Əyrivəng kilsəsi

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Əyrivəng kilsəsi
Əyrivəng 1.jpg
Ölkə  Azərbaycan
Şəhər Gadabaygerb.png Gədəbəy
Yerləşir Əyrivəng çayının sahili
Aidiyyatı Alban Həvari Kilsəsi
Tikilmə tarixi IX-X əsrlər
İstinad nöm.4255
KateqoriyaMəbəd
ƏhəmiyyətiYerli əhəmiyyətli
Əyrivəng kilsəsi (Azərbaycan)
Locator Dot2.gif
Əyrivəng kilsəsi
Əyrivəng.JPGKilsənin planı

Əyrivəng kilsəsiGədəbəy rayonunun Əyrivəng kəndində yerləşən IX-X əsrlərə[1] aid xristian məbədi. Əyriçayın sol sahilindәki meşә örtüklü hündür tәpәnin üstündә yerlәşən məbəd Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən yerli abidə kimi qeydiyyata alınmışdır.[2]

Orta ölçülü əsas ibadət zalı nalvari apsidaya malikdir. Kilsə binasının əsas özəlliklərindən biri də onun qərb tərəfinə inşa edilmiş 1.15 x 2.60 metr ölçüyə malik iki yan otaqdır. Onlar kilsənin əsas ibadət zalı ilə kiçik qapı yerləri vasitəsiylə əlaqələndirilmişlər.

Kilsə və narteksə demək olar ki, yonulmamış kobud çay daşlarından, əhəng məhlulu istifadə etməklə və horizontal xətlər gözlənilmədən inşa edilmişdir. әncәrә yerlәri haşiyәsizdir. Karniz bir qәdәr kәnara çıxan düzbucaqlı daş cәrgәsindәn ibarәtdir.

Memarlıq xüsusiyyətləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Məbədin vəziyyəti qəzalıdır: dam örtüyü dağılmış, divarlarının bir hissəsi isə uçmuşdur.[3] Orta ölçülü (7.50 x 3.70 metr) əsas ibadət zalı nalvari apsidaya (3.20 metr) malikdir. Kilsə binasının əsas özəlliklərindən biri də onun qərb tərəfinə inşa edilmiş 1.15 x 2.60 metr ölçüyə malik iki yan otaqdır.[4] Onlar kilsənin əsas ibadət zalı ilə kiçik qapı yerləri vasitəsiylə əlaqələndirilmişlər.[5] Məbədin yeganə giriş qapısı qərb divarında yerləşir və narteksə açılır.[4] Abidənin narteks hissəsi ehtimal ki, daha sonrakı dövrə aiddir.[4]

Kilsə və narteksə demək olar ki, yonulmamış kobud çay daşlarından, əhəng məhlulu istifadə etməklə və horizontal xətlər gözlənilmədən inşa edilmişdir. Kilsə divarları 110 sm, narteksin divarları isə 98 sm qalınlığa malikdir.[4] Qafqaz Albaniyası memarlığına məxsus digər erkən orta əsrlər abidələri kimi Əyrivəng kilsəsi də dekorativ urban elementlərindən məhrumdur.[4] Pәncәrә yerlәri haşiyәsizdir. Karniz bir qәdәr kәnara çıxan düzbucaqlı daş cәrgәsindәn ibarәtdir.[1]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. 1 2 Əyrivəng məbədi (Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində)). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2007. 881. ISBN 978-9952-441-01-7. İstifadə tarixi: 18 iyul 2020.
  2. "Dünya əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısı" (PDF). Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. 2 avqust 2001. İstifadə tarixi: 18 iyul 2020.
  3. Мамедова, 2004. səh. 86
  4. 1 2 3 4 5 Мамедова, 2004. səh. 87
  5. Xәlilov, M.C. (2011). Albaniyanın xristian abidәlәri (IV–X әsrlәr). Bakı. (#accessdate_missing_url)

Ədəbiyyat[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Мамедова, Гюльчохра (2004), Зодчество Кавказской Албании, Баку: Чашыоглу
  • Xәlilov, M.C. (2011). Albaniyanın xristian abidәlәri (IV–X әsrlәr). Bakı. (#accessdate_missing_url)

Həmçinin bax[redaktə | mənbəni redaktə et]

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]