Ənvər Cəlilov

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Ənvər Cəlilov
Ənvər Göycə oğlu Cəlilov
Ənvər Cəlilov.jpg
Doğum tarixi 1962(1962-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Doğum yeri Azərbaycan Azərbaycan SSR, Qazax rayonu Qaymaqlı kəndi
Vətəndaşlığı Azərbaycan Azərbaycan
Elm sahəsi zoologiya
Elmi dərəcəsi Biologiya üzrə fəlsəfə doktoru
Elmi adı dosent
İş yeri AMEA Zoologiya İnstitutu
Təhsili ali

Ənvər Göycə oğlu CəlilovAMEA Zoologiya İnstitutu, biologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Ənvər Göycə oğlu Cəlilov 1962-ci ildə Azərbaycanın Qazax rayonunun Qaymaqlı kəndində anadan olmuşdur. Atası, Göycə Musa oğlu Cəlilov uzun illər QəbələQazax rayonlarında Azərbaycan dili və ədəbiyyatı müəllimi, məktəb direktorunun müavini və məktəb direktoru vəzifələrində işləmişdir. Anası, Səyalı xanım Cəlilova ibtidai sinif mülliməsi işləmişdir. Ənvər Cəlilov 1979-cu ildə Qazax rayonu Qaymaqlı kənd orta məktəbini, 1989-cü ildə S.M.Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) Biologiya fakültəsini bitirmış, təyinatla Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasınınin Zoologiya İnstitutuna göndərilmişdir. 1981-1983-cü illərdə Sovet Ordusu sıralarında xidmət etmişdir. Ə.G.Cəlilov 1999-cu ildə “Cənubi Xəzərin kürəkayaqlı xərçəngləri (növ tərkibi, miqdarca yayılması, bioekoloji xüsusiyyətləri, əhəmiyyəti)" adlı dissertasiyasını müvəffəqiyyətlə müdafiə etmiş və biologiya elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdir. AMEA Zoologiya İnstitutunun İxtisaslaşdırılmış Elmi Şurasının nəzdindəki elmi seminarın üzvüdür, dosentdir (2005). Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Elmin İnkişafı Fondunun (2015) və Dövlət İmtahan Mərkəzinin (2006) ekspertidir.

Elmi fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Elmi fəaliyyətinin ilk illərində AMEA Zoologiya İnstitutunun hidrobiologiya laboratoriyasında kiçik elmi işçi (1989), sonralar isə böyük elmi işçi (2000) vəzifəsində çalışmışdır.[1] Ə.G.Cəlilov 1995-2005-ci illərdə BP-nin xətti ilə Xəzər dənizində xarici alimlərlə birgə aparılan biomonitorinq üzrə tədqiqatlarda çalışmışdır, Ə.G.Cəlilov ölkəmizdə və xaricdə keçirilən bir sıra elmi konfranslarda və tədbirlərdə iştirak etmişdir. O cümlədən Türkiyə (İNTAS layihəsi üzrə, 2005), Ukrayna (2006), Rusiya (2006), Qazaxıstan (2007) birgə tədqiqatlarda iştirak etmişdir, O, ölkəmizdə və xarıcdə keçirilən bir sıra konfranslarda iştirak etmişdir ki, onlardan 16 – 18 oktyabr 2007-ci ildə Rusiyanın Həştərxan şəhərində keçirilən və Xəzər Balıqçılıq Təsərrüfatı İnstitutunun (Касп НИРХ) 110 illik yubileyinə həsr olunmuş «Проблемы изучения, сохранения и восстановления водных биологических ресурсов в XXI веке» adlı beynəlxalq konfrans xüsusilə qeyd edilməlidir. Bu konfransda Ə.G.Cəlilov «Влияния глобального потепление на распределение Каспийского мезозоопланктона» adlı məruzə ilə çıxış etmişdir. Ə.G.Cəlilov Xəzər dənizinin zooplanktonunu tədqiq edir. Onun tərəfindən 1989-2016-cı illərdə Xəzər dənizinin zooplanktonu üzrə aşağıdakı məsələlər öyrənilmişdir:

