Şimali Reyn-Vestfaliya Elmlər və İncəsənət Akademiyası
| Şimali Reyn-Vestfaliya Elmlər və İncəsənət Akademiyası | |
|---|---|
| | |
| | |
| Təsis edilib | 1993 |
| awk.nrw | |
Şimali Reyn-Vestfaliya Elmlər və İncəsənət Akademiyası (alm. Nordrhein-Westfälische Akademie der Wissenschaften und der Künste) — Almaniyanın qərb və şimal-qərb regionlarının əsas elmi-tədqiqat mərkəzi hesab olunan ictimai, qeyri-kommersiya təşkilatı. Akademiya Almaniya Elmlər Akademiyaları İttifaqının həqiqi üzvüdür.
Tarixi
[redaktə | vikimətni redaktə et]Vestfaliya krallığında elmi cəmiyyətin yaradılması ideyası ilk dəfə 1815-ci ildə rəsmi müzakirə mövzusuna çevrilsə də, bu layihə yalnız 155 il sonra reallığa çevrilmişdir. Vestfaliya hökumətinin bu məsələyə faktiki olaraq laqeyd yanaşması fonunda, 1911–1915-ci illərdə könüllülük (ictimai) əsaslarıyla "Reyn Elmi Tədqiqatlar Cəmiyyəti" (alm. Rheinische Gesellschaft für wissenschaftliche Forschung) təsis edilmişdir. Birinci Dünya müharibəsi ərəfəsində yaradılan bu cəmiyyət öz fəaliyyətini tam nizama sala bilməmişdir; bununla yanaşı, 1920–1930-cu illərdə dövlət dəstəyinin olmaması təşkilatın kəskin maliyyə çatışmazlığı ilə üzləşməsini qaçılmaz etmişdir.
İkinci Dünya müharibəsindən sonra Almaniya dövlətinin yenidən yaradılması dövründə, ölkənin şimal-qərbində dövlət büdcəsi hesabına maliyyələşən və müntəzəm əsaslarla fəaliyyət göstərən mərkəzləşdirilmiş bir elmi-tədqiqat mərkəzinin yaradılması məsələsi yenidən gündəmə gəlmişdir. 25 aprel 1950-ci ildə Şimali Reyn-Vestfaliya torpağının baş naziri Karl Arnold, Vestfaliya hökumətinin naziri, professor Leo Brandtyn rəhbərliyi altında Tədqiqat Mərkəzinin formalaşdırılması barədə sərəncam imzalamışdır. 11 may 1960-cı ildə gələcək Vestfaliya Elmlər Akademiyasının binası olacaq "Karl-Arnold-Haus"un ilk təməl daşı qoyulmuşdur.
Akademiyanın kifayət qədər uzanmış yaradılma prosesini sürətləndirmək qərarına gələn Vestfaliyanın yeni baş naziri Haynts Kün (alm. Heinz Kühn), 11 iyun 1969-cu ildə Akademiya Nizamnaməsini baxılması üçün landtaqa (yerli parlamentə) təqdim etmişdir. Cəmi iki həftə sonra landtaq sənədi təsdiqləmiş və 6 may 1970-ci ildə Reyn-Vestfaliya Elmlər və İncəsənət Akademiyasının təntənəli açılışı baş tutmuşdur.[1]
Təsisat özünün 23-cü ildönümündə (1993-cü ildə), yerləşdiyi federal torpağın rəsmi adına tam müvafiq gəlməsi üçün adını dəyişdirərək bugünkü formasını almışdır: "Şimali Reyn-Vestfaliya Elmlər və İncəsənət Akademiyası". 2004-cü ildə elmlər akademiyası tam olaraq inzibati idarəetmə sisteminə daxil edilmiş və Şimali Reyn-Vestfaliyanın İnnovasiya, Elm, Tədqiqat və Texnologiyalar Nazirliyinə tabe etdirilmişdir. Bununla belə, akademiyanın prezidenti birbaşa baş nazirə hesabat verir və özü də federal torpağın hökumət tərkibinə daxildir.
