Əhəd Şəmsizadə

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
ƏHƏD ŞƏMSİZADƏ
Doğum tarixi 15 aprel 1920(1920-04-15)
Doğum yeri Şuşa, Azərbaycan AXC
Vəfat tarixi 13 aprel 2009 (88 yaşında)
Vəfat yeri Bakı, Azərbaycan
Vətəndaşlığı SSRİ SSRİAzərbaycan Azərbaycan
Milliyyəti azərbaycanlı
Fəaliyyəti 19391945
Mükafatları "Qırmızı Ulduz" ordeni "Moskvanın müdafiəsinə görə" medalı I dərəcəli "Vətən Müharibəsi" ordeni

Əhəd İbad bəy oğlu Şəmsizadə (1920-2008)- mayor, İkinci Dünya müharibəsi iştirakçısı, pedaqoq

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

İbad bəyin ikinci oğlu Əhəd bəy 1920-ci il aprelin 15-də Şuşada anadan olub. 1936-cı ildə Ağdam Pedaqoji Texnikumunu bitirdikdən sonra üç il rayonun Qərvənd və Şıxbabalı kəndlərində müəllim işləyib. 1939-cu ilin sentyabrında hərbi xidmətə çağrılıb və 1-ci Moskva proletar diviziyasında kəşfiyyatçı-rabitəçi olaraq cəbhəyə Finlandiya ilə müharibəyə göndərilib. 1941-ci ildə Böyük Vətən müharibəsinə də bu diviziyanın tərkibində qoşulub. Müharibənin 4-cü günü, iyunun 25-də kiçik serjant Ə.Şəmsizadə faşistlərlə savaşın ən qızğın cəbhəsində, Belorussiyanın Vitebsk vilayətində döyüşlərə başlayıb. Daha sonra Smolensk döyüşlərində şücaət göstərib. Onun cəhbə yolunda Moskvanın müdafiəsi uğrunda döyüşlərinin ayrıca yeri var. 1941-ci il noyabrın 7-də 107-i motoatıcı diviziyanın 118-ci artilleriya polkunun tərkibində Qızıl meydandakı tarixi hərbi paraddan birbaşa ön cəbhə xəttinə Narofominsk rayonunda qanlı döyüşə yollanan Ə.Şəmsizadə daha sonra Klin və Mojayskın azad olunmasında iştirak edib. Yeri gəlmişkən, vaxtilə Moskvanın müdafiəsində iştirak etmiş yüzlərlə (bəlkə də minlərlə) azərbaycanlıdan bu gün yalnız bir neçəsi sağdır. 2006-cı ilin dekabrın 6-da Moskvanın müdafiəsinin 65-ci ildönümünə həsr olunmuş təntənəli toplantıda yeganə azərbaycanlı veteran olaraq iştirak edib. Həmin toplantıda Rusiya prezidenti Vladimir Putin və Moskva meri Yuri Lujkov tərəfindən ona "Moskvanın müdafiəsinin 65 illiyi" medalı və xatirə hədiyyəsi təqdim olunub. Əhəd bəyin döyüş yolu isə 1942-ci ilin 30 avqustunda Leninqrad cəbhəsində yarımçıq qalıb. 790-cı artilleriya alayında taqım komandiri olan Ə.Şəmsizadə 1943-cü ildə Leninqrad (Sankt-Peterburq) civarında zədələnmiş rabitə xəttini bərpa edərkən ayağından və qolundan ağır yaralanıb. Yeddi ay hospitallarda müalicə olunur, həkimlər hətta ayağını amputasiya etmək istəyiblər, nəticədə Allahın köməyi sayəsində sağalaraq ayağa qalxıb. 1943-cü ildə İjevsk (Urdmurtiya) hospitalını 2-ci qrup əlil olaraq tərk edib. Bir müddət hospitallarda yatandan sonra hərbi komissiyanın qərarı ilə cəbhəyə yox, arxaya göndərilir. Cəbhədə kəşviyyatçı olduğunu nəzərə alıb Udmurtiyaya təhlükəsizlik orqanlarına göndərilir. 1945-ci ildə Azərbaycana qayıdır, Bakıda DTK məktəbini bitirib və fəaliyyətini respublikanın müxtəlif bölgələrində davam etdirib. 1952-1957-ci illərdə Moskvada, SSRİ DTK-nın Akademiyasında təhsil alıb. Sonrakı illərdə Azərbaycanın bir sıra bölgələrində, o cümlədən Gəncədə, Ağdamda, Füzulidə DTK rayon-şəhər şöbələrinin rəisi işləyib. 1962-ci ildə təhlükəsizlik orqanlarından mayor rütbəsində istefaya çıxıb. Daha sonra 30 ildən artıq müddətdə Bakı Dövlət Universitetində təsərrüfat işləri üzrə prorektor və müəllim işləyib.

Ailəsi[redaktə | əsas redaktə]

Əhəd bəy Yəhya bəy qızı Qumru xanımla ailə qurub. Rauf bəy adlı oğlu, Şəmsiyyə xanım, Lətafət xanım, Səadət xanım, Rəxşəndə xanım və Sevinc xanım adlı qızları var.

Vəfat[redaktə | əsas redaktə]

Əhəd bəy Şəmsizadə 2009-cu il aprelin 13-də dünyasını dəyişib.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Ənvər Çingizoğlu, Yağləvənd, Bakı, "Şuşa", 2010.
  • Ənvər Çingizoğlu, Şəmsi bəyin şəcərəsindən daha bir şaxə, "Soy" tarixi-etnoqrafik dərgi, 2012, №1, səh.3-15.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]