[13] Ağcəbədi kəndində, anası Şirin xanım Kərbəlayi Ələkbər bəy qızı qohumlarının evində qonaq olduğu zaman[14] anadan olmuşdur. Bir neçə il sonra (Azərbaycan məqalələrin görə 1896-cı il, Rus məqalələrinə görə - ) Zaqafqaziya şiə məzhəbi müsəlmanlarının ruhani idarəsi şəhadətnamə verdi ki, Şüşa şəhərinin sakini Üzeyir Hacıbəyov müsəlman təqvimi ilə 5 sentyabr 1885-ci il (zülhəccə ayının 7-ci günündə 1302-ci ildə) anadan olmuşdur. Amma bu sənədi Ü. Hacıbəyov yalnız 1914-cü ildə Bakıda ala bildi.[15]

Onun atası — Əbdülhüseyn Hacıbəyov kənd kargüzarı, anası Şirinbəyim xanım Əliverdibəyovlar nəslindən idi.[16]. Üzeyirin qardaşı — Ceyhum Hacıbəyli öz dağıstanlı sələflərinin şərəfinə Dağıstani ləqəbi ilə yazırdı. Ümumilikdə ailədə üç qardaş və iki bacı var idi.[17]

Onun anadan olmasından bir qədər sonra Hacıbəyovlar ailəsi Üzeyir böyüdüyü üçün Azərbaycan mədəniyyətinin ən böyük mərkəzlərindən biri olan[18] Şuşa şəhərinə köçdü. Gələcək bəstəkarın atası onun tərbiyəsində nəhəng təsiri olan Qarabağ xanının qızı, məşhur azərbaycan şairəsi və ictimai xadimi Xurşidbanu Natəvanın uzun müddət şəxsi mirzəsi işləmişdir. Üzeyirin anası Şirin Əliverdibəyova şairənin evində tərbiyə almışdı, bəstəkarın babası və Natəvan süd qardaş-bacısı idilər.[19]

Natəvanla tanışlıq gənc Üzeyirə ən yaxşı musiqi cəmiyyətinə — Şuşa məclislərinə yol açdı.[20] Gənc yaşında Üzeyir Hacıbəyov muğam dərsləri alırdı və Azərbaycan xalq alətlərində çalmağı öyrənirdi. 1897-ci ildə Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin və Cabbar Qaryağlıöğlunun tamaşaya qoyduğu "Məcnun Leylinin qəbri üzərində" ("Leyli və Məcnun" məhəbbət dastanından epizod) səhnəciyində 12 yaşlı Üzeyir müşayiət xorunda oxuyurdu.

Узеир Гаджибеков (крайний слева в первом ряду) среди студентов Горийской семинарии (за ним сидит Муслим Магомаев). 1904 год

Mədrəsəni və 2 illik rus-tatar məktəbini bitirdikdən sonra 1899-1904-cü illərdə Hacıbəyov Qori şəhərindəki müəllimlər Seminariyasında təhsil aldı.[21] Qoridə seminarist Hacıbəyov skripkada, violonçeldə və nəfəs alətlərində çalmağı öyrənir və burada gələcək bəstəkar — Müslüm Maqomayevlə (müğənni Müslüm Maqomayevin babası) tanış olur.[22] Növbəti 4 il ərzində o, Bakı və Hadrut məktəblərində müəllimlik fəaliyyəti ilə məşğul olur.[21] 1905-ci ildə Üzeyir Hacıbəyov Bakıda Bibiheybəy məktəbində, sonra "Səadət" məktəbində azərbaycan dilindən, riyaziyyatdan, tarixdən, coğrafiyadan və rus dilindən dərs deyirdi.[23] Burada o, "Həyat" qəzetində tərcüməçi işinə girdi, daha sonra "İrşad" qəzeti ilə əməkdaşlıq etdi. 1911-ci ildə Hacıbəyov müntəzəm surətdə musiqi təhsili almaq üçün Moskvaya getdi. Bir il ərzində o, A.A.İlyinskinin Moskva filarmoniya cəmiyyəti nəzdindəki kurslarda təhsil aldı (solfecio — N.M.Laduxin, agəng — professor N.N.Sokolovski)[24], bundan sonra Sankt-Peterburqa köçdü və bir il V.Kalafatinın yanında konservatoriyada təhsil aldı (1914). Hacıbəyovun maddi təminatını onun dostu Müslüm Maqomayev öz üzərinə götürdü.[25] 1912-ci ildə Jeleznovodskda olarkən Hacıbəyov M.M.Maqomayevə yazırdı:

ƏZİZİM MÜSLÜM!

