Əhəngdaşları

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Əhəngdaşları
Elm Geologiya

Əhəngdaşları çöküntü süxur, əsasən dəniz çöküntüləri olub, kalsit yaxud orqanizmlərin kalsitli skelet qalıqlarından, nadir hallarda araqonitdən təşkil olunmuşlar. Tərkibində terrigen və karbonat autigen, diagenetik və epigenetik mineral qarışıqları, süxur qırıntıları ola bilər. Əhəngdaşları adı, adətən onları təşkil edən komponentlərin xüsusiyyətindən və ya süxur quruluşundan asılı olaraq verilir (braxiopod, oolit, kəsəkli, kristallik, qırıntılı və b.). Tərkibində 50% az olan komponentləri səciyyə­ləndirmək üçün Əhəngdaşları adına uyğun sifət əlavə edilir: qumlu, dolomitli, silisiumlu, qlaukonitli və b. Qarışığlar çox az (10%-dək) olduqda «az» (az oolitli qırıntılı əhəngdaşları) əlavə edilir. Əhəngdaşları quruluşuna görə təsnifatı, adətən, onların mənşəyini əks etdirmir. Mənşəyinə görə biogen (zoogen və fitogen), hemogen, təkrar kristallaşmış, qırıntılı və qarışıq mənşəli əhəngdaşları ayırırlar. Metamorfizmə uğradıqda əhəngdaşları mərmərə çevrilir. Çöküntülərin fatsial analizini və onların dəqiq litostratiqrafik bölgüsünü vermək üçün müxtəlif əhəngdaşları tiplərə ayrılması vacibdir. Bu tiplər, öz növbəsində, müxtəlif komponentlərin miqdar tərkibi və ölçülərinə görə daha kiçik vahidlərə bölünürlər. Əhəngdaşları tikintidə, büzücü maddələr istehsalında, metallurgiyada (flüslər), aqronomiyada və b. sahələrdə geniş istifadə edilir.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. — Bakı: Nafta-Press, 2006. — Səhifələrin sayı: 679.