Əmircan (Xilə) şəcərələri (kitab)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Əmircan (Xilə) şəcərələri kitabı

Müəllif və tərtibatçısı tarixçi Fəridə Bünyatovadır.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

1950-ci ildə anadan olmuş, 1957-1967-ci illərdə 226 saylı orta məktəbdə təhsil almışdır.

Fəridə Bünyatova
Tarixçi - tədqiqatçı

1973-cü ildə ADPU –nun tarix fakültəsini bitirmişdir.Azərbaycan Respublikası Elmlər Akademiyasının Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasının elmi - nəzarət redaksiyasında redaktor,Bülbül adına orta ixtisas müsiqi məktəbində çalışmışdır.1995-ci ildən YAP –ın üzvüdür. 2009-2014-cü illər Bələdiyyə seçkilərində Əmircan Bələdiyyəsinin üzvü, sonra sədr müavini seçilmişdir.”Qadınlar Bələdiyyələrin inkişafı uğrunda” Assosiyasının Suraxanı rayon təşkilatının sədri və Azərbaycan Respublikası Müharibə,Əmək,Silahlı Qüvvələr və Hüquq Mühafizə orqanları Suraxanı rayon Veteranlar şurasının sədr müavinidir. 2007-ci ildən Əmək veteranıdır. Hal-hazırda Əmircan Bələdiyyəsinin sədr müavinidir. “Əmircan ( Xilə) şəcərələri” kitabı – 2012-ci ildə nəşr edilmişdir.Kitab maraqlı faktlara əsaslanaraq tərtib edilmişdir.

Tarixi abidələr[redaktə | əsas redaktə]

Əmircan (Xilə) Azərbaycanın, Abşeron yarımadasının qədim insan məskənlərindən biri sayılır.Kitabın ilk məqaləsi Əmircanın(Xilə) taixinə,tarixi abidələrinə həsr olunmuşdur.İlk şəkil A.Axundovun “ Qədim və erkən orta əsrlər Azərbaycan arxitekturası!” kitabından götürülmüş kəndin qədim “Atəşgah” abidəsinə və yaşayış abidələrinə həsr olunmuşdur.Əmircanın Xilə , Darülelm kimi qədim adları olmuşdur.Xilə Strabonun 26 tayfa adlandırdığı ərazinin bir tayfası olan hillilərdən formalaşmışdır. Xilənin tarixi e.ə.V əsrə və hətta ondan əvvələ də aid edilə bilər. Müəllif bunu faktlarla kitabda təqdim etmişdir.

Əmircanın (Xilə) qədim görünüşü
A.Axundovun “ Qədim və erkən ortaəsrlər Azərbaycan arxitekturası!” kitabından götürülmüşdür.

Əmircanın XIII əsrə aid (bəzi məlumatlara əsasən islamdan əvvəlki dövrə)olan Nizaməddin məscidi 1330-cu ildə Əmir Nizam-id-din əmir həcc sahib-əl əzəm Fəxrəd-din əmri ilə bərpa edilərək dövlət iqamətgahı kimi fəaliyyət göstərmişdir.Məscidin daş kitabəsində verilən yazıya əsasən Əmir Nizaməddin – Əmir həc kəndin böyük mülkədarı olmuş ,onun adı ilə kəndi Əmircan adlandırmışlar.

XVIII əsrin II yarısı və XIX əsrin əvvəllərində yaşamış qədim nəsillərdən olan Mirzə Məhəmməd xan, atası, babası və A.A.Bakıxanov Əmircanda Nizaməddin mülkündə yaşamışlar.

Nizaməddin məscidi
Əmircan (Xilə) kəndi

Əmircanın tarixi abidələr sırasına emalatxanalar, mədəniyyət sarayı, klub və kitabxana , Murtuza Muxtarov məscidi, Binyətlilər məscidi, ovdanlar, hamamlar , ziyarətgahlar daxildir.

Şəcərələr[redaktə | əsas redaktə]

Əmircanın Şərifli, Aydəmir, Doudbəyli, Dəmirqaya, Binyətlilər, Pirqulu, Əlpənah, Canbulat, Telimxan, Rubil, Kövsərli, Turablı, Şahbulat, Şıx Nəcəf, Şıxibrahim, Dövlətəli, Rüstəməli, Şeydabəy, Xıdırağa, Umud kimi nəsillərin şəcərələri haqqında geniş məlumat verilmişdir.Həmin nəsillər xalqımıza çoxlu sənətkar, tacir, hərbçi , ziyalı vermişdir.

General A.A.Bakıxanov, general Cəfərqulu Bakıxanov, general Həsən ağa Bakıxanov, general Abdulla xan Bakıxanov , tarzən Əhməd ağa Bakıxanov, bəstəkar Tofiq Bakıxanov, dövlət xadimi Sumbat Fətəlizadə, akademik Əlisöhbət Sumbatzadə, 1907-ci ildə II Dövlət Dumasının deputatı olmuş Zeynal Zeynalov ,akademik Məmmədpaşa Piri oğlu Quluzadə, akademik Rafik İsrafil oğlu Quliyev, akademik Malik Ramazanzadə ,akademik Mirzəağa Əlizadə, Ziyali- axund Mirzə Əbu Turabi,neft milyonçuları Murtuza Muxtarov, Şəmsi Əsədullayevin adları Azərbaycan tarixinin parlaq səhifələrini təşkil edir.

Kitab Əmircanda göz açan şair və yazıçılardan Səməd Mənsur, Mirmehdi Seyidzadə, Ümm ül- Banu, Həmid Axundlu, Əbdül Hüseynov, Tofiq Bayram, Oqtay Eldəgəz haqqında ətraflı məlumat verir.

Sosialist Əməyi Qəhrəmanı,Beynəlxalq Uçuşlarda iştirak edən keçmiş SSRİ-də ilk təyyarəçi qadın Sona Nuriyeva, Yüngül Atletika üzrə dünya çempionu,riyaziyyatçı alim Ziba Ələsgərova, Dama üzrə dünya çempionu, şərqşünas Cavad Hacıbəbirov və Əmircanın çoxlu sayda Müharibə veteranları, əməkdar həkimləri, alimləri, neftçiləri haqqında olan məlumatlar verilmişdir.[1]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. F.Bünyatova "Əmircan (Xilə) şəcərələri"