İyunun 21-dən Jeleznovodskdayıq. Məleykə1 müalicə olunur, mən isə piano çalmağı öyrənməyə başlamışam. Burada özümə müəllimə tapmışam, o, həftədə 3 dəfə mənimlə məşğul olur və hər gün onun royalından istifadə edirəm, bunun üçün ayda 15 manat verməliyəm.

Hələ Bakıda ikən mən və (C...) Şuşaya gedib orada tamaşa göstərmək fikrindəyik, notların bir qisminin sizin mənzilinizdə olduğunu bilirdik. Məleykə ilə sizə gedib notları götürdük; lakin Şuşa məsələsi baş tutmadı, notlar Camaldadır. Bizimkilər Maştağa bağına köçmüşlər. Yaz görək, Bakıya nə vaxt gedəcəksən. Moskvaya getməzdən əvvəl sənə məktub yazacağam. Məkkənin səhhəti haqqında mənə yaz, orada necə yaşayırsınız? Biz burada o qədər də darıxmırıq. Hərdənbir ətraf kurortlara gəzməyə gedirik.

Məleykədən və məndən Badyuşa, anana, Camula, Makkaya və bütün tanışlara salam söylə.

Sənin Üzeyrin.
3 iyul 1912-ci il
Jeleznovodsk.
İnjenernı döngəsi, bağ № 9[26]

Узеир-бек Гаджибеков (за столом) в школе Саадат, Баку, 1911 год

1914–1918-ci illərdə Hacıbəyov Yeni iqbal qəzetinin redaktoru, sonra sahibi, daha sonra isə "Azərbaycan" qəzetinin redaktoru olur.[27] 1918-ci ilin iyunundan sentyabrına qədərki dövr ərzində o, Azərbaycan opera artistlərinin İranın Ənzəli və Rəşt şəhərlərinə qastrol səfərinə rəhbərlik etdi.[27] 1920-ci ildə Azərbaycanda sovet hakimiyyəti quruldu. Bəstəkar elə həmin il Azərbaycan SSR Xalq Maarif komissarlığına Musiqi Akademikayının və xalq konservatoriyasının açılması və həmçinin keçmiş musiqi məktəbi binalarının onlara verilməsi haqqında məruzə etdi.[27] Sonrakı illərdə Hacıbəyov onun təşəbbüsü ilə yaradılmış Azərbaycan Türk Musiqi məktəbinə rəhbərlik etdi. 1925-ci ildə onu zəhmətkeşlərin Bakı sovetinin deputatı seçdilər, növbəri il Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının prorektoru oldu.[27]

Üzeyir Hacıbəyovun 1942–1948-ci illərdə yaşadığı "Monolit" evi.

1931-ci ildə Üzeyir Hacıbəyov xalq alətləri orkestrini, 1936-cı ildə dövlət xorunu yaratdı. 7 may 1938-ci ildə Üzeyir bəy partiyaya qəbul haqqında ərizə verdi və Sov.İKP MK onun xidmətlərini nəzərə alaraq Azərbaycan SSR KP MK-nın vəsadətinə əsasən istisna alaraq Üzeyir Hacıbəyovu namizəd təcrübəsi keçmədən partiya sıralarına qəbul etdilər.[28] Bir il sonra bəstəkarı Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının rektoru təyin etdilər və həmin 1939-cu ildə SSRİ Bəstəkarlar İttifaqının I qurultayının təşkilat komitəsinin üzvü seçdilər.[27] 1943-cü ildə öz şəxsi hesabından tank dəstələrinin qurulması üçün 25000 manat verdi.

1945-ci ilin sentyabrında Hacıbəyov Azərbaycan SSR EA incəsənət institutunun direktoru təyin edildi.[27]

1947-ci ildən şəkər xəstəliyindən əziyyət çəkən Hacıbəyovun səhhəti pisləşdi, düzgün təyin olunmamış müəlicə nəticəsində daha da ağırlaşdı. Hacıbəyov Moskvada Kreml xəstəxanasında, daha sonra Mərdəkan dövlət sanatoriyasında müalicə almağa başladı.[30] 1948-ci il 23 noyabr saat 2 radələrində bəstəkar Bakıda, öz mənzilində "Monolit" binasının 4-cü mərtəbəsində ürək çatışmazlığından vəfat etdi. Bakıda fəxri xiyabanda dəfn olunmuşdur.

