Əhali iqtisadiyyatı

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Əhali iqtisadiyyatıdemoqrafik proseslərin iqtisadiyyata təsirini araşdıran demoqrafiyanın bir qolu. İqtisadi demoqrafiya əvvəlcə həm sosial-iqtisadi şəraitin demoqrafik proseslərə təsirini, həm də demoqrafik amilin sosial-iqtisadi dinamikaya təsirini nəzərə alırdı. Hələ 1970-ci illərdə iqtisadi demoqrafiya, istehsalistehlak prosesi ilə əlaqədar olaraq əhalinin yaş-cins quruluşunu araşdıran demoqrafik elmin bir hissəsi kimi başa düşülürdü [1]. Bununla birlikdə, tədricən ilk istiqamət (tez-tez birbaşa təsir adlanır) "təmiz" demoqrafiyanın tədqiqat obyektinə çevrildi, iqtisadi demoqrafiyanın üstünlüyü isə demoqrafik proseslərin iqtisadi qiymətləndirilməsi (əks təsir) oldu[2].

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

İqtisadi demoqrafiya “demoqrafiya” termininin yalnız XIX əsrdə tətbiq olunduğunu nəzərə alsaq, nisbətən gənc bir elmdir. 1940-cı illərdə xarici elm adamları (əvvəlcə Amerikalı demoqraf S. Volfbayn) tərəfindən aparılan tədqiqatlar, sözdə iş dövrü cədvəllərinin və ya əhalinin iqtisadi fəaliyyət cədvəllərinin ortaya çıxmasına səbəb oldu. Fransız sosioloq Alfred Sovi ("üçüncü dünya" konsepsiyasının müəllifi) 1960-cı illərdə. çox ibtidai metodlarla da olsa nəslin "gəlirliliyini" [3] tədqiq etdi. 1960-cı illərin əvvəllərində. Macar alimi E. Valkoviç iqtisadi yaş piramidalarının çox qiymətli metodu inkişaf etdirdi. SSRİ-də iqtisadi demoqrafiya sahəsində A.Boyarski, A. G. Vişnevski, B. Ts. Urlanis və S. Q. Strumilin kimi böyük statistika-demoqrafları qeyd edildi[4]. 1960-80-ci illərdə baş verən demo-iqtisadi problemlərə böyük maraq. SSRİ-də, indi praktik olaraq yox oldu. Qərbdə (ilk növbədə ABŞ-da) çoxsaylı, lakin o qədər də səmərəli olmayan ekonometrik tədqiqat metodlarına vurğu edilir. Günümüzdə iqtisadi demoqrafiya, demoqrafların və iqtisadçıların diqqətindən az korlanan tipik bir "ortaq" intizam olmağa davam edir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Урланис Б. Ц. Проблемы экономической демографии // Проблемы демографии. Вопросы теории и практики / Под ред. Д. Л. Бронера, И. Г. Венецкого. М.: «Статистика», 1971. — С. 93.
  2. Саградов А. А. Экономическая демография. М.: ИНФРА-М, 2005. — С.9.
  3. Сови А. Общая теория населения. В 2 т. Т.1 — Экономика и рост населения: пер. с франц. М.: «Прогресс», 1977.
  4. Струмилин С. Г. Проблемы экономики труда. М.: «Наука», 1982.