Şahzadə Qorqud

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Şahzadə Qorqud
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi 1467(1467-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Doğum yeri Amasya, Osmanlı imperiyası
Vəfat tarixi 1513 (46 yaşında)
Vəfat yeri
Dəfn yeri
Atası II Bəyazid
Anası Nigar Xatun

Şahzadə Qorqud (d. 1467, Amasya- ö. 1513, Bursa) - Sultan II. BəyazidNigar Xatunun oğlu və Yavuz Sultan Səlimin böyük qardaşı. Taxta çıxışında atasına əhəmiyyətli bir dəstəyi olmuşdur. II. Bəyazidin taxta çıxması üçün, onu təmsilən vəzifə almışdır. Yavuz Sultan Səlim ilə eyni anadan doğulan Şahzadə Qorqud, əvvəllər qardaşının səltənətini tanımış lakin sonradan üsyan etmişdir.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Şahzadə Qorqud 1467'də Amasya Sarayında doğuldu. İstanbulda Fateh Sultan Mehmedin sarayında yaxşı bir təhsil gördü. Ərəbcə, Farsca öyrəndi. Babasının vəfatı (1481) üzərinə, atası İstanbula gələnə qədər səltənət mühafizi olaraq vəzifələndirildi. 1491'də mərkəzi Manisa olan Saruhan sancaqbəyliyinə təyin olundu. 1502-ci ildə, Amasya sancaqbəyi Şahzadə Əhmədin etirazıyla, mərkəzi Antalya olan Təkə sancaqbəyliyinə göndərildi. Hamid Sancağı da ona verildi. Osmanlı dənizçiliyinin inkişafında böyük rolu oldu.

Taxt mübarizəsi və ölümü[redaktə | əsas redaktə]

Vəliəhdlik məsələsinin ortaya çıxması üzərinə, təkrar Saruhana təyin istəyi qəbul edilmədi. Atası və Sədrəzəm Xədim Əli Paşanın, Şahzadə Əhmədin vəliəhdliyinə tərəfdar olmaları kimi səbəblərlə İstanbulla arası açıldı. 1509'da həcc bəhanəsiylə Antalyadan Misirə getdi. MisirMəmlük sultanı Kansu Gavri tərəfindən möhtəşəm mərasimlərlə qarşılanması, atasını hirsləndirdi. Bağışlanması üzərinə 1511-ci ildə Antalyaya döndü.

Qardaşı Səlimin, atasına qarşı hərəkəti üzərinə Manisaya, sonrada gizlicə İstanbula getdi. Yeniçərilərdən, padşahlıq üçün aradığı dəstəyi tapa bilmədi. Atasının yerinə keçən qardaşı Yavuz Sultan Səlimin hakimiyyətini tanıdı. Saruhan sancaqbəyliyinə təyin edildi. Yavuz Sultan Səlim, böyük qardaşının fikrini öyrənmək üçün, bəzi dövlət adamlarının dilindən padşah olmasını arzu edər tərzdə məktublar yazdırdı. Şahzadə Qorqudun, məktublara müsbət cavablar verməsi üzərinə, Manisa mühasirəyə alındı. 1513-cü ildə Bergama yaxınlığında tutulan Qorqud, Bursaya aparılarkən Emet yaxınlarında Eğrigözdə öldü. Bursada Orxan Qazi Türbəsi yaxınlığına dəfn edildi. Cənazəsi daha sonra Muradiyə Külliyyəsi içindəki Şahzadə Əhməd türbəsinə köçürülmüşdür.[1]

Yavuz Sultan Səlimin peşmanlığı[redaktə | əsas redaktə]

Yavuz, məlum və məşhur qəddarlığına baxmayaraq, eyni zamanda çox həssas və incə ruhlu bir insan idi. Dövlətin gələcəyi üçün aradan qaldırmağa məcbur qaldığı qardaşı Qorqudun tabutunun altına girdi və "Ey qardaşım! Nə sən belə etsə idin, nə də mən belə etmək məcburiyyətində qalsaydım!" deyərək ağladı. Şahzadə Qorqudun Piyalə adındakı sadiq adamına "Səni, böyük bir fəzilət olan sədaqətin səbəbiylə, bağışlayıram! Bu sədaqətinin mükafatı olaraq da səni istədiyin məqama təyin edirəm. İstəsən vəzirim ol!" dedi. Piyalə də təşəkkür etdi və sədaqətini dəyərləndirərək "Sultanım, bundan sonra mənim vəzifəm Şahzadə Qorqudun türbədarı olmaqdır!" dedi.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Doğan Yavaş, Muradiye KülliyesiTürk Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi