Əsl timsahlar (cins)

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Əsl timsahlar
SaltwaterCrocodile('Maximo').jpg
Elmi təsnifat
Aləmi: Heyvanlar
Tip: Xordalılar
Yarımtip: Onurğalılar
Sinif: Sürünənlər
Dəstə: Timsahlar
Fəsilə: Əsl timsahlar
Cins: Əsl timsahlar
Elmi adı
Crocodylus Laurenti, 1768

Wikispecies-logo.svg
Vikinnövlərdə
təsnifat

Commons-logo.svg
Vikianbarda
axtar

ÜTMS [1]
NCBI {{{1}}}

Əsl timsahlar (lat. Crocodylus) — əsl timsahlar sinfinə daxil olan cins. Nümayəndələri ümumiyyətlə tapılmadığı Avropa və Antarktida xaricində dünyanın hər yerində yaşayırlar. Afrikada, Cənubi Asiyada, Şimali Avstraliyada və Okeaniyada böyük ərazidə yayılmışlar. Şimali, Orta və Cənubi Amerikada növləri vardır. Cins çağdaş dövrdə 12 növü əhatə edir:

Filippin timsahı əvvəllər Yeni Qvineya timsahının bir yarımnövü hesab olunurdu (Crocodylus novaeguineae mindorensis). İndi isə ayrı bir növ olaraq (Crocodylus mindorensis) bilinir[1]. Molekulyar tədqiqatlar zamanı əslində Nil timsahının iki növdən ibarət olduğu - Nil timsahı (Crocodylus niloticus) və Səhra timsahı (Crocodylus suchus) - aşkar edilir[2][3]. Borneoda yayılmış Daraqlı timsah populyasiyalarının ayrı bir Crocodylus raninus növü olması ehtimal edilir[4][5]. Lakin bu hazırda təsdiqlənməyib. Afrika ensizburun timsahı (əvvəlki adı lat. Crocodylus cataphractus) DNT-sinin son tədqiqatları bu növü ayrı bir Mecistops cinsinə təsnif etməyə əsas verir[6].

Crocodylus johnstoni növü, kəşf edənin adındakı imla səhvinə görə əvvəlcə Crocodylus johnsoni adlandırılmışdır. Səhv bir müddət sonra düzəldilsə də, ədəbiyyatda hər iki ada rast gəlinir.

Crocodylus cinsinə aid olan növlərin yayılma realı

Filogenetik əlaqələr[redaktə | əsas redaktə]

2011-ci ildə mitokondrial DNT tədqiqatı əsasında qurulmuş cinsin müasir nümayəndələrinin kladogramı:[7]:

 Crocodylus 
 Hind-Sakit okean 


C. porosusCrocodylus porosus white background.jpg




C. palustrisMugger crocodile white background.jpg



C. siamensisSiamese Crocodile white background.jpg






C. johnsoniFreshwater crocodile white background.jpg




C. novaeguineae



C. mindorensis





 Afrika-Yeni dünya 

C. suchus




C. niloticusNile crocodile white background.jpg


 Yeni dünya 

C. rhombiferCuban crocodile white background.jpg




C. moreletii




C. acutusAmerican crocodile white background.jpg



C. intermedius








Morfoloji xüsusiyyətlərə əsaslanan alternativ 2012 kladogram. Bu üsul xüsusilə nəsli kəsilmiş növlərlə əlaqəli olaraq daha az etibarlıdır. Səhra timsahının morfoloji xüsusiyyətləri Nil timsahı ilə eyni olduğundan analizə daxil edilməyib. Lakin müəlliflər bunun kifayət qədər nümunə götürülməməsi ilə izah edilə biləcəyini desələr də, iki növün morfoloji baxımından fərqlənməsini təklif etdilər[8]:

 Crocodylus 

C. checchiai



C. palaeindicus




C. anthropophagus



C. thorbjarnarsoni




C. niloticus Nile crocodile white background.jpg




C. siamensis Siamese Crocodile white background.jpg




C. palustris Mugger crocodile white background.jpg




C. porosusCrocodylus porosus white background.jpg



C. johnsoni Freshwater crocodile white background.jpg



C. mindorensis




C. novaeguineae



C. raninus








C. acutus American crocodile white background.jpg



C. intermedius



C. rhombiferCuban crocodile white background.jpg



C. moreletii




Təkamül[redaktə | əsas redaktə]

Cinsin ilk nümayəndələri 9 ilə 16 milyon il əvvəl Hind-Sakit okean bölgəsində ortaya çıxdıqdan sonra 8 ilə 12 milyon il əvvəl Afrikaya nüfuz etdilər. Bunun ardınca 4-8 milyon il əvvəl meydana çıxan Yeni Dünyaya köçləri baş verir. Cinsin ən qədim çağdaş nümayəndəsi, 6 ilə 12 milyon il əvvəl meydana gəlməsi təxmin edilən Daraqlı timsah hesab edilə bilər. Bu cinsin nümayəndələri ən rəqabətli timsahlardırlar. Digər cinslərin nümayəndələri ilə rəqabətdə üstün olmuşlar[9].

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Van Weerd, Merlijn. "Philippine Crocodile (Crocodylus mindorensis)". Crocodile Specialist Group.
  2. Hekkala, E., Shirley, M.H., Amato, G., Austin, J.D., Charter, S., Thorbjarnarson, J., Vliet, K.A., Houck, M.L., Desalle, R., and Blum, M.J. (2011). «An ancient icon reveals new mysteries: Mummy DNA resurrects a cryptic species within the Nile crocodile». Molecular Ecology. DOI:10.1111/j.1365-294X.2011.05245.x.
  3. Schmitz, A., Mausfeld, P., Hekkala, E., Shine, T., Nickel, H., Amato, G., and Böhme, W. (2003). «Molecular evidence for species level divergence in African Nile crocodiles Crocodylus niloticus (Laurenti, 1786)». Comptes Rendus Palevol 2: 703–12. DOI:10.1016/j.crpv.2003.07.002.
  4. Ross, Charles A. (1990). "Crocodylus raninus S. Müller and Schlegel, a valid species of crocodile (Reptilia: Crocodylidae) from Borneo". Proceedings of the Biological Society of Washington. 103 (4): 955–961.
  5. Ross, Charles A. (1992). "Designation of a lectotype for Crocodylus raninus S. Müller and Schlegel (Reptila: Crocodylidae), the Borneo crocodile". Proceedings of the Biological Society of Washington. 105(2): 400–402.
  6. McAliley, Willis, Ray, White, Brochu & Densmore (2006). Are crocodiles really monophyletic?—Evidence for subdivisions from sequence and morphological data.Molecular Phylogenetics and Evolution 39: 16–32.
  7. Robert W. Meredith, Evon R. Hekkala, George Amato and John Gatesy (2011). "A phylogenetic hypothesis for Crocodylus (Crocodylia) based on mitochondrial DNA: Evidence for a trans-Atlantic voyage from Africa to the New World". Molecular Phylogenetics and Evolution. 60: 183–191. doi:10.1016/j.ympev.2011.03.026. PMID 21459152.
  8. Brochu, C. A.; Storrs, G. W. (2012). "A giant crocodile from the Plio-Pleistocene of Kenya, the phylogenetic relationships of Neogene African crocodylines, and the antiquity of Crocodylus in Africa". Journal of Vertebrate Paleontology. 32 (3): 587. doi:10.1080/02724634.2012.652324.
  9. Srikulnath, K; Thapana, W; Muangmai, N (2015). "Role of chromosome changes in Crocodylus evolution and diversity". Genomics Inform. 13 (4): 102–111. doi:10.5808/GI.2015.13.4.102.