Şah Abbas karvansarayı (Gəncə)

Vikipediya, azad ensiklopediya
(Şah Abbas Karvansarası (Gəncə) səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search
Şah Abbas karvansarası
Şah Abbas karvansarayı, Gəncə 001.jpg Karvansaranın təmirdən öncə olan görüntüsü
Carpet market Ganja XIXcentury.jpg Şah Abbas Karvansarası XIX əsr
Ölkə Azərbaycan Azərbaycan
Şəhər Coat of arms of Ganja.png Gəncə
Yerləşir Şah İsmayıl Xətai prospekti 103
Tikilmə tarixi XVII əsr
Üslubu
Kateqoriyakarvansara
ƏhəmiyyətiÖlkə əhəmiyyətli
Şah Abbas məscidi (Azərbaycan)
Locator Dot.gif
Şah Abbas məscidi

Şah Abbas KarvansarasıŞah Abbasın əmri ilə Gəncə şəhərində tikilmiş karvansara.[1] Karvansara Çökək HamamŞah Abbas məscidi ilə yeraltı yollarla əlaqəli olub.[2]

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Karvansaranın inşasına Şah Abbas Səfəvinin göstərişi ilə 1606-cı ildə başlanılıb. Onun layihələndirilməsinə və tikintisinə şərqin ən böyük memarlarından olan Şeyx Bəhaəddin Amili başçılıq edib. Bişmiş qırmızı kərpiclərin həmahəng nisbətindən yaradılan yaraşıqlı ikimərtəbəli bina 1613-1614-cü illərdə istifadəyə verilib. Dövrünün səyyah və tacirlərini öz gözəlliyi ilə heyran edən karvansarada 54 tək adamlıq, 15 böyük otaq, xəlvətxana, yeməkxana, çayxana, həmçinin digər məqsədlər üçün istifadə olunan otaq, dam və anbarlar var imiş. XVII-XVIII əsrlərdə Gəncədə ən nüfuzlu karvansara olub. Lakin, 1905-ci ildə ermənilərin Gəncə şəhərində törətdiyi qırğın zamanı bu karvansara da yandırılıb və abidə ciddi dağıntıya məruz qalıb.[1] [3]

İstifadəsi[redaktə | əsas redaktə]

XX əsrin sonunda karvansaranın binasında Gəncə Humanitar Kolleci yerləşib. Bundan başqa binanın bir hissəsi də Məhsəti Gəncəvi muzeyi kimi fəaliyyət göstərib. Binanın fasadında şairənin heykəli qoyulub. [4] 2011-ci ildən karvansarada bərpa işlərinə start verilib. Tikinti-bərpa işlərində Şəkidə istehsal olunan bir milyon ədəd qırmızı kərpic işlədilib. Təmir-bərpa işlərində XVII əsrdə olduğu kimi, əsasən əhəng və qum qarışığından istifadə edilib. Sovetlər dönəmində bir neçə dəfə yöndəmsiz təmirə məruz qalan karvansarayın tarixiliyini qorumaq məqsədilə əvvəllər inşa edilən əlavə tikililər sökülüb. Tarixi abidənin möhkəmləndirilməsi yekunlaşıb, qəzalı vəziyyətdə olan hissələri təmir olunub, kommunikasiya xətləri çəkilib. Karvansaranın dam örtüyü dəyişdirilib, fasadın uçmaq təhlükəsində olan sağ divarı bərpa edilib, həmçinin binanın bütün hücrə və otaqları əvvəlki görkəminə qaytarılıb.[2] Şah Abbas karvansarası istifadəyə verildikdən sonra burada müxtəlif qalereya, muzey və mədəni mərkəzlər fəaliyyət göstərəcək. Binadan, həmçinin turizmin inkişafı məqsədilə istifadə ediləcək.[3]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 "Şah Abbas karvansarasında aparılan bərpa işləri bu il başa çatacaq". mct.gov.az. 23 fevral 2018. 13 mart 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. Check date values in: |date=, |archivedate= (kömək)
  2. 2,0 2,1 "Gəncə şəhərindəki Şah Abbas karvansarayının bərpası başa çatmaq üzrədir". azertag.az. 23 avqust 2018. |archive-url= is malformed: save command (kömək); Check date values in: |date= (kömək)
  3. 3,0 3,1 "Gəncənin Şah Abbas karvansarasında aparılan bərpa işləri bu il tamamlanacaq". azertag.az. 15 yanvar 2018. |archive-url= is malformed: save command (kömək); Check date values in: |date= (kömək)
  4. Emil Eyyubov (27 iyul 2018). "Seven magnificent caravanserais of Azerbaijan [[Azərbaycan dili|azərb.]] Azərbaycanın yeddi möhtəşəm karvansarası‎" (ing. ). azertag.az. |archive-url= is malformed: save command (kömək); Check date values in: |date= (kömək); URL–wikilink conflict (kömək)