Əlçatmazlıq qütbü (antarktik stansiya)

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
«Əlçatmazlıq qütbü» stansiyasında Leninin heykəli. 19 yanvar 2007-ci il

Əlçatmazlıq qütbü — Fəaliyyət göstərməyən sovet antarktik stansiyası. Stansiya Mirnı stansiyasından 2100 km aralı yerləşib. Bu stansiya 1958-ci ilin dekabrında fəaliyyət göstərmiş və Ümumdünya Meteorologiya Təşkilatının razılığı ilə 89550 koduna malik idi[1].

Stansiya öz adını yerləşmə özəlliyinə görə almış. Məhz stansiya Antarktida sahillərindən ən uzaqda yerləşən nöqtə - Əlçatmazlıq qütbündədir.

Yaranma tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Stansiya 14 dekabr 1958-ci ildə üçüncü Sovet antarktik ekspedisiyası zamanı yaradılmışdı[2]. Stansiyanım rəhbəri V.K. Babarıkin olmuş[3]. Açılış zamanı stansıyada Leninin büstü qoyulmuşdur[4].

17 dekabr 1958-ci ildə hazırlanmış uçuş-eniş zolağına Ли-2 təyyarəsi eniş etmiş və müxtəlif yük və təbrik teleqramları gətirmiş[5].

26 dekabrda stansiya konservləşdirilmiş, gələcək ekspedisiyalar üçün ehtiyat azuqə saxlanılaraq tərk edilmişdir[3][5].

Mövqeyi və şəraiti[redaktə | əsas redaktə]

Stansiya Enderbi Torpağının cənubunda düz səthə malik buz yaylasında yerləşmiş. Cənub qütbünə - 878 km, Sovet antarktik stansiyasına - 600 km məsafə var. Dəniz səviyyəsindən olan hündürlük 3718 metrdir. Buz qatının qalınlığı 2980 metrdir[6].

Təbii şəraiti Vostok stansiyasına oxşardır. Orta illik temperatur -57.8 °C-dir. Bu Vostok stansiyasından 0.5 dərəcə aşağıdır. Bu ərazidə daima müşahidələrin olmamasından Vostok stansiyası Soyuqluq qütbü hesab olunur.

Bağlandıqdan sonra[redaktə | əsas redaktə]

2007-ci ilin yanvarında üç ingilis (Rpri Suit, Pupert Lonqsdon, Henri Kukson) və kanadalı Pol Lendri tarixdə ilk dəfə xizəklə, çərpələngin dartı qüvvəsindən istifadə edərək Əlçatmazlıq qütbünə yetişdilər. Onlar 1756 km məsafəni 49 günə qət etmiş və bu nəticə Ginnesin Rekordlar Kitabına düşmüşdür. Səyyahların dediklərinə görə Leninin bütü hələdə yerindədir. Henri Kukson stansiya qapısı önündəki qarı təmizləmiş və istəmiş ki, qonaq kitabına öz qeydlərini yazsın. Ancaq qapı bağlı olduğundan bunu həyata keçirə bilməyib[7].[8].

27 dekabr 2011-ci ildə Əlçatmazlıq qütbünə başqa bir ekspedisiya çatmış, hansı ki, tərkibində məşhur amerikan fotoqrafı və səyyahı Sebastian Kouplend də olmuşdur.[9]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Catalogue of Russian Federation Antarctic Meteorology Data". Laboratory of Ocean and Climate Antarctic Studies, Arctic and Antarctic Research Institute.
  2. http://www.aari.aq/publication/avsyuk/avsyuk.html
  3. 1 2 Саватюгин Л. М., Преображенская М. А. Российские исследования в Антарктике : [Монография : В 3 т.]. СПб. Гидрометеоиздат. 1999.
  4. Трешников, Алексей Федорович. История открытия и исследования Антарктиды. [1]. Географгиз. 1963.
  5. 1 2 В 1958 году третья советская антарктическая экспедиция впервые достигла полюса недоступности Антарктиды
  6. Nudel'man, A. V. (1959). Soviet Antarctic Expeditions 1955-1959. Moscow: Izdatel'stvo Akademii Nauk SSSR.
  7. Мельников И.А. К полюсу относительной недоступности. Природа. 7. 2013. 92-96
  8. «„Полюс недоступности“ покорен благодаря воздушным змеям», news.ntv.ru, 21.01.2007.
  9. http://sebastiancopelandadventures.com/antarcticaexpedition. Antarctica 2011-12 Legacy Crossing "Sebastian Copeland Adventures"