Şəxsi həyatı[redaktə | əsas redaktə]

20 dekabr 1909-cu ildə Üzeyir Hacıbəyov Qori seminariyasında oxuduğu zaman tanış olduğu Azərbaycanda və Gürcüstanda məşhur olan tanınmış Terequlovlar ailəsinin nümayəndəsi — Məleykə xanım Terequliva ilə evləndi.[30] Terequlovların 6 bacısından başqa birisi isə böyük Müslüm Maqomayevlə evli idi. Ali təhsil aldıqdan sonra Havıyev anası və xanımı ilə Bakıda yaşayırdı və bacısının 5 uşağına himayədarlıq edirdi, belə ki onun öz uşaqları yox idi.[31] Bəstəkarın qardaşı Ceyhum Hacıbəyli Fransaya miqrasiya etmişdi, amma bu bəstəkarın SSRİ-də tanınmasına təsir etməmişdi. Bəstəkar Avropada yaşayan qardaşı ilə bacıları və başqa qohumları vasitəsilə əlaqə saxlayırdı.[31] "Koroğlu"nu tamaşaya qoyana qədər bəstəkarın həbs və repressiya təhlükəsi gözlənilidri, amma "Koroğlu"nun 1938-ci ildə SSRİ paytaxtında möhtəşəm zəfərindən sonra müəllif SSRİ xalq artisti adı və Lenin ordeni ilə təltif olundu və SSRİ Ali Sovetinin deputatı seçildi. Bu — ölkənin siyasi rəhbərliyi tərəfindən tanınmaq demək idi.

Bakıdakı ünvanları[redaktə | əsas redaktə]

  • 1908— İslamiyyə mehmanxanasının 31№li otağı (hazırkı Azərbaycan prospekti, ev №9)[32][33].
  • 1915–1942 — Yuxarı Priyut küçəsində ev (indiki Ş.Əzizbəyov 67, ev muzeyinin yerləşdiyi yer)[34].
  • 1942–1948 — Nizami meydanında "Monolit" ev[30].

Yaradıcılığı[redaktə | əsas redaktə]

Üzeyir Hacıbəyovun yaradıcılığında şərq və qərb musiqi tərzləri birləşdirilmiş, Azərbaycan xalq musiqisi elementləöri klassik Avropa ənənələrinə uyğunlaşdırılmışdır. Bu üsuldan istifadə etməklə 1908-ci ildə Azərbaycan şairi Füzulinin eyni adlı poemasının motivləri əsasında Azərbaycanın ilk operasə olan Leyli və məcnun operasını yazdı. Onun 2-ci operası Şeyx Sənan 1909-cu ildə yazılmış və tərzinə görə birincidən əsaslı surətdə fərqlənirdi və əsasən müəllif musiqisindən ibarət idi. 1910-1915-ci illərdə yazdığı növbəti 4 operası ənənəvi Azərbaycan muğamı əsasında yazılmışdı (Rüstəm və Zöhrab (1910), Şah Abbas və Xurşudbanu (1911), Əsli və Kərəm (1912), Harun və Leyla (1915)). Bəstəkarın ən yaxşı əsəri 1936-cı ildə yazdığı Koroğlu operası hesab olunur. Bu işə görəÜzeyir Hacıbəyov 1941-ci ildə Stalin mükafatına layiq görülmüşdü. Ümumi hesabla o, 7 opera və 3 operetta yazmışdır:"Ər və Arvad" (1909), "O olmasın, bu olsun" (1910) və "Arşın mal alan" (1913). Hacıbəyov "Koroğlu" operasında başqa bütün əsərlərinin liberettosunun müəllifidir. Onun "Füruzə" adlı operası da yarımçıq qalıb. Bu əsər bəstəkar İsmayıl Hacıbəyov tərəfindən tamamlanmışdır.

