54-cü Türkiyə hökuməti
| 54-cü Türkiyə hökuməti | |
|---|---|
| RİFAHYOL hökuməti | |
| | |
|
|
|
| Formalaşdırılma tarixi | 28 iyun 1996 |
| Buraxılma tarixi | 30 iyun 1997 |
| Hökumətin tərkibi | |
| Dövlət başçısı | Süleyman Dəmirəl |
| Hökumət başçısı | Nəcməddin Ərbakan |
| Nazir sayı | 19 |
| Hakim partiyalar |
Rifah Partiyası Doğru Yol Partiyası |
| Digər məlumatlar | |
| Sonuncu seçki | 1995-ci il Türkiyə Parlament seçkiləri |
54-cü Türkiyə hökuməti və ya Ərbakan Hökuməti və ya RİFAHYOL hökuməti — Türkiyədə Rifah Partiyası və Doğru Yol Partiyası tərəfindən yaradılan və 28 iyun 1996-cı ildən 30 iyun 1997-ci ilə qədər fəaliyyət göstərən koalisiya hökuməti.[1][2]
Öncəsi
[redaktə | vikimətni redaktə et]1995-ci ildə Türkiyədə keçirilən ümumi seçkilərdən sonra 20-ci Böyük Millət Məclisi quruldu. Prezident Süleyman Dəmirəl hökuməti qurmağa Rifah Partiyasının sədri, Konyadan millət vəkili olan Nəcməddin Ərbakana tapşırıb. Lakin Rifah Partiyasının parlamentdə etimad səsverməsi üçün kifayət qədər yer tutmaması və parlamentdə təmsil olunan digər partiyaların dəstəyinin olmaması səbəbindən Ərbakan hökuməti qura bilməyib. Bundan sonra prezident Dəmirəl bu vəzifəni seçkilərdə üçüncü yeri tutan Ana Vətən Partiyasının sədri Məsud Yılmaza tapşırıb. Daha sonra Ana Vətən Partiyası və Doğru Yol Partiyası birləşdilər və Türkiyənin 53-cü hökumətini qurdular. Lakin bu hökumət cəmi üç ay davam etdi.
Təsisi
[redaktə | vikimətni redaktə et]Prezident Dəmirəl ikinci dəfə hökuməti qurmaq vəzifəsini Necməddin Ərbakana həvalə etdi və Rifah Partiyası ilə Doğru Yol Partiyasının qurduğu koalisiya hökuməti 28 iyun 1996-cı ildə prezident Süleyman Dəmirəlin sərəncamı ilə quruldu.[1]
Tərəflər arasında imzalanan koalisiya sazişinə əsasən, hökumət aşağıdakı formada olacaqdı:
- İlk baş nazir Nəcməddin Ərbakan olacaqdı, iki il sonra isə Baş nazir postunu Doğru Yol Partiyasının sədri Tansu Çillər tutacaqdı. Bu yolla baş nazir iki ildən bir dəyişirdi.[3]
- Nəcməddin Ərbakan Baş nazir, Tansu Çillər isə Baş nazirin müavini və Xarici işlər naziri olacaqdı.[3]
Hökumət 8 iyul 1996-cı ildə Böyük Millət Məclisində 278 lehinə, 265 əleyhinə və 1 bitərəf səs olmaqla etimad səsverməsi aldı.[1]
Kabinet
[redaktə | vikimətni redaktə et]| Vəzifə[4][5] | Adı | Partiya | Qeydlər |
|---|---|---|---|
| Baş nazir | Nəcməddin Ərbakan | ||
| Baş nazirin müavini və Xarici İşlər naziri | Tansu Çillər | ||
| Dövlət naziri | |||
| Fehim Adak | RP | ||
| Nevzat Ercan | DYP | ||
| Abdullah Gül | RP | ||
| Işılay Saygın | DYP | ||
| Sabri Tekir | RP | ||
| Nafiz Kurt | DYP | ||
| Mehmet Altınsoy | RP | ||
| Namık Kemal Zeybek | DYP | ||
| Lütfi Esengün | RP | ||
| Selim Ensarioğlu | DYP | ||