  • 1989-cu ildən başlayaraq Xəzər dənizinin səviyyəsinin qalxmasının (1977-1995) zooplanktonun növ tərkibinə və miqdarca yayılmasına təsiri tədqiq edilmişdir;
  • Qlobal iqlim dəyişiklikləri və antropogen təzyiq fonunda Xəzər zooplanktonu tədqiq edilərək onun biomüxtəlifliyinin mövcud durumu haqqında məlumatlar əldə olunmuşdur;
  • İqlim dəyişikliklərinin Xəzər zooplanktonunun növ və miqdar göstəricilərinə gostərə biləcəyi təsirlər proqnozlaşdırılmışdır;
  • Son illərdə Xəzər dənizinə invaziya olunmuş Mnemiopsis leidyi-nin Xəzər dənizi zooplanktonuna və ümumiyyətlə Xəzər faunasına göstərdiyi təsirlər tədqiq edilmişdir.

Tədqiqatçı müxtəlif elmi – tədqiqat gəmilərində Xəzər dənizində bir sıra ekspedisiyalarda iştirak etmişdir. Zoologiya İnstitutunun iş planı üzrə aşağıdakı mövzuların yerinə yetirilməsində iştirak etmişdir:

  1. Dəniz səviyyəsinin qalxması dövründə Cənubi Xəzərin balıq ehtiyatlarından hərtərəfli istifadə olunması və artırilmasının səmərəli metodlarının hazırlanması (1990-1995).
  2. Bakı arxipelaqı adaları rayonunda Xəzərin ekoloji vəziyyəti (1996-2000).
  3. Xəzərin Abşeron sahil sularında geniş yayılmış balıq və yem orqanizmlərinin bioekoloji xüsusiyyətləri (2001-2005).
  4. Cənubi Xəzərin Azərbaycan sektorunda aborigen və gəlmə heyvanların növ müxtəlifliyi, bioekoloji xüsusiyyətləri və təsərrüfat əhəmiyyətli növlərin çoxaldılma biotexnologiyasının elmi əsaslarının hazırlanması (2006-2010).
  5. Azərbaycanın daxili su hövzələrində və Xəzərin Azərbaycan sektorunda hidrobiontların biomüxtəlifliyi, su hövzələrinin bioresurslarından səmərəli istifadə olunması və qorunması yollarının elmi əsaslarının işlənib hazırlanması (2011-2016).

O, 2011-ci ildə Azərbaycan Prezidenti yanında Elmin İnkişafı Fondunun keçirdiyi 1-ci qrant müsabiqəsinin qalibi olmuşdur. 2011-2012-ci illərdə “Qlobal iqlim dəyişiklikləri şəraitində Xəzər dənizinin Kürağzı zonasında nərəkimilərin (Acipenseridae) körpələrinin yem bazasının qiymətləndirilməsi” layihəsini müvəffəqiyyətlə yerinə yetirərək Azərbaycan Prezidenti yanında Elmin İnkişafı Fondunun sertifikatı ilə təltif olunmuşdur.

Mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

Elmin İnkişafı Fondunun sertifikatı

Kitabları və monoqrafiyaları[redaktə | əsas redaktə]

