Məzmuna keç

Əlfəras

Vikipediya, azad ensiklopediya
Əlfəras
Ulduz
Müşahidə məlumatları
(Dövr J2000.0)
Birbaşa çıxma 0s 08d 23,26s[1]
Meyl +29° 05 25,55[1]
Məsafə 97 ± 2 işıq ili
Görünən ulduz ölçüsü (V) 2,06[2][3]
Bürc Andromeda
Astrometriya
Radial sürəti (Rv) −10,1 ± 0,2 km/san[4]
Fərdi hərəkət
  Birbaşa çıxma 137,46 ± 0,38 mas/il[1]
  Meyl −163,44 ± 0,21 mas/il[1]
Parallaks (π) 33,62 ± 0,35 mas[1]
Mütləq ulduz ölçüsü (V) −0,3
Spektral xüsusiyyətləri
Ulduz təsnifatı B8IV-VHgMn[5]
Rəng indeksi
  B−V −0,11
  U−B −0,47
Dəyişən fırlanan dəyişən[d][6]
Fiziki xüsusiyyətləri
Kütləsi 3,6 ± 0,2 M☉
Radiusu 2,8 R☉
Temperaturu 13.076 K[7]
İşıqlandırma gücü 200 L☉
Metallığı 0,43[7]
Fırlanma 52 km/san
Orbit elementləri
Digər təyinatlar
2MASS J00082326+2905253, GSC 01735-03180, HD 358, HIP 677, HR 15, IRAS 00057+2848, SAO 73765, α And, ADS 94 A, ASCC 647497, BD+28 4, CCDM J00083+2905A, EUVE J0008+29.0, FK5 1, GC 127, GCRV 62, HIC 677, IDS 00032+2832 A, IRC +30004, JP11 345, LSPM J0008+2905, LTT 10039, N30 16, NLTT 346, PLX 12, PMC 90-93 1, PPM 89441, ROT 58, SRS 30001, TD1 31, TYC 1735-3180-1, UBV 52, UCAC3 239-808, alf And, WDS J00084+2905A, WDS J00084+2905Aa,Ab, YPAC 1, uvby98 100000358, SBC9 4, HGAM 2, SBC7 4, WEB 113, 21 And, TIC 427733653, AG+28 11, UBV M 7157, ALS 16723, Renson 50
Verilənlər bazasında məlumat
SIMBAD * alf And
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Əlfəras və ya Alfa Andromeda, həmçinin 21 Andromeda, o cümlədən HD 358Andromeda bürcündə yerləşən ulduz. Günəşdən təxminən 97 işıq ili (təxminən 29,7 parsek) məsafədə yerləşir. Birinci və ikinci komponentlərin görünən ulduz böyüklüyü +2,1 m ilə +2,06 m arasında dəyişir. Ulduzun yaşının təxminən 60 milyon il olduğu müəyyən edilmişdir.[8]

"Əlfəras" və "Sirra" adları ərəbcə "srةالفرس" sözündən gəlir və "atın göbəyini" mənasını ifadə edir. Qədim dövrlərdən orta əsrlərə, XVII əsrə və hətta sonrakı dövrlərə qədər bu ulduz eyni vaxtda iki bürcə - Andromeda və Pegasusa aid hesab olunurdu. Məsələn, Ptolemey onu "Andromedanın başındakı ulduzla ortaq olan göbəkdəki ulduz" olan Pegasus (Equisetum) bürcünə aid kimi təsvir etmişdir. Bir müddət Əlfəras həmçinin Delta Pegasus (δ Peg) adlandırılmışdır. Beynəlxalq Astronomiya İttifaqı nəhayət 1928-ci ildə bu ulduzu Andromeda bürcünə aid etmişdir. Hal-hazırda Pegasus bürcündə δ ulduz yoxdur.

Əlfəras qeyri-adi bir "civə-manqan ulduzları" sinfinin ən parlaq nümunəsidir. Belə ulduzların atmosferində civə, qallium, manqan və avropiumun əhəmiyyətli dərəcədə artıqlığı, digər elementlərin isə olduqca az miqdarda olması müşahidə olunur. Bu anomaliyanın ulduzun cazibə qüvvəsinin və radiasiya təzyiqinin müxtəlif kimyəvi elementlərə müxtəlif təsirlərindən qaynaqlandığı düşünülür. Ulduzun parlaqlığı 23,19 saatlıq bir müddətlə dəyişir.[9]

  1. 1 2 3 4 5 Leeuwen F. v. Validation of the new Hipparcos reduction (ing.). // Astron. Astrophys. / T. Forveille EDP Sciences, 2007. Vol. 474, Iss. 2. P. 653–664. ISSN 0004-6361; 0365-0138; 1432-0746; 1286-4846 doi:10.1051/0004-6361:20078357 arXiv:0708.1752
  2. The HYG Database.
  3. Ducati J. R. Catalogue of Stellar Photometry in Johnson's 11-color system (ing.). // (untranslated) VizieR, 2002. Vol. 2237.
  4. Pourbaix D., Tokovinin A. A., Batten A. H., Fekel F. C., Hartkopf W. I., Levato H., Morrell N. I., Torres G., Udry S. SB9: The ninth catalogue of spectroscopic binary orbits (ing.). // Astron. Astrophys. / T. Forveille EDP Sciences, 2004. Vol. 424, Iss. 2. P. 727–732. ISSN 0004-6361; 0365-0138; 1432-0746; 1286-4846 doi:10.1051/0004-6361:20041213 arXiv:astro-ph/0406573
  5. Gray R. O., Corbally C. J., Garrison R. F., McFadden M. T., Robinson P. E. Contributions to the Nearby Stars (NStars) Project: Spectroscopy of Stars Earlier than M0 within 40 Parsecs: The Northern Sample. I (ing.). // Astron. J. / J. G. III, E. Vishniac NYC: IOP Publishing, AAS, University of Chicago Press, AIP, 2003. Vol. 126, Iss. 4. P. 2048–2059. ISSN 0004-6256; 1538-3881 doi:10.1086/378365 arXiv:astro-ph/0308182
  6. Kochukhov O., Khalack V., Kobzar O., Neiner C., Paunzen E., Labadie-Bartz J., David-Uraz A. TESS survey of rotational and pulsational variability of mercury-manganese stars (ing.). // Mon. Not. R. Astron. Soc. / D. Flower OUP, 2021. Vol. 506, Iss. 4. P. 5328–5344. 17 p. ISSN 0035-8711; 1365-2966 doi:10.1093/MNRAS/STAB2107 arXiv:2107.09096
  7. 1 2 Arentsen A., Prugniel P., Gonneau A., Lançon A., Trager S., Peletier R., Lyubenova M., Chen Y., Falcón Barroso J., Sánchez Blázquez P. et al. Stellar atmospheric parameters for 754 spectra from the X-shooter Spectral Library (ing.). // Astron. Astrophys. / T. Forveille EDP Sciences, 2019. Vol. 627. 14 p. ISSN 0004-6361; 0365-0138; 1432-0746; 1286-4846 doi:10.1051/0004-6361/201834273 arXiv:1907.06391
  8. alf And Arxiv surəti 9 dekabr 2020 tarixindən Wayback Machine saytında, database entry, Combined General Catalog of Variable Stars (GCVS5.1, 2017 Ed.), N. N. Samus, O. V. Durlevich, et al., CDS ID II/250 Arxiv surəti 1 iyul 2015 tarixindən Wayback Machine saytında Accessed online 2021-01-03.
  9. "Alpha Andromedae" (ingilis). 18 dekabr 2008 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.

Xarici keçidlər

[redaktə | vikimətni redaktə et]