Üzeyir Hacıbəyov yeni kamera-vokal musiqi janrının romans-qəzəlin əsasını "Sənsiz" (1941) və "Sevgili canan" (1943) kimi əsərlər yaradaraq qoymuşdur. Bununla bərabər Hacıbəyov Azərbaycan opera məktəbinin banisi hesab olunur. V.Vınoqradov öz Üzeyir Hacıbəyov və Azərbaycan musiqisi kitabında yazır:

Onun xidməti həqiqətən də böyükdür. Təsadüfi deyil ki, opera Azərbaycanda kütləvi musiqi janrıdır. -(V.Vinoqradovun Üzeyir Hacıbəyov və Azərbaycan musiqisi kitabından)

1918-ci ildə bəstəkar Azərbaycanın himnini yaratdı. 1920-ci ildən 1991-ci ilə qədər Azərbaycanın SSRİ tərkibinə daxil olması səbəbi ilə bu himn səsləndirilmədi. Fəqət 1930-cu ildə Azərbaycanda sovet hakimiyyətinin qurulmasının 10 illiyi münasibətilə Üzeyir bəy Azərbaycan SSR-ın himninin musiqisini və sözlərini yazdı. Yeni himn ilk dəfə 28 aprel 1930-cu ildə Hacıbəyovun özününün rəgbərliyi altında ifa olundu. Azərbaycan SSR-ın 1930-cu ildəki himni kontata janrına yaxın olduğuna görə onu hərdən komtata da adlandırırdılar. Artıq 1944-cü ildə Üzeyir Hacıbəyov respublikanın yeni himnini bəstələyir və bu himn Azərbaycanın SSRİ tərkibindən çıxdığı vaxta qədər səsləndirilir. 1991-ci ildə 1918-ci ilin köhnə himni yenidən dövlət himni olur.

20-ci illərin sonu, 30-cu illərin əvvəllində Hacıbəyov xalq alətləri orkestri üçün ilk Azərbaycan kütlə mahnılarını — kamera instrumental əsərlərini yaradır. ("Pambıq sahələrində" suitası, "Cahargah üzərində" fantaziyası (1932), "Şur üzərində" (1932)) kantatalarını, o cümlədən "Füzulinin xatirəsinə" (1934) orkestr xor əsərlərini, skripka üçün violonçel və fortepiano üçün - Aşıq tərzində (1932), fortepiano üçün sonatina. 1919-cu ildə Üzeyir bəy Qarabağa həsr olunmuş melodiya bəstələyir.

1941-45-ci müharibə illərində Hacıbəyov bir neçə vətənpərvər mahnı (Yaxşı yol, Şəfqət bacısı və b.), Vətən və cəbhə kantatası (1942) Cəngi üvertürasılarını yazmışdır.

"Leyli və Məcnun" operası[redaktə | əsas redaktə]

İlk Azərbaycan operasını (muğam operası) Üzeyir Hacıbəyov 1907-ci ildə yazmağa başlamışdı. 1908-ci ildə opera bitdi və həmin ildə də də Bakıda neft maqnatı və xeyriyyəçi Hacı Zeynalabdin Tağıyevə məxsus teatrda tamaşaya qiyuldu. Operanın ilk tamaşasında həm müstəqil Azərbaycanın həm də Azərbaycan SSR-in görkəmli, populyar musiqi və ictimai xadimləri olan incəsənət nümayəndələri iştirak edirdilər.

Tarda sonralar məşhur tarzən olan Qurban Pirimov çalırdı, Məcnun rolunu Hüseynqulu Sarabski ifa edirdi, bəstəkarın özü isə orkestrada skripkada ifa edirdi. Leyli rolunu kişi ifa edirdi. Sarabski 1930-cu ildə xatirələrində yazırdı:

" ...Bu tamaşadan sonra çoxları məni Məcnun deyə çağırırdı. Əvvəllər küçədə məni istehza ilə qarşılayan xalq indi məni hörmət və məhəbbətlə qəbul edirdi.
Hüseynqulu Sarabki, Xatirələr
"

Üzeyir Hacıbəyovun Leyli və Məcnun oeprasının yaradılması ilə muğam janrında operanın və ümumiyyətlə Azərbaycan operasının əsası qoyuldu. Sonrada o xatırlayırdı:

