Əminə Sırtlanova

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Əminə Sırtlanova (Şeyx Əli)
Amina Syrtlanoff (Cheikh-Ali).jpg 1890-cı illərin sonu 1900-cu illərin əvvəlində.
Doğum tarixi 25 may (18 iyun) 1884-cü il
Doğum yeri Ufa, Ufa quberniyası, Rusiya İmperiyası
Vəfat tarixi 1939-cu ildən sonra
Vəfat yeri Fransa
Vətəndaşlığı Fransa
Həyat yoldaşı Əliəskər Şaxaydaroviç Sırtlanov
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Əminə (Əminə xanım) Mahmudovna Sırtlanova  (fransAmina Hanum Syrtlanoff) (doğulanda Şeyxəliyeva və ya Şeyx Əli soyadını daşıyırdı; 1884-cü il, Ufa, Rusiya İmperiyası — 1939-cu ildən sonra, Fransa) — ictimai xadim, mərhəmət bacısı, teosof, Le Droit Humain Ordenin 840 nömrəli "Avrora" adlı Paris mason lojasının möhtərəm ustadı.

Bioqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

1884-cü ildə general-mayor Mahmud Maqomedoviç Şeyx Əlinin (Şıxəliyev) və mülkədar Magiparvaz Şeyxəliyevanın (qız soyadı Alkina) ailəsində anadan olub. Fəxri ümdə özdəni, podpolkovnik, Stavropol quberniyası müsəlman xalqlarının baş məhkəmə məmuru Dövlət-Mirzə Şıxəliyevin (Şeyx Əli) qardaşıqızıdı, eləcə də tanınmış ictimai xadimləri İbniamin Alkinin və Seid Girey Alkinin bacısıqızıdı.

III Rusiya Dövlət Dumasının deputatı Galiaskar Syrtlanovın həyat yoldaşı idi. Onun 1912-ci ildə faciəli ölümündən sonra ictimai həyatda fəal iştirak etməyə başlamışdı. "Petroqradsk müsəlman maarifçilik cəmiyyətinin" sədri olub[1] və "Petroqrad və Ufadan olan savadlı müsəlmanlar arasında geniş nüfuza" malik idi.[2]

Birinci Dünya Müharibəsi başlayandan sonra, cəbhəyə kömək üçün müsəlman xeyriyyə cəmiyyətinin birləşdirməyə çalışan Rusiya müsəlman ictimai təşkilatlarının Mərkəzi komitəsinin üzvlərindən biri olub.[3] 1916-cı ilin yayında qabaqcıl mövqeyə göndərilən Rusiya müsəlmanlarının sanitar dəstəsinə başçılıq edib.[1]

1917-ci ildən sonra Parisdə məskunlaşaraq mühacirət etdi. 1926—1939-cu illərdə rus və fransız teosofiya cəmiyyətlərində məruzələri ilə çıxış edirdi. 1933—1935-ci illərdə idarə heyətinin müavini, 1935-ci ildən sonra Fransada Y. Vrevsikiyin adına Rus mərhəmət bacıları ittifaqının idarə heyətinin üzvü olmuşdur. 1921-ci ildən 1939-cu ilədək Le Droit Humain (İnsan Hüququ) adlı vətəndaş hüquqlarının və qadınların azadlıqlarının müdafiəsi ilə məşğul olan ordeninin üzvü olmuşdur.[4] 1929-cu ildə bu ordenə daxil olan "Avrora" rusdilli mason lojasının möhtərəm ustadı oldu.[5] Almanlar Fransanı işğalı edəndən və ölkənin ərazisində bütün mason lojaların bağlanışından[6] sonraki taleyi məlum deyil.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1 2  Ямаева Л. А. Мусульманский либерализм начала XX века как общественно-политическое движение. Уфа, Гилем, 2002, с. 209—210
  2.  Ахмедзаки Валиди Тоган. Воспоминания. Книга I, Уфа, Китап, 1994. с. 162.
  3.  Ямаева Л. А. Мусульманские благотворительные общества начала ХХ века.//Ватандаш, 2013, № 7.
  4.  Сайт Ложи «Новый Свет» № 1989, Масонский Смешанный Международный Орден LE DROIT HUMAIN (Право Человека). Русская интермедия: ложа Аврора (1927—1945)
  5. http://samisdat.com/5/23/523f-avr.htm
  6.  Берберова Н.. Люди и ложи. Русские масоны ХХ столетия. Москва: Прогресс-Традиция, 1997.