Elmi əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

  1. А.Г.Джалилов. Веслоногие ракообразные Южного Каспия. // Материалы.1-ой международной конференции «Биологические ресурсы Каспийского моря», Россия, Астрахань, 1992, с. 102.
  2. А.Г.Джалилов. Экологическая характеристика веслоногих рачков Южного Каспия. // Материалы 1-ой международной научно-технической конференции. «Современные проблемы экологии, методы средства их решения», Баку,1994, с.185.
  3. Ə.G.Cəlilov. Dənizin səviyyəsinin qalxması dövründə Cənubi Xəzərdə kürəkayaqlı xərçənglərin biokütləsinin dəyişməsi. // Bakı, Ozan, 1997, s.139.
  4. Ə.G.Cəlilov. Dəniz səviyyəsinin qalxması dövründə Cənubi Xəzərdə kürəkayaqlı xərçənglərin növ və miqdar tərkibinə görə yayilması. // “Heyvanlar aləminin öyrənilməsi və qorunması” Akademik M.Ə.Musayevin anadan olmasının 75 illiyinə həsr olunmuş elmi konfransın materialları. Bakı: Elm, 1997, s.182 –183.
  5. Ə.G.Cəlilov. Xəzər dənizinin səviyyəsinin qalxması nəticəsində yaranmış yeni ekoloji şəraitdə kürəkayaqlı xərçənglərin Cənubi Xəzərdə növ və miqdar tərkibinə görə yayılması. // “Həyat fəaliyyətinin mühafizəsi”elmi konfransınin materialları. Sumqayıt, 1998, s. 110 – 111.
  6. Ə.G.Cəlilov. Cənubi Xəzərdə kürəkayaqlı xərcənglərin növ və miqdar tərkibi. // Azərbaycan EA xəbərləri, biologiya elmləri seriyası,1998, №1– 6, s. 88 – 92.
  7. A.G.Jalilov. Bioecological characteristics of Copepoda from the Southern Caspian Sea. // Proceedings of the fifth Baku international congress “Energy, ecology, economy”, Baku, September 21 – 24, 1999, p. 297 – 300.
  8. A.G.Calilov. Güney Hazarın batı terefinin temiz ve kirli hisselerində kürekayaqlı yengeclərin (Copepoda) öyrenilmesi. // X Ulusal su urunleri sempozyumu 22 – 24 Eylul, Turkey, Adana, 1999, s.151.
  9. А.Г.Джалилов. Влияния экологических факторов на количественное распределение веслоногих ракообразных Южного Каспия.// Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi Baki Dövlət Universiteti “Biologiyanın müasir problem-ləri” mövzusunda elmi konfransın materialları, 15 –16 may, BDU, 2001, s.131 – 132.
  10. Ə.G.Cəlilov. Kürəkayaqlı xərçənglərin Cənubi Xəzərin şərq hissəsində yayılması. // Bilgi dərgisi. Kimya, biologiya, tibb. Bakı, 2001, №1, s. 40 – 45.
  11. Ə.G.Cəlilov. Cənubi Xəzərin şərq hissəsində kürəkayqlı xərçənglərin dərinliklər üzrə növ və miqdar tərkibinin dəyişmə dinamikası. // Bilgi dərgisi. Kimya, biologiya, tibb. Bakı, 2001, №2, s.72 – 76.
  12. Ə.G.Cəlilov. Cənubi Xəzərdə kürəkayaqlı xərçənglərin miqdarca inkişafinin coxillik də-yişməsi. // Akademik M.Ə.Musayevin 80 illik yubiley konfransının materialları. Bakı: Elm, 2001, s. 333 – 334.
  13. А.Г.Джалилов. Основные негативные последствия для экосистемы Каспийского моря от внедрения экзотического вида вселенца Mnemiopsis leidyi (A.Agassiz) // 4-ая Международная конференция «Биологическая разнообразие Кавказа» посвященная 60-летию со дня рождения заслуженного деятеля науки РФ, академика РАН, профессора Абдурахманова Г. М., Россия, Махачкала, 2002, с.98 – 100.
  14. Ə.G.Cəlilov. Abşeron yarımadasının şimal hissəsinin sahilboyu sularında zooplanktonun yayılması və say dinamikası.// Azərbaycan Zooloqlar Cəmiyyəti 1 qurultayının materialları, Bakı, 2003, s. 297 – 301.
  15. Ə.G.Cəlilov. Cənubi Xəzərdə kilkə balıqlarının qidasına dair. / E.V.Məmmədov // Azərbaycan Zooloqlar Cəmiyyəti 1 qurultayının materialları, Bakı, 2003, s. 275 – 380.
  16. Ə.G.Cəlilov. Xəzər dənizinin Bakı arxipelaqı adalarının sahil sularının zooplanktonu. // Bilgi dərgisi, Kimya, biologiya, tibb, 2003, №2, s. 72 – 77.
