ʻOumuamua

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

A2017 U1 orbit-Oct25 2017.png

ABŞ-ın, Böyük Britaniyanın, Çilinin bir qrup  alimi Alan Fitzsimmons (Queens University Belfast) Belfasdaki Kvins  universitetin professorunun  rəhbərliyi ilə yeni bir obyekt- Günəş sisteminin  qonaği  1I/ʻOumuamua  xüsusi adı ilə və   A/2017 U1  rəsmi adı ilə təsdiqlənmişdir. Oumuamua adı Pan-STARRS   komandası tərəfindən  Havay dilindən götürülüb, Günəş sisteminə  “Birinci  elçi”-nin gəlməsi mənasını verir.  Bu cür nadir obyektin  İAU-nın (Beynəlxalq Astronomiya  İttifaqı) qərarı  ilə  yeni təsnifat işarəsi qəbul olunmuşdur. I- işarəsi- (İ interstellar) obyektin ulduz arası fəzaya uyğunluğunu  göstərir.[1]

 Böyük   sürətlə hərəkət edən  obyekt Havaydakı  Pan-STARRS teleskoplar  sistemi vasitəsi ilə Rob Urik ( Rob Weryk) tərəfindən Yerdən 0.2 AV (30,000,000 km) məsafəsində olanda  kəşf olunmuşdur.  İlkin müşahidələr nəticəsində  o, komet kimi təsnifləndirilmiş və  C/2017 U1 (PANSTARRS) adını almışdır. Bir həftə bundan sonra Çilidə Sero Paronal (Cerro Paranal ) Cənubi Avropa Rəsədxanasına daxil olan VLT  ( Very Large Telescope) alətlər sistemi ilə müayinə edilmişdir ki, nəticədə  Komanın, yəni  kometaların müşayiət edilən şleyfi olmadığından yenidən asteroid kimi təsnifləşdirilib və təzəlikcə  A/2017 U1   adını almışdır.

Bu animasiyada A / 2017 U1 2017-ci ilin Sentyabr-oktyabr aylarında  getdiyi yolu təsvir olunmuşdur.[2]    NASA / JPL-Caltech 

Tərkibi[redaktə | əsas redaktə]

İlkin göstəricilərə görə o, orta ölçülü qaya və ya buz parçasıdır. O, Qalaktika boyu bir neçə milyon və ya milyard il dreyf etmişdir. O,  Günəşə maksimal dərəcədə yaxınlaşmışdır, indi isə Günəş sistemini tərk edib ulduz arası fəzaya uzaqlaşır. Astronomlar belə fərziyyə edir  ki, obyekt hansısa ulduzun planet sistemindən kanara atılıb və uzun səyahətindən sonra bizə, Günəş sisteminə qonaq gəlibdir.

A / 2017 U1 ulduzarası obyektdir. O, yuxarıdan gəlib, sentyabrın 9-da Günəşə ən yaxın məsafədən keçib,  hal hazırda Günəş sistemini tərk etməkdədir.

Credits: NASA/JPL-Caltech    

Orbit parametrləri[redaktə | əsas redaktə]

A / 2017 U1 –in orbit parametrləri budur: Yerə ən yaxın məsafədə olduqda  16,6 Kм/s, və ya   49 Kм/s helioqrafik surətlə hərəkət edirdi ( üçüncü kosmik  sürət Yer orbiti məsafəsində 42,10 Km/s-dir). Orbitin eksentriseti 1.949-dir,   yəni hiperbolaya məxsusdur. [3]

Bu obyekt 26 Km/s sürətlə hərəkət edirdi.  Asteroidin perihelisi 0.2535  AV-dir.  Həmin nöqtədə obyektin sürəti  87,7  Km/s –dır.   A/2017 U1  26 км/с  sürəti ilə Günəş sisteminə daxil olur və həmin sürətlə Günəş sistemini Lira bürcünün istiqamətində tərk edəcəkdir. Obyektin  albedosu təqribən 10%-15% arasındadır, ölçüsü isə kəsiyində 150 metrdir. 4.8 metrli Uilyam Herşel adına teleskop vasitəsi (WHT) ilə alınmış asteroidin spektrinin qırmızı olmasını  və onun Koyper kəmərinə aid obyektlərə oxşamasını göstərir. 

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]