Əli Tağızadə

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Əli Tağızadə
Əli Tağızadə.jpg
bayraqAzərbaycan SSR Ali Sovetinin sədribayraq
25 noyabr 1959 — 29 mart 1963
Sələfi Qəzənfər Cəfərli
Xələfi Məmməd Arif
bayraqErmənistan SSR xalq ictimai təminat komissarıbayraq
1929 — 1932
Sələfi Bala Əfəndiyev
bayraqVedi rayon Partiya Komitəsinin birinci katibibayraq
1933 — 1935
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi
Doğum yeri Tiflis, Tiflis quberniyası, Rusiya imperiyası
Vəfat tarixi (82 yaşında)
Vəfat yeri Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ
Dəfn yeri I Fəxri Xiyaban
Partiya

Təltifləri "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni
"Qırmızı bayraq" ordeni (Ermənistan SSR)

Əli Əli oğlu Tağı-zadə (22 mart (3 aprel) 1883, Tiflis3 fevral 1966, Bakı) — Azərbaycan-sovet dövlət xadimi və inqilabçısı, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin sədri (1959–1963), Ermənistan SSR xalq ictimai təminat komissarı (1929–1932), Vedi rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi (1933–1935).

Həyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Əli Əli oğlu Tağızadə 22 mart (3 aprel) 1883-cü ildə[1] Tiflisdə suçu ailəsində anadan olmuşdur. Uşaq yaşlarından ibtidai ruhani məktəbində təhsilini yarımçıq qoyaraq boyaq emalatxanasında usta şagirdi işləməyə başlamışdır.[2] 1903-cü ildən inqilabi hərəkata qoşulmuş, 1906-cı ilin iyunundan RSDFP üzvü olmuşdur.[3] Bir il sonra RSFDP Qafqaz İttifaqı Komitəsi tərəfindən Qacar hökumətinə qarşı üsyana qalxmış fəhlə və kəndlilərə kömək etmək üçün Cənubi Azərbaycana göndərilmişdir. Tiflisə qayıtdıqdan sonra gizli siyasi fəaliyyətə davam etmiş, 1908-ci ilin avqustunda xəfiyyə idarəsi tərəfindən həbs edilərək Metex qalasına salınmışdır. Həbsxanadan azad edildikdən sonra fəhlə tətilləri təşkil etmiş, partiya qəzetləri üçün məqalələr yazmışdır.[2] Əli Tağızadə "Hümmət"in Tiflis, Naxçıvan, Culfa və başqa şəhərlərdəki şöbələrinin yaradılmasında fəal iştirak etmişdir. O, 1918–1921-ci illərdə Borçalı qəzasında Kommunist Partiyası özəklərinin təşkilatçısı olmuş, Gədəbəy, GəncəQazaxda gizli siyasi fəaliyyət göstərmişdir. 1921-ci ildə Tiflis İnqilab Komitəsinin üzvü seçilmişdir.[3]

Gürcüstanda sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra Əli Tağızadə burada partiya fəaliyyəti göstərmiş, Borçalı qəza Partiya Komitəsinin katibi, 1925–1927-ci illərdə Tiflisdə qoyunçuluq kooperativinin sədri, 1927–1928-ci illərdə Gürcüstan SSR Ali Məhkəməsinin üzvü, 1928–1929-cu illərdə isə Zaqafqaziya Ticarət İdarəsinin şöbə müdiri olmuşdur.[4][1]

Əli Tağızadə Ermənistan SSR-ə rəhbər işə göndərilərək 1929–1932-ci illərdə Ermənistan SSR xalq ictimai təminat komissarı, eyni zamanda "Qızıl şəfəq"in redaktoru olmuş, Ermənistan KP MK-nın büro üzvü seçilmiş, 1933–1935-ci illərdə Vedi rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi işləmişdir. Sonralar işində ciddi nöqsanların tapılması bəhanəsi ilə Vedi rayonunun Qaralar kəndinə kitabxana müdiri göndərilmiş, təqiblər səbəbindən Bakıya gəlmişdir.[5]

1946-cı ildən təqaüdə çıxaraq Bakıda yaşayan Əli Tağızadə Azərbaycan LKGİ MK yanında İnqilabi Şöhrət Şurasının sədri olmuş, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin (4–6-cı çağırış)[6] deputatı seçilmiş, 1959–1963-cü illərdə isə sədri olmuşdur.[3] O, dəfələrlə ZSFSR, Gürcüstan və Ermənistan MİK-lərinin, Azərbaycan və Ermənistan K(b)P MK-larının, Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin üzvü olmuşdur.[7]

Əli Tağızadə 3 fevral 1966-cı ildə vəfat etmişdir.[8] Bakıdakı küçələrdən biri onun adını daşıyır.[3]

Təltifləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Əli Tağızadə 1905–1907-ci illərin birinci rus inqilabında fəal iştirak etdiyi üçün və inqilabi xidmətlərinə görə "Qırmızı əmək bayrağı" və Ermənistan SSR-in "Qırmızı bayraq" ordenləri, eləcə də medallarla təltif edilmişdir.[2]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. 1 2 "Таги-заде Али Али оглы". knowbysight.info. Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898–1991. 11 noyabr 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 11 noyabr 2021.
  2. 1 2 3 Әли Тағызадә // Азәрбајҹан ССР Али Совети депутатларынын тәрҹүмеји-һаллары. Бешинҹи чағырыш: 15 март 1959-ҹу ил. Бакы. 1960. С. 3.
  3. 1 2 3 4 Тағызадә Әли // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә]. IX ҹилд: СпутникФронтон. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1986. С. 119–120.
  4. Tağızadə Əli // Fəxri Xiyaban. Bakı: Heydər Əliyev Fondu. 2007. səh. 197.
  5. "İrəvan şəhəri — mətbuat". iravan.preslib.az. Prezident Kitabxanası. 11 noyabr 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 11 noyabr 2021.
  6. Тағызадә Әли // Азәрбајҹан ССР Али Советинин депутатлары. Алтынҹы чағырыш. Бакы: Азәрбајҹан ССР Али Советинин нәшри. 1965. С. 288.
  7. Әли Тағызадә // Коммунист. № 29 (13115). 4 феврал 1966-ҹы ил. С. 3.
  8. Tagizade, Ali // Who was who in the USSR (ingilis). Metuchen, New Jersey: Scarecrow Press. 1972. səh. 532.

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]