  17. Ə.G.Cəlilov. Cənubi Xəzərin qərb hissəsində kürəkayaqlı xərçənglərin kəsiklər üzrə yayıl-ması. // Azərbaycan MEA xəbərləri, biologiya elmləri seriyası., Bakı: Elm, 2003, №5 – 6, s. 59 – 64.
  18. Ə.G.Cəlilov. Abşeron yarımadasının şimal hissəsinin sahilboyu sularında zooplanktonun yayılması və say dinamikası. // «Современные проблемы биологических ресурсов Каспийского моря» Материалы международной конференции посвященной 90-летнему юбилею Азербайджанского научно-исследовательского института рыбного хозяйства. 15 – 17 сентября 2003 г., с. 278 – 280.
  19. Ə.G.Cəlilov. Cənubi Xəzərin qərb hissəsində kürəkayaqlı xərçənglərin dərinliklər üzrə yayılması. // Azərbaycan MEA xəbərləri, biologiya elmləri seriyası, Bakı: Elm, 2004, №1 – 2, s. 74 – 80.
  20. A.G.Jalilov. On modern state of Caspian Sea zooplankton under influence of expansed species and anthropogenic pressing. / A.R.Aliev // Proceeding of the eighth Baku İnternational congress “Energy, Ecology, Economy” Baku, 1 – 3 June, 2005, p. 412 – 414.
  21. Ə.G.Cəlilov. Yeni yaranmış trofik əlaqələr şəraitində Xəzərin Abşeron zonasında zooplankton və zoobentosun müasir vəziyyəti. // Yeni yaranmış trofik əlaqələr şəraitində Xəzərin Abşeron zonasında zooplankton və zoobentosun müasir vəziyyəti.
  22. Ə.G.Cəlilov. Xəzərin Abşeron yarımadası sahilboyu suları zooplanktonunun say dinamikası, biokütləsi, yayılması. // AMEA Zoologiya İnstitutunun əsərləri, XXVIII c., Bakı, Elm, 2006, c. 156 – 164.
  23. А.Г.Джалилов. Численность и размерный состав популяции гребневика Mnemiopsis leidyi Азербайджанского сектора Каспийского моря. // «Морская экология 2007» (МОРЭК – 2007), международная научно – практическая конференция, 2 – 5 октября 2007 г., Владивосток, Россия, т.Ι, с. 186–190.
  24. А.Г.Джалилов. Влияния глобального потепление на распределение Каспийского мезозоопланктона. // Международная научно – практическая конференция «Проблемы изучения, сохранения и восстановления водных биологических ресурсов в XXI веке. Астрахань, Россия, 16 – 18 октября 2007 г., с. 146 – 148.
  25. Ə.G.Cəlilov. Azərbaycanın daxili su hövzələri və Xəzərin Azərbaycan sektoru hidrofaunasının müasir durumu. / A.R.Əliyev // “Ekologiya: Təbiət və cəmiyyət problemləri”, Akademik Həsən Əliyevin 100 illik yubileyinə həsr olunmuş Beynəlxalq elmi konfransın materialları, Bakı, 8 – 9 noyabr, 2007, Bakı Universiteti nəşriyyatı, s. 363 – 364.
  26. А.Г.Джалилов. Распределение зоопланктона в юго – западном районе Каспийского моря. // Мат. докл. Межд. научно – практ. конф. «Комплексный подход к проблеме сохранения и восстановления биоресурсов Каспийского бассейна». 13 – 16 октября 2008 г., Астрахань, Россия, с. 205 – 208.
  27. А.Г.Джалилов. Распределение мезопланктона Азербайджанского сектора Среднего Каспия в новых экологических условиях. // Наука и образование: Материалы 7 Международной научной конференции, Белово, 14 – 15 марта, 2008, Ч. 1. – Ярославль, Россия, 2008. – С .550 – 552.
  28. А.Г.Джалилов. Зоопланктон Пирсагатского и Бяндованского разрезов Азербайджанского сектора Южного Каспия. // Azərbaycan Zooloqlar Cəmiyyətinin əsərləri. I cild, (məqalələr toplusu), Bakı: Elm, 2008, s. 428 – 432.
  29. Ə.G.Cəlilov. Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda mezozooplanktonun yayılması.// “Azərbaycanın müasir ekocooğrafi şəraitinin dəyişməsində antropogen amilin rolu”. Azərbaycan Coğrafiya Cəmiyyətinin BDU filialının əsərləri, II c., Bakı, 2009, s.483 – 488.
