Məzmuna keç

26-cı Türkiyə hökuməti

Vikipediya, azad ensiklopediya
26-cı Türkiyə hökuməti
VIII. İnönü hökumətiVIII. İnönü hökuməti
Formalaşdırılma tarixi 20 noyabr 1961[1]
Buraxılma tarixi 25 iyun 1962[1]
Hökumətin tərkibi
Dövlət başçısı Camal Gürsəl
Hökumət başçısı İsmət İnönü
Nazir sayı 17
Hakim partiyalar Cümhuriyyət Xalq Partiyası
Ədalət Partiyası
Digər məlumatlar
Sonuncu seçki 1961-ci il Türkiyə Parlament seçkiləri

26-cı Türkiyə hökuməti — və ya VIII. İnönü Hökuməti — Türkiyədə 27 May Dövlət çevrilişindən sonra keçirilən, 1961-ci il Parlament seçkilərindən sonra qurulan ilk hökumət. VIII-ci İnönü Hökuməti olaraq da bilinən bu hökumət, Türkiyə Cümhuriyyəti tarixində ilk koalisiya hökumətidir. Bu, İsmət İnönün sədr olduğu Cümhuriyyət Xalq Partiyası ilə Ədalət Partiyası arasında olan böyük koalisiya hökuməti idi və 20 noyabr 1961-ci ildən 25 iyun 1962-ci ilə qədər davam etdi.[2]

Arxa planı

[redaktə | vikimətni redaktə et]

1961-ci il oktyabrın 15-də Türkiyədə keçirilən seçkilərdə CHP 36,7%, Ədalət Partiyası isə 34,8% səs topladı. Beləliklə, 450 yerlik parlamentdə CHP — 173, ƏP isə 158 mandat qazandı. İsmət İnönü Türkiyə tarixində ilk koalisiya hökumətini qurdu. Ədalət Partiyası 1960-cı il Dövlət çevrilişinin liderləri tərəfindən qadağan edilmiş Demokrat Partiyasının varisi olduğunu iddia edildi. İnönünün əsas məqsədi keçmiş çevriliş liderləri ilə Ədalət Partiyası arasında yaranmış gərginliyi aradan qaldırmaq idi. Ədalət Partiyası 26-cı Hökumətin nisbətən qısa müddətdə DP siyasətçilərinə qoyulan qadağanı aradan qaldırmağa cəhd etsə də, keçmiş çevriliş tərəfdarları bu siyasətə qarşı çıxıblar. 1962-ci il fevralın 22-də Türkiyə növbəti çevriliş cəhdi ilə üzləşdi, lakin İnönü bunu yatırmağa müvəffəq oldu.[3]

Kabinet

[redaktə | vikimətni redaktə et]
Vəzifə[4][5] Adı Partiya Qeydlər
Baş nazirİsmət İnönüCümhuriyyət Xalq Partiyası
Dövlət naziri və Baş nazirin müaviniƏli Akif EyidoğanƏdalət Partiyası
Dövlət naziri
Turhan FeyzioğluCHP
Mehmet Avni Doğan
Hıfzı Oğuz Bekata		CHP20 noyabr 1961 – 23 may 1962
23 may 1962 – 5 iyun 1962
Necmi ÖktenƏdalət Partiyası
Nihat SuƏdalət Partiyası
Ədliyyə NazirliyiKamal Sahir KurutluoğluBitərəf
Milli Müdafiə naziriİlhami SəncərCHP
Daxili İşlər naziriƏhməd TopaloğluƏP
Xarici İşlər naziriSelim Sarper
Feridun Cemal Erkin		CHP
Bitərəf		20 noyabr 1961 – 26 mart 1962
26 mart 1962 – 5 iyun 1962
Maliyyə naziriCHP
Milli Təhsil naziriHilmi İncesuluCHP
İctimai İşlər naziriEmin PaksütCHP
Ticarət naziriİhsan GürsanƏP
Səhiyyə və Sosial Müdafiə naziriSüleyman Suat SerenƏP
Gömrük naziriŞevket PulatoğluƏP
Kənd Təsərrüfatı naziriCavit OralƏP
Nəqliyyat naziriMustafa Cahit AkyarƏP
Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi naziriBülent EcevitCHP
Sənaye naziriFethi ÇelikbaşCHP
Mədəniyyət və Turizm naziriKamran EvliyaoğluƏP
Tikinti naziriMehmet Muhittin GüvenƏP

Sonrası

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Koalisiya hökumətinin son ayında əsas məsələsi keçmiş Demokrat Partiyası üzvləri üçün amnistiya qanununun ideyası idi. İnönü bu məsələdə fikir ayrılığına görə istefa etdi.[6]

İstinadlar

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  1. 1 2 https://www.tbmm.gov.tr/yayinlar/hukumetler/hukumetler_cilt_3.pdf. S. 1321.
  2. ↑ Türkiye Cumhuriyeti hükümetleri
  3. ↑ Şevket Süreyya Aydemir:İkinci Adam, Cilt III, Remzi Kitabevi, İstanbul, 1999, ISBN 975-14-0037- 6, sf 545-546
  4. ↑ Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlık Arxivləşdirilib 15 may 2013 at the Wayback Machine
  5. ↑ VIII. İnönü Hükümeti Bakanlar Kurulu
  6. ↑ "İsmet İnönü Konuşma, Demeç, Makale, Mesaj ve Söyleşileri 1961 – 1965". ismetinonu.org.tr. 10 noyabr 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 iyun 2023.

Xarici keçidlər

[redaktə | vikimətni redaktə et]
Mənbə — "https://az.wikipedia.org/w/index.php?title=26-cı_Türkiyə_hökuməti&oldid=8543366"