Strukturu
[redaktə | vikimətni redaktə et]Vestfaliya Elmlər Akademiyası Almaniya elmi müəssisələri üçün ənənəvi olan siniflərə (bölmələrə) ayrılma sisteminə malikdir və hazırda bu sferada 4 sinif fəaliyyət göstərir:
- İctimai (humanitar) elmlər sinfi (alm. Klasse der Geisteswissenschaften və ya alm. Klasse G) — ilahiyyat, fəlsəfə və pedaqogika, cəmiyyətşünaslıq, tarix, filologiya və hüquqşünaslıq üzrə işçi qruplarına malikdir. Sədri — hüquq sahəsində tanınmış mütəxəssis, professor Yurgen Yakobsdur (alm. Professor Dr. jur. Dr. phil. Jürgen C. Jacobs).[2]
- Təbiət elmləri və təbabət sinfi (alm. Klasse für Naturwissenschaften und Medizin və ya alm. Klasse NM) — onun tabeliyində müvafiq sahələr üzrə müxtəlif elmi-tədqiqat institutları və mərkəzləri fəaliyyət göstərir; bura Molekulyar Biologiya İnstitutu, Düsseldorf Mərkəzi Klinik Laboratoriyası və digər müəssisələr daxildir. Sədri — psixologiya sahəsində mütəxəssis, professor Hans Hattdır (alm. Professor Dr. Dr. habil. Hanns Hatt).[3]
- Mühəndislik və iqtisadi elmlər sinfi (alm. Klasse für Ingenieur- und Wirtschaftswissenschaften və ya alm. Klasse IW) — bir neçə layihə institutu və tədqiqat mərkəzinə, o cümlədən Vestfaliya İqtisadi və Sosial Statistika İnstitutuna, Elektrotexnika İnstitutuna və s. sahibdir, həmçinin Vestfaliya universitetlərinin müvafiq profilli kafedralarının əməkdaşlarını birləşdirir. Sədri — nəzəri informatika sahəsində mütəxəssis, professor Burkhard Moniyendir (alm. Professor Dr.rer. nat. Burkhard Monien).[4]
- İncəsənət sinfi (alm. Klasse der Künste və ya alm. Klasse K) — əsasən incəsənət nəzəriyyəsi və tarixi sahəsində tədqiqatçıların işini əlaqələndirən bir forum və metodoloji mərkəz rolunu oynayır. Sədri — musiqişünaslıq sahəsində mütəxəssis, professor Peter Lünendir (alm. Professor Dr. jur. Dr. h.c. Peter M. Lynen).[5]
Elmlər Akademiyasının rəhbəri prezidentdir. O, akademiyanın idarə olunmasını bütün siniflərin sədrlərinin və onların müavinlərinin daxil olduğu Rəyasət Heyəti (Prezidium) ilə bərabər həyata keçirir. 2006-cı ildən akademiyanın prezidenti Manfred Noymandır (alm. Manfred Johann Michael Neumann).
Tanınmış əməkdaşları
[redaktə | vikimətni redaktə et]Şimali Reyn-Vestfaliya Elmlər və İncəsənət Akademiyasının üzv və əməkdaşları arasında 13 nəfər Nobel mükafatı laureatı, həmçinin 24 nəfər Leybnits mükafatı laureatı vardır.[6]
Prezidentləri
[redaktə | vikimətni redaktə et]- Manfred Noyman — 2006–2010-cu illərdə;
- Hanns Hatt — 1 yanvar 2010-cu il tarixindən etibarən üç illik müddətə seçilmiş, 2012-ci ildə isə yenidən bu vəzifəyə təkrar rəhbər təyin olunmuşdur.
İstinadlar
[redaktə | vikimətni redaktə et]- ↑ Geschichte der AdW zu Düsseldorf Arxiv surəti 5 iyun 2011 tarixindən Wayback Machine saytında
- ↑ Klasse G Arxiv surəti 5 iyun 2011 tarixindən Wayback Machine saytında
- ↑ Klasse NM Arxiv surəti 13 yanvar 2012 tarixindən Wayback Machine saytında Arxivləşdirilib 2012-01-13 at the Wayback Machine
- ↑ Klasse IW Arxiv surəti 4 iyun 2011 tarixindən Wayback Machine saytında
- ↑ Klasse K Arxiv surəti 5 iyun 2011 tarixindən Wayback Machine saytında
- ↑ Nobelpreisträger in der NRW AdW Arxiv surəti 5 iyun 2011 tarixindən Wayback Machine saytında
Həmçinin bax
[redaktə | vikimətni redaktə et]Ədəbiyyat siyahısı
[redaktə | vikimətni redaktə et]- Löwer, Wolfgang; Dusch, Christiane. 50 Jahre akademisches Gespräch. 2020. doi:10.30965/9783657760893. ISBN 978-3-657-76089-3.