Əlqul

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Əlqul
Əlqul

Əlqul
Tam adı Əlqul
Digər adları Perseyin betası
Kəşf tarixi Bilinmir
Ulduz ölçüsü vısual – 2.12 / mütləq – (-0.15)
Yerdən məsafəsi 28.5 Parsek
Parlaqlıq 98/3.4/4.1
Aid olduğu bürc Persey
Spektral sinif B8V (A) /K02IV (B) /A5V (C)
Kataloq nömrəsi HR 936


Joel Stebbins tərəfindən 1910cu ildə ölçülən Əlqulun parlaqlığının artıb azalma qrafiki.

Əlqul ulduzu Persey bürcünün β ulduzu. Əlqul ulduzu ilk və ən yaxşı bilinən tutulan qoşa ulduzdur. β Persey üç ulduzlu sistemdir, Aa1, Aa2 və Ab ibarət olan böyük və əsas parlaq β Persey Aa1 ulduzu nizamlı olaraq zəif parlaqlı β Persey Aa2 ulduzu tərəfindən tutulur. Onun parlaqlığı periodik olaraq artıb azalır. Beləliklə, Əlqul ulduzunun ulduz ölçüsü adətən 2,1 ətrafında sabit qalır, ancaq təxminən 10 saat davam edən qismən tutulmalar zamanı hər 2,86 gündə (2 gun, 20 saat 49 dəqiqə) 3,4 qiymətinə enir.

Əlqul ulduzu tutulan dəyişən ulduz sinfinə aid edilir və Əlqul dəyişənləri kimi tanınır.

Əlqulun qoşa ulduzları bir birinə o qədər yaxındır ki, ulduz maddəsinin axışını müşahidə etmək olar. Ulduz maddəsi böyük ulduzdan balaca parlaq ulduza doğru yer dəyişir.

Müşahidə tarixi.[redaktə | əsas redaktə]

Algol'un dəyişkənliyi İtalyan astronomu Geminiano Montanari[1] tərəfindən 1667 ci ildə qeyd edildi, ancaq parlaqlıqdakı dəyişmələrin periodik təbiəti, bir əsrdən sonra, İngilis amatör astronom John Goodricke'nin ulduzun dəyişənliyi qeydə alındı.[2] 1783-cü ilin may ayında o, tapıntılarını Kral Cəmiyyətinə təqdim etdi və dövrü dəyişkənliyə ulduzun qarşısında keçən bir qaranlıq cisimin (və ya ulduzun dövrü olaraq Yer üzünə doğru döndüyü daha qaranlıq bir bölgəyə sahib olması) səbəb olduğu fikri irəli sürürdü. Bu məlumata görə Copley Medalına layiq görüldü.[3]

Algol AB movie imaged with the CHARA interferometer - labeled.gif

Tarixi Məlumat[redaktə | əsas redaktə]

Əlqul ingilis dilində bir başa tərcümədə Şeytan Ulduzu adlandırılır. Bu ulduzun belə adlanmasına səbəb onun parlaqlığının dəyişməsi ilə əlaqədardır.

Tarixi olaraq, ulduz müxtəlif mədəniyyətlər arasında qanlı şiddətlərə məruz qalaraq güclu bir birliyə qəbul edilmişdir.

Tetrabiblosda İsgəndərli astronom Ptolemeyin 2-ci əsrin astroloji mətnində Əlqul ulduzu " Perseyin Gorgonu" olaraq adlandırılır və başqalarına görə ölümlə əlaqələndirilirdi.

Astroloji olaraq Əlqul səmanın ən uğursuz ulduzlarından biri sayılır və Behenian ulduzlardan biri kimi siyahıya alınmışdır.

  1. G. Montanari, "Sopra la sparizione d'alcune stelle et altre novità celesti", in: Prose de Signori Accademici Gelati di Bologna (Bologna: Manolessi, 1671), pp. 369-92 (Google books)
  2.  ADS O.J. Eggen,"An Eighteenth Century Discussion of Algol", The Observatory77(1957), 191-197
  3. 6 August 2003. Archived from the original on 22 June 2006. Retrieved 31 July 2006.