Əlyazmalar Fondu

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Əlyazmalar FonduAzərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Naxçıvan Bölməsinin strukturuna daxil olan elmi qurum.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Naxçıvan Bölməsinin Əlyazmalar Fondu ümummilli lider H.Əliyevin 07 avqust 2002-ci il tarixli “Azərbaycan MEA Naxçıvan Bölməsinin təsis edilməsi haqqında” sərəncamına müvafiq olaraq yaradılmış, 08 aprel 2005-ci ildə fəaliyyətə başlamışdır.

Əsas fəaliyyət istiqamətləri[redaktə | əsas redaktə]

Naxçıvan əlyazmalarının toplanması, sistemə salınması, kataloqlaşdıdırlması, qorunması, tədqiqi, nəşri və təbliği.

Əldə etdiyi elmi nəticələr[redaktə | əsas redaktə]

Əlyazmalar Fondunda nadir sənət nümunələrinin kataloqlaşdırılmasına başlanılıb. Fondda 300-ə yaxın əlyazma toplanılıb. Toplanılan əlyazmalar arasında Naxçıvan tarixi və mədəniyyəti ilə bağlı bir sıra nadir sənət nümunələri, qədim kitab və məktublar vardır ki, bu da qədim Nuh torpağının öyrənməsi baxımından əhəmiyyəti olduqca böyükdür. Haliyədə qədim diyarın miniliklərindən xəbər verən 150-ə yaxın əlyazmanın ilkin katoloqlaşdırılması işi başa çatdırılıb. 100-dən artıq bütöv olmayan əlyazma isə tam bərpa olunduqdan sonra kataloqlaşdırılacaq. Hazırlanan kataloqda regionla bağlı əlyazmaların müəllifi, mövzuları, eyni zamanda çap tarixi, nəşr olunduğu yer, habelə əlyazmanın şəkili, kağız materialları, səhifə həcmi, bir sözlə bütün kataloq məlumatlar öz əksini tapacaq. Kataloqlaşdırma işləri ilin sonuna qədər başa çatdırılması nəzərdə tutulub.

Orta əsrlərdə yaşayıb yaratmış şair və mütəfəkkir Suli Fəqihin «Yusif və Züleyxa» əsərinin ərəb əlifbası ilə yazılmış əlyazma nüsxəsi tərcümə еdilərək tədqiq еdilmiş və monoqrfiya halında (400 s.) çap еdilmişdir. Əsərin təhlili zamanı şairin yaşadığı, əsərin yazıldığı tarixlər dəqiqləşdirilmiş və dövrün ümumi mənzərəsinə aydınlıq gətirilmişdir. Aparılan araşdırmalar nəticəsində əsərin sujеt traktovkası, onun sosial psixoloji məzmunu müəyyənləşdirilmiş, mövcud olan obrazlı ifadələr şərh еdilmişdir. Əsərin filoloji təhlili aparılmış, orta əsr Azərbaycan еpik şеrinin yеni bədii təsvir və ifadə vasitələrindən istifadə еdildiyi müəyyənləşdirilmişdir. Poеma XIV əsrədək Azərbaycan şifahi danışıq dilinin, başqa sözlə ədəbi dil tariximizin öyrənilməsində böyük əhəmiyyətə malikdir.

Naxçıvan əlyazmalarının elmi araşdırılması zamanı Naxçıvanlı bir necə müəllifin bu günə qədər tədqiq edilməmiş əlyazmaları aşkar edilmişdir. Ötən dövr ərzində Mirzə Məhəmməd Haşim ibn Müseyib Naxçıvaninin, Bayrək Quşçuoğlunun, Salik Ordubadinin, Məhəmməd Həsən Ordubadinin, Mirzə Müslüm Qüdsinin, Şeyx Məhmud Şəbüstərinin, Mirzə Müslüm Qüdsinin, Əbu Bəkr ibn Xosrov Əl-Ustadinin əlyazmalarının məzmunu araşdırılmış, tekstoloji və filoloji cəhətdən təhlil edilmişdir. Tədqiqatlar zamanı Naxçıvanlar bağlı elmə bəlli olmayan bir sıra faktlar aşkar edilərək elmi dövriyəyə daxil edilmişdir.

Ümumiyyətlə, Fonda müxtəlif mənbələrdən 80-dən çox naxçıvanlı alim, şair və sənətkarlar, eləcə də 33 fars dilində yazmış region şairimiz (16 Ordubad, 4 Naxçıvan və 13 İrəvan) haqqında məlumat və onların bəzi əsərləri toplanılmış və ilkin tədqiqata cəlb edilmişdir. Aparılan elmi araşdirmalar nəticəsində naxçıvanlı alim, şair, sənətkarlar və onların əsərləri haqqında mənbələrdən əldə edilmiş ilkin məlumatlar əsasında boblioqrafik cədvəl hazırlanmışdır.

Fondun şöbələri[redaktə | əsas redaktə]

  • Əlyazmaların toplanması şöbəsi.
  • Əlyazmaların kataloqlaşdırlması, tədqiqi və nəşri şöbəsi.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]