Əxtəl

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Əxtəl
Doğum tarixi 640[1][2]
Doğum yeri
Vəfat tarixi 710[2]
Vəfat yeri
Vətəndaşlığı
Fəaliyyəti şair
Əsərlərinin dili ərəbcə[1]
Janr Panegirik, satira

Əbu Malik Qiyas ibn Qaus әt-Tәğlibi (640[1][2], Hiyrə710[2], Cəzirə) – әrәb şairi.

Xristian Tәğlib qәbilәsinә mәnsub olmuşdur. Kәskin hәcvlәrinә görә müsәlman şair Kәәb ibn Cüeylin ona “sәn boşboğaz vә sәfehin birisәn” demәsindәn sonra “әxtәl” (sәfeh) lәqәbi ilә tanınmışdır. Əxtəl dövrün tanınmış adamlarına, o cümlәdәn xәlifә Müaviyәyә, Yezidә, Hәccac vә Ziyada mәdhiyyәlәr qәlәmә almışdır. Himayәsindә olduğu Yezidin istәyi ilә әhli-beyti vә әnsarı tәnqid edәn şeirlәr yazmışdır. Mәdinә әhlini hәcv etdiyinә görә müsәlmanlar tәrәfindәn lәnәtlәnәn Əxtəl xәlifә Əbdülmәlik dövründә Dәmәşqdә Əmәvilәr sarayının rәsmi şairi olmuş vә xeyli rәğbәt qazanmışdı. Əxtəlin Əmәvilәr dövrünün mәşhur şairlәrindәn olan Cәrir ibn Ətiyyә ilә qarşılıqlı atmacaları geniş yayılmışdı (bu mübahisәlәrdә Fәrәzdәq Ə.-in tәrәfini tutmuşdur). Əxtəl fәxriyyәlәr yazmış, lakin bu janra forma vә dil baxımından yenilik gәtirә bilmәmişdir. Xәmriyyәlәri (şәrabı tәrәnnüm edәn şeirlәr) mәşhurdur. Əxtəlin şeirlәri yaşadığı dövrün hadisәlәrini, siyasi çәkişmәlәri әks etdirdiyi üçün tarixi dәyәrә malikdir. Əbu Sәid әs-Sükkәrinin tәrtib etdiyi divanı ilk dәfә 1891 ildә, Əbu Tәmmam tәrәfindәn “Nәqaizu Cәrir vәl-Əxtәl” adı ilә toplanmış Cәrir ilә olan atmacaları Salxani tәrәfindәn 1922 ildә Beyrutda nәşr edilmişdir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]