Şəmsmülk Nəsr xan

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Şəmsmülk Nəsr xan
bayraqQərbi Qaraxanilər dövlətinin III xaqanı
1068 — 1080
Sələfi İbrahim Tamğaç xan
Xələfi Xızır xan Qaraxani
Şəxsi məlumatlar
Vəfat tarixi 1080
Dəfn yeri
Sülalə Qaraxanilər
Atası İbrahim Tamğaç xan
Həyat yoldaşı Ayşə Bibi xatun (Alp Arslanın qızı)
Uşağı Süleyman Təkin xan

Nəsr bin İbrahim bin Nəsr bin Əli xan Qaraxani - Qərbi Qaraxanilər dövlətinin xaqanı. 1068. ildə atası İbrahim Tamğaç xanın ölümündən sonra hakimiyyətə gəlmişdir.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Şəmsmülkün Türkistan səfəri zamanında Alp Arslanın oğlu Ayaz xan Buxara və Səmərqəndu talan etdi. Bu hadisələrdən xəbər tutan Şəmsmülk geri qayıdır və Ayazın ordusuna qalib gəlir, çoxlu əsir alır. Arvadı Ayşə Bibi xatunu ayağındakı ayaqqabı ilə vura vura öldürür və deyir: “Sən mənim arvadım deyilmişsən, mənim sarayımda mənə qarşı olan bir casusmuşsan’’. Qızının öldürüldüyünü eşidən Alp Arslan 465. il Məhərrəm ayının (1072 Sentyabr) sonlarında iki yüz minlik ordu ilə Mavəraünnəhr səfərinə çıxdı. Şəmsmülk arvadının öz əcəli öldüyünü bu danışılanların yalan olduğunu Alp Arslan bildirdi.

Mədəniyyət[redaktə | əsas redaktə]

Şəmsmülk Nəsr xan hakimiyyəti ilərində Ömər Xəyyam Səmərqendə gəlmişdir.

Şəmsmülk Nəsr xanın əmri ilə tikilən Rabat Məlik karvansarayı, Nəvai şəhəri
Şəmsmülk Nəsr xanın əmri ilə arvadı Ayşə Bibi xatun üçün tikilən Ayşə Bibi xatun türbəsi, Taraz şəhəri
Şəmsmülk Nəsr xanın əmri ilə arvadı Ayşə Bibi xatunun türbəsinin yanında Ayşə Bibi xatunun dayəsi üçün tikilən Babaci xatun türbəsi, Taraz şəhəri