Şumşu

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Şumşu adası
rus. Oстров Шумшу́
Kurily Shumshu.svg
50°45′00″N 156°21′00″E / 50.75000°N 156.35000°E / 50.75000; 156.35000Koordinatlar: 50°45′00″N 156°21′00″E / 50.75000°N 156.35000°E / 50.75000; 156.35000 (T)
ArxipelaqKuril adaları
AkvatoriyaSakit okean Oxot dənizi
Ölkə Flag of Russia.svg Rusiya
VilayətSaxalin vilayəti
Sahəsi388 km²
Hündür nöqtəsi189 m
Əhali (2015 )0 nəf.
Şumşu (Rusiya)
Şumşu
Şumşu (Saxalin vilayəti)
Şumşu
Commons-logo.svg Şumşu adası Commonsda

Şumşu adası (yap. 占守島) — Kuril arxipelaqının şimal qrupuna daxil olan adalardan biri Kamçatka yarımadasından (Lopatka burnu) Birinci Kuril boğazı ilə ayrılır. Boğazın eni 11 km təşkil edir. Cənubdan idə Paramuşir adasından eni 2 km təşkil edən İkinci Kuril boğazı ilə ayrılır. İnzibati cəhətdən isə Saxalin vilayəti Şimali Kuril şəhər dairəsinə daxildir. XXI əsrdən adada daimi yaşayış məntəqəsi yixdur[1]. Bununla belə sərhəd zastavası və mayak fəaliyyət göstərir. Əvvəllər adada Baykov, Şutov, Şumnıy, Babuşkin, Kurbatov, Kozırevsk adlı yaşayış məntəqələri olmuşdur. Baykovda yaponların tərk edilmiş keçmiş hərbi hava limanı var. Hələ XX əsrin 90-cı illərində burada L-410 təyyarələri Elizovdan[2] uçuşlar həyata keçirirdi.

Hal-hazırda belə 1945-ci ilin izlərinə rast gəlmək olur. Burada güçləndirilmiş istehkam məntəqələri: Səngərlər, dotlar, anbarları görmək olar. Burada müxtəlif tank, təyyarə, aviasiya bombaları, güllə və silah-sursat qalıqlarını aşkarlamaq mümkündür. Hakim zirvələrdən birinə çımaqla keçiş döyüş yerini asanlıqla müşahidə etmək olar.

Coğrafiya[redaktə | əsas redaktə]

Ada 30 km uzunluğa və 20 km enə malildir. Adanın sahəsi 388 km², maksimal hündürlüyü isə Vısojaya dağıdır (189 m). Bu Kuuril adaları arasında ən alçağıdır. Burada çoxlu sayda şirinsulu gölləri və (ən irisi Bolşoye g.) çayları (Ozernaya, Mayaçnaya və s.) vardır.

214 1439 Shumshu Bitobi tankoviye rvy wiki.jpg

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

  • Adanın aborigen əhalisi aynlar[3] olmuşdur.
  • 1711-ci ildə adanı yakutiyalı kazak İvan Kozırevski ziyarət etmişdir[4].

Simod traktadı (1855) ilə ada rəsmən Rusiya imperiyasının olmuşdur. Ancaq 1875-ci ildə imzalanmış Peterburq anlaşması ilə adalar Yaponiyanın mülkiyyəti elan edilir. Rus-yapon müharibəsində yapon əsgərləri buradan Kamçatkaya keçmişdirlər[5].

Yapon koloniyalaşması[redaktə | əsas redaktə]

1875-ci ildə adaya yaponlar köç etməyə başlayırlar. Onlsr aynlar ilə birlikdə Kataoka qəsəbəsini salırlar. Mülki əhali əsasən dəniz balıqçılığı ilə məşqul olurdu. 1910-cu ildə burada konserv zavodu inşa edilir. 1940-cı ildə adada artıq 2 000 sakin yaşayırdı. Üstəlik 8 000 hərbiçiyə sabib idi.

1945-ci il. Şumşunun işğalı[redaktə | əsas redaktə]

Şumşunun ələ keçirilməsi[6] əhəmiyyətli hadisə idi. Belə ki, yaponlar əməliyyatın başlamasından bir necə gün öncə təslim olmağa razılaşdılar. Yaponiya adada 8,5 min əsgərə və 60 tank, 100 top və digər zirehli silahlara sahib idi][7]. Adada çoxlu sayda müdafiə istehkam qurğuıarı inşa edilmişdi.

18 avqust 1945-ci ildə sovet hərbiçiləri adaya desan çıxarırlar. 23 avqustda yapon əsgərləri təslim olurlar.

Baykov qəsəbəsi.

Adaya təşkil olunan ekspedisiyalar[redaktə | əsas redaktə]

Şumşuya təşkil edilən ekpedisiya-2014[redaktə | əsas redaktə]

Adaya hərbi-tarixi ekpedisiya 7-25 sentyabr tarixində Rusiya Müdafiə Nazirliyinin əməkdaşları Rusiya Coğrafiya Cəmiyyəti və Rusiya Axtarış Cəmiyətinin dəstəyi ilə həyata keçirilmişdir. Ekspedisiyada ümumilikdə 45 nəfər iştirak etmişdir. Hədəf hərbi texnikaların aşkarlanması, onların bərpa efilərək Rusiya muzeylərinə yerləşdirilməsi olmuşdur.

Kurilə çıxarılan desantın ilk ayaq basdığı yerlər daha ətraflı şəkildə araşdırılmışdır. Həll edici döyüşün getdiyi yerdə doqquz sovet və beş yapon əsgərinin qalıqları aşkarlanır. Yapon əsgərlərinin nəmi ölkələrinə göndərilmişdir. Burada yaponların istehsalı olan «Ka-Mi» tankı, amerikan istehsalı olan «Bell P-63 Kingcobra» bombardımancısı, yapon istehsalı olan dəmiryolu lokomativi aşkarlanaraq bəroa olunğa göndərilir. 134 ədədəd silah-sursat partladılmışdır.

Şumşuya təşkil edilən ekpedisiya- 2015[redaktə | əsas redaktə]

2015-ci ilin 26 avqust 24 sentyabr tarixlərində Rusiya Müdafiə Nazirliyinin əməkdaşları nın Rusiya Coğrafiya Cəmiyyəti və Rusiya Axtarış Cəmiyətinin dəstəyi ilə ikinci ekspedisiya təşkil edilmişdir

Flora və fauna[redaktə | əsas redaktə]

Adanın sahillərində dəniz kələmi sıx şəkildə yayılmışdır. Heyvanlardan isə nerpa, tüklü və ayılatşra rast gəlinir. .

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]