Əbdül Hüseyn Sərdari

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Əbdül Hüseyn Sərdari
fars. عبدالحسین سرداری
Doğum tarixi 1914(1914-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Doğum yeri Tehran, İran
Vəfat tarixi 1981(1981-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Vəfat yeri Nottingem, İngiltərə
Vətəndaşlıq
Peşəsi diplomat
Milliyyəti iranlı
Təhsili
Tanınır Holokostda bir çox yəhudinin həyatını xilas etmək

Əbdül Hüseyn Sərdari (fars. عبدالحسین سرداری; d. 1914, Tehran - ö. 1981, Nottingem) – əslən azərbaycanlı olan İran diplomatı. İkinci dünya müharibəsi zamanı bir çox yəhudini Holokostdan xilas etdiyinə görə "İranlı Şindler" ləqəbi ilə tanınır. Paris konsulluğunun rəhbəri olmuşdur.[1]

Bioqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

" Burada yolunu azmış, öz karyerasını, mal-mülkünü təhlükəyə ataraq, həmvətənlərini xilas edən bir müsəlman var... Onun üçün "Mən müsəlmanam, sən isə yəhudi" – bunun heç bir mənası yox idi...
F.Muxtari
"

İkinci dünya müharibəsi zamanı Paris nasistlər tərəfindən işğal olunandan sonra orada yaşayan iranlı yəhudilər üçün çətin günlər başlamışdı. Bunun qarşısını almaq üçün konsulluğun rəhbəri Əbdül Hüseyn Sərdari yəhudilərə İran pasportları paylayırdı. Bu, onların İran vətəndaşı kimi xilas olmaları demək idi. Çünki o zaman Almaniya ilə İran arasında nasistlərin heç bir İran vətəndaşına toxunmaması barədə razılaşma mövcud idi.[1]

Bu zaman Sərdari öz əlaqələrindən istifadə edərək, 2 mindən çox iranlı yəhudini xilas edə bildi.[1]

1941-ci ildə SSRİ və Böyük Britaniya İrana hücum edən zaman Sərdarinin diplomatik fəaliyyəti üçün təhlükə yarandı. İranla müttəfiqlər arasında müqavilə imzalandıqdan sonra Sərdariyə mümkün qədər tez bir zamanda evə dönməyi əmr etdilər. Buna baxmayaraq, o, Parisdə qalmağa qərar verdi və yenə də öz köməyini əsirgəmədi. Sərdarinin nasist ideoloqları ilə yazışmaları var ki, bunlar da F.Muxtarinin "Aslanın kölgəsində" kitabında öz əksini tapmışdır. O, yazır ki, "fars hökmdarı Kir yəhudiləri Babil əsarətindən xilas edərək İrana gətirir. Bu zaman bir çox iranlı Musanın kitabı ilə tanış olur və bu təlimə yiyələnir. Ancaq bunların yəhudilərlə bir bağlılığı yoxdur və xüsusi qrup olaraq "Djuguten" (“Cuhud”) adlanır".[1]

Sərdari ömrünün sonlarını İngiltərədə, diplomat məvacibindən və İrandakı mülkündən məhrum olunmuş şəkildə yaşadı və Nottingemdə dünyasını dəyişdi.[1]

O, ölümündən sonra 2004-cü ildə Los-Ancelesdə fəaliyyət göstərən yəhudi təşkilatlarından biri Simon Vizental Mərkəzi tərəfindən mükafatla təltif olundu.[1]

Populyar mədəniyyətdə[redaktə | əsas redaktə]

"0 dərəcəli N dairəsi" teleserialı qismən də olsa Əbdül Hüseyn Sərdarinin fəaliyyətindən bəhs edir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 "“İranlı Şindler”: Yəhudi ailələrini nasist təqibindən xilas edən diplomat" (azərbaycanca). Libre.az (25 iyun 2018). 21 iyul 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 iyul 2018.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]