| Cəmil Tunç | RP | ||
| Bekir Aksoy | DYP | ||
| Gürcan Dağdaş | RP | ||
| Ufuk Söylemez | DYP | ||
| Teoman Rıza Güneri | RP | ||
| Ayfer Yılmaz | DYP | ||
| Sacit Günbey | RP | ||
| Bəhəddin Şaker | DYP | ||
| Əhməd Dəmircan | RP | ||
| Ədliyyə naziri | Şevket Kazan | RP | |
| Milli Müdafiə naziri | Turhan Tayan | DYP | |
| Daxili İşlər naziri | Mehmet Ağar Meral Akşener | DYP | 28 İyun 1996 – 8 Noyabr 1996 8 Noyabr 1996 – 30 İyun 1997 |
| Xarici işlər naziri | Emre Gönensay | DYP | |
| Maliyyə naziri | Əbdüllətif Şener | RP | |
| Milli Təhsil naziri | Mehmet Sağlam | DYP | |
| İctimai İşlər naziri | Cevat Ayhan | RP | |
| Səhiyyə naziri | Yıldırım Aktuna İsmail Karakuyu | DYP | 28 İyun 1996 – 26 Aprel 1997 13 May 1997 – 30 İyun 1997 |
| Nəqliyyat naziri | Ömer Barutçu | DYP | |
| Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi naziri | Necati Çelik | RP | |
| Sənaye və Ticarət naziri | Yalım Erez Əli Rıza Gönül | DYP | 28 İyun 1996 – 26 Aprel 1997 13 May 1997 – 30 İyun 1997 |
| Energetika və Təbii Sərvətlər naziri | Recai Kutan | RP | |
| Mədəniyyət naziri | İsmail Qəhraman | RP | |
| Turizm naziri | Bahattin Yücel | DYP | 28 İyun 1996 – 13 İyun 1997 |
| Kənd Təsərrüfatı naziri | Musa Dəmirci | RP | |
| Meşə Təsərrüfatı naziri | Halit Dağlı | DYP | |
| Ətraf Mühit naziri | Ziyaəddin Tokar | RP |
Sonrası
[redaktə | vikimətni redaktə et]Hökumətin qurulmasından bir il keçməmiş müxalifət partiyaları və prezident Dəmirəl siyasi böhrana son qoymaq üçün növbədənkənar seçkilərin zəruri olduğunu irəli sürən bəyanatlar qəbul etdilər. 28 Fevral Dövlət çevrilişi ilə Türkiyə Cümhuriyyətinin 54-cü Hökuməti dövrü sona çatdı. 1997-ci il fevralın 28-də iclas keçirildi və Milli Təhlükəsizlik Şurası bəzi qərarlar qəbul etdi. Baş nazir Ərbakan mayın 22-də TBMM-in qrup toplantısında bu açıqlamanı verdi: "Hökumətin iki yolu var idi. Birincisi, ordunun rəftarlarına meydan oxuyaraq hökuməti tərk etmək, ikincisi isə güzəştə getməyə və razı salmağa çalışmaq idi. Biz güzəştə getməyi seçdik."[6] 21 may 1997-ci ildə Ali Məhkəmə Baş Prokurorluğu Rifah Partiyasının “müəyyən qeyri-qanuni fəaliyyətlərinin mərkəz nöqtəsinə çevrilməyə başladığı və bəzi üzvlərinin dünyəvi fəaliyyətini hədəfə almağa cəhd göstərdiyi” əsası ilə partiyanın bağlanması üçün Konstitusiya Məhkəməsinə iddia qaldırdı.[6] Ərbakan 1999-cu il iyunun 18-də baş nazir vəzifəsini təhvil vermək məqsədi ilə prezident Dəmirələ istefasını təqdim etdi. Süleyman Dəmirəl yeni hökuməti qurmaq tapşırığını Ana Vətən Partiyasının sədri Məsud Yılmaza tapşırdı. 55-ci Türkiyə hökuməti Ana Vətən Partiyası, Demokratik Sol Partiya və Demokratik Türkiyə Partiyasının koalisiyası ilə Məsud Yılmazın rəhbərliyi ilə quruldu.[7]