  30. А.Г.Джалилов. Распределение мезозоопланктона в разрезе Куркоса Азербайджанского сектора Каспийского моря. // Мат. докл. третьей международной научно – практической конференции «Проблемы сохранения экосистемы Каспия в условиях освоения нефтегазовых месторождений», Россия, Астрахань, 13 – 15 октября 2009 г., стр. 51 – 55.
  31. А.Г.Джалилов. Видовой и количественный состав мезозоопланктона Азербайджанского сектора Среднего Каспия. // Мат. докл.XI Международный научно – технической конференции «Современные методы и средства океанологических исследований», Москва, 25 – 27 ноября 2009г., часть III, стр. 15 – 19.
  32. Ə.G.Cəlilov. Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunun sahil sularında mezozooplanktonun biomüxtəlifliyi. // Azərbaycan Zoloqlar Cəmiyyətinin əsərləri, II cild, Bakı, El m, 2010, s.577−583.
  33. Ə.G.Cəlilov. Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunun Bəndovan və Kurağzı kəsimlərinin mezozooplanktonu. // “XXI əsrdə biologiyanın aktual problemləri” Respublika Elmi Konfransının materialları, Bakı Universiteti nəşriyyatı, 2010, s.204−205.
  34. А.Г.Джалилов. Мезопланктон Шиховского разреза Азербайджанского сектора Каспийского моря. // “XXI əsrdə biologiyanın aktual problemləri” Respublika Elmi Konfransının materialları, Bakı Universiteti nəşriyyatı, 2010, s.205−207.
  35. А.Г.Джалилов. Биоразнообразия зоопланктона Устье Куры Каспийского моря. // Материалы международной конференции «Экология водных беспозвоночных», посвященной 100-летию Ф.Д. Мордухай-Болтовского, 30 Октябрь−1 Ноябрь, 2010, Борок, Ярославль, стр.78 – 82.
  36. Ə.G.Cəlilov. Qlobal iqlim dəyişiklikləri şəraitində Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda mezoplanktonun yayilmasi. // AMEA Zoologiya İnstitutunun əsərləri, XXIX c., Bakı, Elm, 2011, c. 60 – 65.
  37. А.Г.Джалилов. Распределение ветвистоусых рачков (Cladocera) в Уст – Куринском районе Каспийского моря. // Мат. IV межд. научно-практ. конф. «Проблемы сохранения экосистемы Каспия в условиях освоения нефтегазовых месторождений», Россия, Астрахань, 2011, с. 89 – 94.
  38. А.Г.Джалилов. Оценка кормовой базы мальков осетровых в районе Устье – Куры Каспийского моря. // Мат. XII межд. научно-техн. конф. «Современные методы и средства океанологических исследований»МСОИ-2011. Россия, Москва, 2011, т.1, с. 197 – 201.
  39. Ə.G.Cəlilov. Şimali Abşeron körfəzində mezoplanktonun biomüxtəlifliyi. / Əbdürəhmanova Z.Y. // Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Zoologiya İnstitutunun Əsərləri. Bakı, 2012, c. 30, №1, s.32 – 37.
  40. А.Г.Джалилов. Динамика распределения мезопланктона в акватории Азербайджанского сектора Среднего Каспия. / И.Х.Алекперов // «Сохранение и восстановление биологических ресурсов Каспийского моря», Баку-«Элм»-2013, стр.278 – 283.
  41. А.Г.Джалилов. Планктон Усть–Куринского района Каспийского моря. / И.Х.Алекперов // Юг России: экология, развитие. 2014, №1, с.122 – 128
  42. Ə.G.Cəlilov. Xəzər dənizi mezoplanktonunun əsas qruplarının (Rotatoria, Cladocera, Copepoda) növ və miqdar tərkibi./ И.Х.Алекперов // AMEA-nın Xəbərləri (biologiya və tibb elmləri), 2014, cild 69, №2, s.57 – 67.
  43. А.Г.Джалилов. Новая концепция для возобновления запасов Каспийского лосося (Salmo trutta caspius). // Мат. XII межд. научно-техн. конф. «Современные методы и средства океанологических исследований» МСОИ-2015. Россия, Москва, 2015, т.II, с. 342- 346.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Zoologiya İnstitutu

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Hidrobiologiya labaratoriyası