Əhəmənilər sülaləsi

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Əhəmənilər

Əhəmənilər sülaləsi- (Bizim eradan əvvəl E.ə. 558E.ə. 330)-cu illərdə İranda iqtidarda olmuş xanədan.

Sülalənin yaranması[redaktə | əsas redaktə]

Ənənəyə görə, İran şahlarının ən qədim sülaləsinin banisi Əhəmən adlı bir şəxs olmuş və buna görə də sülalə Əhəmənilər sülaləsi adlanmışdır. Bu sülalə fars tayfa ittifaqına rəhbərlik edirdi. Fars tayfa ittifaqı b.e.ə. VIII əsrdə yaranmışdır. Bu tayfalar əvvəl Aşşurun və Midiyanın tərkibində idilər. B.e.ə. 550-ci ildə II Kir tərəfindən Əhəməni imperiyası yaradıldı. Ekbatan onun paytaxtı oldu. B.e.ə. 530-cu ildə II Kir Massaget hökmdarı Tomris tərəfindən öldürüldü.

Əhəməni hökmdarı II Kir Azərbaycanın cənub torpaqlarını zəbt etdikdən sonra ölkəmizin şimalını da ələ keçirməyə cəhd göstərmiş və bu məqsədlə Massaget hökmdarının dul qadını Tomirisə izdivac təklif etmişdi. Lakin II Kirin hiyləsini başa düşən, Vətən torpağının şərəfini və ölkənin müstəqilliyini uca tutan Tomiris İran hökmdarının təklifini rədd etmiş, Günəş allahına and içərək döyüşə atılmış, özündən qat-qat güclü olan yadelli qoşunlarını e.ə. 530-cu ildə darmadağın etmişdi. "Məğluğedilməz" Kirin özü də bu döyüşdə öldürülmüşdü. Midiya imperiyası, Lidiya, Babilistan kimi qüdrətli dövlətləri aradan qaldıraraq, Parfiya torpaqları da daxil olmaqla, Mərkəzi Asiyadan Misir hüdudlarına qədər çox geniş əraziləri ələ keçirmiş və bütün bu işğallara görə "Böyük Kir" ləqəbi qazanmış II Kir üzərində bu qələbə Azərbaycan dövlətçiliyi tarixinin ən şanlı səhifələrindən biridir.

Əhəmənilər Xanədanı[redaktə | əsas redaktə]

Əhəmənilər Krallığı Siyahısı (~e.ə. 705–559)[redaktə | əsas redaktə]

şəkil Ad Ailə münasibəti Hökmranlığı Qeydlər
Əhəmənilər Krallığı (~e.ə. 705–559)
Əhəmən ~e.ə. 705 Əhəmənilər Krallığının birinci hökümdarı
Tişpiş Əhəmənin oğlu ~e.ə. 640
Cyrus I on horseback, seal.png I Kir Tişpişin oğlu ~e.ə. 580
Cambyses I - April 2013 - 2.jpg I Kambiz I Kirin oğlu və II Kirin atası ~e.ə. 550

Əhəmənilər İmperyası Siyahısı (e.ə. 559–334/327)[redaktə | əsas redaktə]

Əsas məqalə: Əhəmənilər dövləti
şəkil Ad Ailə münasibəti Hökmranlığı Qeydlər
Əhəmənilər İmperyası (559–334/327 BC)
Olympic Park Cyrus-3.jpg II Kir I Kambizin oğlu e.ə. 559–530
Stela Cambyses Apis closeup.jpg II Kambiz II Kirin oğlu e.ə. 530–522
Gaumata portrait on the Behistun inscription.jpg Qaumata II Kirin oğlu e.ə. 522
Darius In Parse.JPG I Dara Viştaspın oğlu e.ə. 522–486
Xerxes Image.png I Kserks I Daranın oğlu e.ə. 485–465
Artaxerxes I image.png I Kserks I Kserksin oğlu e.ə. 465–424
Coin of Achaemenid Empire (Xerxes II to Artaxerxes II).jpg II Kserks I Kserksin oğlu e.ə. 424
Soqdian I Kserksin oğlu e.ə. 424–423
Darius ii.png II Dara I Kserksin oğlu e.ə. 424–404
Artaxerxes II relief portrait detail.jpg II Artakserks II Daranın oğlu e.ə. 404–358
Artaxerxes III of Persia.jpg III Artakserks II Artakserksin oğlu e.ə. 358–338
Artaxerxes IV Arses.jpg IV Artakserks Arses III Artakserksin oğlu e.ə. 338–336
Darius III of Persia.jpg III Dara Arsamın oğlu

Arsam, Ostanın oğlu

Ostan, II Daranın oğlu

e.ə. 336–330
The punishment of Bessus by Andre Castaigne (1898-1899).jpg V Artakserks Ehtimal ki, II Artakserks nəslindəndir e.ə. 330–329

Soyağacı[redaktə | əsas redaktə]

 
 
 
Əhəmən
İran hökmdarı*
705 – 675
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Çişpiş
İran hökmdarı
675 – 640
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ariaramnes
Şahzadə*
 
I Kir
İran hökmdarı
640 – 600
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Arsames
Şahzadə*
 
I Kambiz
İran hökmdarı
600 – 559
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Hystaspes
Şahzadə*
 
II Kir
İran hökmdarı
559 – 530/28
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
I Dara
İran hökmdarı
522 – 486
 
Atossa
Şahzadə
II Kambiz
İran hökmdarı
530 – 522
 
Smerdis (Bardi)
(Qaumata Şahzadə Bardinin adından hökmranlıq etmişdi*)
522
 
Artystone
Şahzadə
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
I Kserks
İran hökmdarı
485 – 465
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
I Artakserks
İran hökmdarı
465 – 424
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
II Kserks
İran hökmdarı
424
 
Soqdian
İran hökmdarı
424 – 423
 
II Dara
İran hökmdarı
423 – 404
 
Arsites
Şahzadə
 
Parysatis
Şahzadə
 
Bagapaios
Şahzadə
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
II Artakserks
İran hökmdarı
404 – 358
 
Amestris
Şahzadə
 
Gənc Kir
Şahzadə
 
Cyrus (IV)
Şahzadə
 
 
 
 
Ostanes
Prince
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
III Artakserks
İran hökmdarı
358 – 338
 
Ocha
Prince
 
Rodrogune
Princess
 
Apama
Şahzadə
 
Sisygambis
Princess
 
Arsames (II)
Prince
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
IV Artakserks Arses
İran hökmdarı
338 – 336
 
Parysatis (II)
Princess
 
 
 
 
 
 
 
 
 
III Dara
İran hökmdarı
336 – 330
 
Oxathres
Prince
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Artaxerxes V
İran hökmdarı
330 – 329
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Stateira II
Şahzadə
 
Böyük İskəndər (III İskəndər)
Makedoniya hökmdarı
329 – 323
 
 
 
 


İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]