" O zamanlar mən, operanın müəllifi, ancaq solfecionun əsaslarını bilirdim, amma musiqi formaları, kontrapunkt, hharmoniya, haqqında heç nə bilmirdim. Buna baxmayaraq "Leyli və Məcnunun uğuru böyük oldu. Bu onunla izah olunur ki mənim zənnimcə Azərbaycan xalqı özünün Azərbaycan operasının yaranmasını gözləyirdi, Leyli və Məəcnun isə əsl xalq musiqisi və populyar klassik süjet birləşdirmişdi." "

Üzeyir Hacıbəyov seçimini Füzulinin Leyli və Məcnun poemasında (poemanın özü Leyli və Məcnun haqqında ərəb əfsanəsinə əsaslanır) və xalq musiqisi janrında etdi ki, bu da əsərin müsəlman cəmiyyətində qəbul edilməsinə müsbət təsir etdi. Azərbaycan hüdudlarından uzaqda ilk dəfə Tiflisdə tamaşaya qoyuldu.

Leyli və Məcnun operasında muğamdan başqa bütün musiqi müəllif tərəfindən yazılmışdır. Gedişat zamanı yalnız bir Azərbaycan xalq mahnısı səslənir. Tamaşanın hər obrazının xarakterik strukturası və ritmikası var.

2008-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidintinin göstərişi ilə Azərbaycanda operanın 100 illiyi rəsmi surətdə qeyd olundu. Bir il ərzində opera 20 dəfədən çox tamaşaya qoyuldu. Növbəti il Leyli və Məcnun məşhur violonçelist YO-YO Manın İpək yolu proyektinin bir hissəsi oldu və burada ənənəvi şərq alətləri istifadə edilməklə mə.hur vokalist, muğam ifaçısı Alim Qasımov və onun qızı Fərqanə Qasımovanın iştirakı ilə oldu. Proyektin məsləhətçisi İndiana Universitetinin və Bakı Musiqi Akademiyasının professoru etnomusiqişünas Aida Hüseynovadır. 23 noyabr 2008-ci ildə Qətərin paytaxtı Doha şəhərində Yo-Yo Manın ansamblının və qərb və şərq musiqiçilərinin iştirakı ilə Leyli və Məcnun operasının dümyəvi premyerası oldu.

Arşın mal alan operettası[redaktə | əsas redaktə]

Arşın mal alan Üzeyir Hacıbəyovun sonuncu və ən populyar operettalarından biridir. O, 1913-cu ildə Sankt-Peterburqda yazılmışdır. Operettadakı hadisələr Şuşada baş verir. Rəşid Behbudovun qızı Rəşidə xanım Arşın mal alanın yaradılma tarixini belə təsvir edir:

" Mənim babam Məcid bəy Beybutalının (Behbudovlar nəsli qədimlə belə adlanırdı) gözəl səsi vardı, o xalq muğamlarını gözəl ifa edirdi və 30-cu illərdə peşəkar müğəni olmuşdu. Buna qədər isə o, atasına kömək edirdi: yaşadığı Şuşa şəhərində küçələri gəzərək yerli modabazları mallara-ipəklərə baxmağa səsləyirdi: Arşın mal alan, Arşın mal alan... Arşın malçının koloritli fiqurası gələcək bəstəkar Üzeyir Hacıbəyovun uşaq yaddaşında necə həkk olunmuşdusa sonlaralar o, bu süjeti Arşın mal alanda istifadə etmişdir
Rəşidənin A və F qəzetinə müsahibəsi
"

Janr və forma nöqteyi nəzərindən Əsgərin giriş ariyası və bir sıra başqa vokal nömrələr təmiz Avropa manevrasında ifa olunmuşdur. Bununla belə bu melodiyalar şübhəsiz milli kolorit daşıyırlar. Əsasən Əsgəringiriş ariyası segah üstündə, Cahanın rəqsi və bəndləri Şur üzərində, Telli və Vəlinin dueti də Şur üzərində qurulmuşdur. Arşın mal alan operasının premyerası 1918-ci ildə Zeynalabdın Tağıyevin teatrında baş tutdu. Sonralar Arşın mal alan 75-dən çox dilə tərcümə olundu, 76 ölkənin 187 teatrında tamaşaya qoyuldu: Gürcüstanın 16 şəhərində, Bolqarıstanın 17 şəhərində, ABŞ-ın 13 ştatında, Polşanın 17 (1500 dəfə), Rusiyanın 18, Çinin 8 və b. şəhərlərdə. 1919-cu ildə Hacıbəyov qardaşlarının truppası Türkiyədə İstanbulda qastrolda oldu. Bu qastrollar o qədər uğurlu oldu ki, Azərbaycan artistləri Şərq teatrını bir neşə ay müddətinə icarəyə götürməli oldular. 1925-ci il 4 iyul tarixində Arşın mal alan Parisin Femina teatrındakı premyeranı xüsusi qeyd etmək lazımdır. Əsəri müəllifin qardaşı Ceyhum bəy fransız dilinə tərcümə etmişdi. Rolları fransız aktyorları Derval (Sultan bəy), Mote (Əsgər), Passani (Gülçöhrə), Maqali (Asya) və b. ifa edirdilər. Məşhur polşa dramaturqu S.Povolski belə xatırlayır:

" Mən ilk dəfə Əsgərin ariyasını möhtəşəm müğənni Rəşid Behbudovun ifasında eşitmişdim. Sonra Rəşid behbudovun baş rolu oynadığı Arşın mal alan filminə baxdım. Mən sarsıldım və bu filmə vuruldum. Bir müddət keçəndən sonra hamı tərəfindən sevilən müğənni növbəri dəfə Polşaya qastrola gəldi. Yenidən Arşın mal alandan Əsgərin ariyasını onun ifasında polyak dilində dinlədim və o, bunu bütün konsertlərində oxuyurdu. Növbəti konsertdən sonra mən ona yaxınlaşdım və Arşın mal alan operettasını polyak dilinə tərcümə etmək haqda arzularımı onunla bölüşdüm. Müğənni mənim təklifimi bəyəndi
Polovotskinin xatirələrindən
"

1954-cü ildə A.Venrersk adına Belostoksk dövlət teatrında Arşın mal alan polyak dilində tamaşaya qoyuldu. Baş rollarda E.Poreda və S.Voloşina çıxış edirdi. 2004-cü ildə Arşın mal alanın yeni tamaşası Şukin teatr məktəbinin məzunlarının populyar rus aktyorlarının ifasında ali teatr məktəbinin səhnəsində oynanıldı. 2007-ci ildə operetta Vyanada səhnəyə qoyuldu.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. {{{başlıq}}}. — 1434 с. — ISBN 5-7711-0004-8.
  2. American Film Institute catalog
  3. {{{başlıq}}}. — С. 64. — 263 с.

    Полемизируя с М. Кулиевым, Узеир Гаджибеков в статье «Музыкальное образование в Азербайджане» писал, что «кроме европейской музыки есть и восточная музыка. Мы, азербайджанцы, принадлежим к восточным народам, и поэтому мы не можем относиться безразлично к культуре Востока, ибо без неё мы не сможем достаточно выполнить свой долг в деле создания музыкальной культуры.

  4. {{{başlıq}}}. — Səh. 113.

    Среди последних получили профессиональное образование в лучших традициях русской композиторской школы украинцы Виктор Косенко и Михаил Скорульский, литовцы Стаси с Шимкус и Юозас Таллат-Келпша, эстонцы Кириллус Креэк и Хейно Эллер, латыши Алфред Калнынь и Янис Залит, армяне Романос Меликян и Сергей Бархударян, азербайджанец Узеир Гаджибеков и другие.

  5. {{{başlıq}}}. — Səh. 215.

    The third category of plays consists of musicals and operettas, almost exclusively works by the famous Azerbaijani composer and playwright Uzeyir Hajibeyov (in Persian transliteration Ozeyr Hajji Beygof, 1885—1948).

  6. {{{başlıq}}}. — С. 211. — ISBN 0-415-30219-6, 9780415302197.
  7. {{{başlıq}}}. — ISBN ISBN 0-08-024637-0, 9780080246376.
  8. "Гаджибеков Узеир Абдулгусейн оглы". Электронная библиотека Узеира Гаджибекова. http://uzeyirbook.musigi-dunya.az/ru/data.pl?id=189&lang=RU. İstifadə tarixi: 2014-01-30.
  9. "Узеир Абдул Гусейн оглы Гаджибеков". Официальный сайт Бакинской музыкальной академии. http://musakademiya.musigi-dunya.az/rus/uzeir_hajibekov.html. İstifadə tarixi: 2014-01-30.
  10. Сафарова З. {{{başlıq}}}. — С. 4. — 64 с.

