Aşıq Əsəd

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Aşıq Əsəd
Əsəd Əhməd oğlu Rzayev
Aşıq Əsəd.jpg
Doğum tarixi 1874(1874-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Doğum yeri Qaraqoyunlu, Göyçə mahalı
Vəfat tarixi 27 aprel 1951(1951-04-27)
Vəfat yeri Tovuz rayonu
Dəfn yeri Tovuz rayonu
Vətəndaşlığı
Həyat yoldaşları Həlimə Nağı qızı, Zeynəb Alı qızı
Uşaqları Sabir, Bahadur, Yasin, Vidadi, Eyvaz (1938-1976)
Atası Koxa Əhməd Rza oğlu (?-1886)
Anası Gülbəyaz
Fəaliyyəti musiqiçi
Mükafatları "Şərəf Nişanı" ordeni
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar
Kalinin gives the order "Badge of Honor" to ashug Asad.jpg

Aşıq Əsəd (Rzayev Əsəd Əhməd oğlu; 1874, İrəvan quberniyası, Qafqaz canişinliyi27 aprel 1951(1951-04-27), Tovuz) — ustad aşıq, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.[1]

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Aşıq Əsəd 1874-cü ildə Göyçə mahalının Qaraqoyunlu kəndində anadan olub. Atası Koxa Əhməd Rza oğlu (?-1886) Tovuzun Bozalqanlı kəndindən olub. 12 yaşı olarkən atası dunyadan köçur və o bir neçə il muzdurluq edir. Sonra Aşıq Ələsgərə 4-il şəyird olur. Aşıq Ələsgərdən mukəmməl dərs aldıqdan sonra özu şəyird göturub məclislər keçirir. Əsəd 1918-ci ildə daşnaq ordusunun zabiti Selikovun öldurulməsində gunahkar bilinib, qardaşı Məhəmmədlə birgə həbsə alınır. Göyçədə Musavat özəyinin köməyi ilə həbsdən qaçırılır. 1921-ci ildə Qızıl Ordu sıralarında banditizmə qarşı mübarizədə iştirak edir. O, uzun muddət Tovuz, Qazax qəzalarında yaşadıqdan sonra 1932-ci ildən Tovuz mahalının Bozalqanlı kəndində məskunlaşır. Aşıq Əsəd 1928-ci ildə aşıqların I qurultayında yuksək ifaçılığa görə birinci mukafata layiq görulub. O, 1930-1940-cı illərdə Azərbaycan SSR-də kecrilən incəsənət tədbirlərində iştirak edən ən fəal aşıqlardan biri olub və mukafatlar alıb. Folklorçu H.Əlizadə "Koroğlu" dastanının bir necə qolunu, xalq dastanlarından bir coxunu Aşıq Əsədin dilindən yazıya alıb. Aşıq Əsəd aşıq havalarının istifadə olunan butun numunələrindən istifadə edir, hətta unudulanları bərpa edir. Məhz onun bu zəngin biliyinə görə Göyçənin, Tovuzun, Qazağın, Şəmkirin bir çox aşıqlarının yetişməsində Aşıq Əsədin böyuk rolu olmuşdur.

Aşıq Əsəd yaradıcı aşıq idi. Onun zil səsi, fasiləsiz zəngulələri, Koroğlusayağı nərəsi 30-luq lampanı söndürürdü. Bir neçə gün dalbadal səs tonu dəyişmədən oxuyurdu. Aşıq Əsəd həm də şair-aşıq idi. Onun yüzlərlə qoşma və gəraylıları aşıqların dilindən düşməmişdir. Aşığın 1939 və 1974-cu illərdə "Şeirlər" kitabı çap olunmuşdur. Bu şeirlər onun ədəbi irsinin bir qismidir. Çox fəal sənətkar olan Əsəd, hətta gördüyü, mütəəssir olduğu hadisəyə oradaca telli sazın avazı ilə söz qoşub oxuyardı. Aşiqanə lirik şeirləri ilə yanaşı, xalqın həyatını tərənnüm edən bir sıra şeirlər də yazmışdır. 1895-ci ildən müstəqil aşıqlıq etmiş, el arasında ustad sənətkar kimi tanınmışdır.

1938-ci ildə Moskvada keçirilən Azərbaycan ədəbiyyatı və incəsənəti ongünlüyünün iştirakçısı olmuş, "Şərəf nişanı" ordeni ilə təltif edilmişdir.

Aşıq Əsəd 1951-ci il aprelin 27-də vəfat etmişdir.

Kitabları[redaktə | əsas redaktə]

  • Şeirləri. Bakı, "Azərnəşr", 1939. 17 səh. 8000 nüs.
  • Aşıq Əsəd. Seçilmiş əsərləri. (tərtib edənlər B.Abdullayev, R.Xəlilov). Bakı: Elm, 1979, 162 s.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Fərəcov, S. “Kamil bağban bağ becərər, gül əkər...” [aşıq Əsəd Əhməd oğlu Rzayev haqqında] //Mədəniyyət.- 2015.- 17 iyul.- S.15.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Bəhlul Abdullayev. "Aşıq Əsəd". Bakı, "Elm", 1979.
  • "Azərbaycan klassik ədəbiyyatında işlədilən adların və terminlərin şərhi". Tərtib edəni A.M. Babayev, Bakı, "Maarif", 1993.
  • Tərlan Göyçəli. "Göyçə aşıq məktəbi". Bakı-1998. səh.70-91.
  • Azad Ozan Kərimli, "Musiqi dünyası" jurnalı, №1-2, 2001-ci il. səh.136-140.
  • Azad Ozan Kərimli, "Musiqi dünyası" jurnalı, №3-4, 2001-ci il. səh.132-137.
  • Azərbaycan aşıq şeirindən seçmələr. II cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005. səh.142-152.
  • Musa Nəbioğlu. "Ozan-aşıq dünyası". Bakı: Nurlan, 2010, (şəkilli), səh.14.
  • Teymur Əhmədov. Azərbaycan yazıçıları (XX-XXI yüzillikdə), ensiklopedik məlumat kitabı, "Nurlar", Bakı, 2011.
  • Azərbaycan sovet yazıçıları. Bakı,1987. səh.62.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

  • "Azərbaycan Aşıqlar Birliyi: Ozan dünyası. №3(6)" (PDF) (azərb.). "Ozan dünyası" jurnalı. 2011. 2018-06-14 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-06-14.
  • "Sazlı-sözlü Göyçə (II kitab)" (PDF) (azərb.). Elm və təhsil. 2018. 2018-06-01 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-06-01.
  • AŞIQ ƏSƏD