Ağcabədi

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Disambig.svg Bu məqalə Ağcabədi şəhəri haqqındadır. Ağcabədi rayonu üçün Ağcabədi rayonu səhifəsinə baxın.
Ağcabədi
Gerb
Gerb
40°02′56″ şm. e. 47°27′00″ ş. u.
Ölkə
Tarixi və coğrafiyası
Əsası qoyulub 1593
Mərkəzin hündürlüyü 16 ± 1 m
Saat qurşağı
Əhalisi
Əhalisi 43 000[1] nəfər (2020)
agcabedi-ih.gov.az
Xəritəni göstər/gizlə
Ağcabədi xəritədə
Ağcabədi
Ağcabədi
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

AğcabədiAzərbaycan Respublikasının Ağcabədi rayonunun inzibati mərkəzi.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Ağcabədi yaşayış məntəqəsinin adı mənbələrdə ilk dəfə 1593-cü ildən çəkilir. Ağcabədi bir müddət mənbələrdə Ağcabədi Xəlfərəddin adı ilə qeyd olunmuşdur. Şəhərin mərkəzindəki çökəkliyin bir hissəsi keçmişdə Xəlfərəddin adlanırdı. XIX əsrin əvvəllərində ərazidəki xəlfərəddinlilər 88 ailədən ibarət bir icma olmuşdur.

Ağcabədi rayonu Azərbaycanın qədim yaşayış məskənlərindən briidir. Bu qədimliyi sübut edən maddi əlamətlərdən olan eneolit, tunc, antik dövrünə və orta əsrlərə aid yaşayış yerlərinin qalıqları – Kamiltəpə, Nərgiztəpə, Qaraköbər, Yantəpə, Qalatəpə və Gavur arxı diqqəti cəlb edir. Tarixçilər bu təpələri Misir ehramları ilə müqayisə edərək qeyd edirlər ki, hətta Gavur arxının Makedoniyalı İsgəndər tərəfindən təmir olunması güman olunduğu halda, XVI əsrdə Teymurləng tərəfindən tam təmir olunması tarixi faktdır. Rayonda orta əsrlərə aid daşdan yonulmuş formalı başdaşlarına qəbirstanlıqlarda rast gəlmək olur. Ağcabədi rayonu 1930-cu ildə təşkil edilmiş, 1963-cü ildə ləğv olunub Ağdam rayonunun tabeliyinə verilmiş, 1965-ci ildə isə yenidən müstəqil rayon olmuşdur.

Etimologiyası[redaktə | əsas redaktə]

Ağcabədi toponimi bəzi mənbələrdə ağca (burada "ağımtıl", "bozumtul", "boz") və bədi (ərəbcə, badiyə sözünün təhrif forması olub, "düzənlik", "düzən" deməkdir) sözlərindən ibarət olub, "bozumtul yer", "ağca düz" kimi açıqlanır. 1933-cü ildə Cəlilabad rayonunun ərazisində Ağcabədi adlı kənd qeydə alınmışdır. Əslində ağca (bozumtul, əkilməmiş) və bədi (türk dillərində bət/bet/bəd "dağ yamacı" mənasını ifadə edir) sözlərindən düzəlib, "əkilməmiş dağ yamacı" deməkdir. Ərazinin coğrafi mövqeyi bunu bir daha sübut edir.

Mədəniyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Muğanlı kəndində eramızda əvvələ aid tarixi abidələr aşkar edilmişdir.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

İl Sayı
1959 13.985 [2]
1970 17.036 [3]
İl Sayı
1979 20.296 [4]
1989 25.162 [5]
İl Sayı
2011 39.200

İqtisadiyyatı[redaktə | əsas redaktə]

Ağcabədi şəhərində 3 yeni açılmış süd emalı zavodu və bir neçə bankın filialı yerləşir.

Qardaş şəhərlər[redaktə | əsas redaktə]

Qalereya[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Ağcabədi rayon icra hakimiyyəti
  2. SSRİ əhalisinin siyahıya alınması (1959)
  3. SSRİ əhalisinin siyahıya alınması (1970)
  4. SSRİ əhalisinin siyahıya alınması (1979)
  5. SSRİ əhalisinin siyahıya alınması (1989)