    И не случайно, день рождения Узеира Гаджибекова — 18 сентября — общественность республики отмечает как праздник искусств — День музыки.

  11. {{{başlıq}}}. — С. 73. — 88 с.

    Уже много лет, 18 сентября, в день рождения Узеира Гаджибекова перед Азербайджанской государственной консерваторией, носящей его имя, собирается многотысячная аудитория.

  12. Узеир Гаджибеков родился 18 сентября 1885 — Узеир Гаджибеков умер 23 ноября 1948
  13. Sitat səhvi: Yanlış <ref> teqi; bse adlı istinad üçün mətn göstərilməyib
  14. Məmmədli, 1984, səh. 6.
  15. Мәммәдли, 1984, səh. 6—7.
  16. Земфира Сафарова. Узеир Гаджибеков. Выдающиеся люди Азербайджана. — И:Язычы, 1985 — стр. 15
  17. Сеидзаде Д.Б. Азербайджанские депутаты в Государственной Думе России. — Азербайджанское государственное издательство, г. Баку, 1991. — Səh.: 79, 80. — ISBN 5—552-00980—0.
  18. {{{başlıq}}}. — С. 209. — ISBN 0415302196, 9780415302197.
  19. Абасова Э. Узеир Гаджибеков. — Композиторы Азербайджана. — Şablon:Б.: Ишыг. — I  cild. — Səh.: 20.
  20. Inna Naroditskaya. Azerbaijanian Female Musicians: Women's Voices Defying and Defining the Culture. Vol. 44, No. 2 (Spring - Summer, 2000). — University of Illinois Press on behalf of Society for Ethnomusicology, 2000. — Səh.: 234—256.
  21. 21,0 21,1 "Биографии знаменитых людей". Международный Объединенный Биографический Центр. Arxivləşdirilib: [1] saytından 2011-08-19 tarixində. https://www.webcitation.org/613OeSaFV. İstifadə tarixi: 2010-06-18.
  22. "Биографии знаменитых людей". Международный Объединенный Биографический Центр. Arxivləşdirilib: [2] saytından 2011-08-19 tarixində. https://www.webcitation.org/613OeuX4O. İstifadə tarixi: 2010-06-18.
  23. Ч.Каджар. Старая Шуша. 2007, Изд-во Шарг-Гарб., стр 326
  24. Ч.Каджар. Старая Шуша. 2007, Изд-во Шарг-Гарб., стр 327
  25. "Телекомпания МИР". Культура. http://mirtv.ru/content/view/46273/88/. İstifadə tarixi: 2010-06-18.
  26. "MƏKTUB 1". Сайт, посвящённый Узеиру Гаджибекову. http://uzeyir.musigi-dunya.az/ru/maktub1.html. İstifadə tarixi: 2010-06-18.
  27. 27,0 27,1 27,2 27,3 27,4 27,5 "ЛЕТОПИСЬ ЖИЗНИ И ТВОРЧЕСТВА УЗЕИРА ГАДЖИБЕКОВА". Электронная библиотека Узеира Гаджибекова. http://uzeyirbook.musigi-dunya.az/ru/hayat_yarad.html. İstifadə tarixi: 2010-06-18.
  28. Яков Агарунов. "Окрыленный доверием". Электронная библиотека музыканта. http://e-library.musigi-dunya.az/slovo_o_uzeyire_3.html. İstifadə tarixi: 2010-06-18.
  29. Harsh Realities of Student Life by Uzeyir Hajibeyov (пропущен М.-А. Кашкай)
  30. 30,0 30,1 30,2 {{{başlıq}}}.
  31. 31,0 31,1 "Свою миссию Узеир Гаджибеков выполнил до самого конца". заслуженный деятель искусств, директор дома-музея Узеира Гаджибекова Сардар Фараджев, приложение "Тренд Life" информационного агентства Тренд. Arxivləşdirilib: [3] saytından 2011-08-19 tarixində. https://www.webcitation.org/613OffQFZ. İstifadə tarixi: 2010-06-24.
  32. Сарабский, 1968.
  33. {{{başlıq}}}. — С. 17. — 8-31 с.
  34. {{{başlıq}}}.