Aşağı Avstriya

Aşağı Avstriya
Aşağı Avstriya
	Donja Austrija; Alsó-Ausztria; Niederösterreich
Bayraq[d]	Gerb[d]
	48°20′ şm. e. 15°45′ ş. u.HGYO
Ölkə	Avstriya;
Tarixi və coğrafiyası
Sahəsi	19.179,76 km²;
Mərkəzin hündürlüyü	279 m
Saat qurşağı	UTC+01:00; UTC+02:00;
Əhalisi
Əhalisi	1.727.514 nəf. (2020, 2025);
Digər
	noe.gv.at
	Xəritəni göstər/gizlə Aşağı Avstriya
	Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Aşağı Avstriya (alm. Niederösterreich‎) — Avstriyanın şimal-şərqində yerləşən federal əyalətdir. Sahəsinə görə ölkənin ən böyük əyaləti hesab olunur. Paytaxtı Sankt-Pölten şəhəridir. Əyalət qərbdən Yuxarı Avstriya, cənubdan Ştiriya, şərqdən Burqenland və Vyana, şimaldan isə Çexiya ilə həmsərhəddir. Şərqdə həmçinin Slovakiya ilə sərhədi vardır.^[3]

Aşağı Avstriya tarixi baxımdan Habsburqlar dövlətinin əsas bölgələrindən biri olmuşdur. Orta əsrlərdə ərazi Babenberqlər sülaləsinin idarəsi altında inkişaf etmiş, daha sonra Müqəddəs Roma imperiyası və Avstriya imperiyasının mühüm siyasi və iqtisadi mərkəzlərindən birinə çevrilmişdir. Dunay çayı əyalətin əsas nəqliyyat və ticarət xətti olmuşdur.^[4]

Əyalətin ərazisində çoxsaylı tarixi qalalar, monastırlar və şəhərlər yerləşir. Melk abbatlığı və Vaxau vadisi regionun ən məşhur tarixi-mədəni abidələri sırasındadır. Vaxau vadisi UNESCO Dünya İrsi siyahısına daxil edilmişdir.^[5]

Aşağı Avstriyanın iqtisadiyyatı sənaye, kənd təsərrüfatı və turizmə əsaslanır. Burada üzümçülük və şərabçılıq geniş inkişaf etmişdir. Əyalət həmçinin maşınqayırma, kimya və enerji sənayesi sahələrində mühüm mövqeyə malikdir.

Tarixi

Aşağı Avstriya ərazisində insan məskənlərinin tarixi qədim dövrlərə gedib çıxır. Roma imperiyası dövründə bölgə Noricum və Pannoniya vilayətlərinin tərkibinə daxil idi. Orta əsrlərdə ərazi Şərq markqraflığı kimi formalaşdı və sonradan Avstriya dövlətçiliyinin əsasını təşkil etdi.^[6]

XIII əsrdən etibarən Habsburqlar bölgəyə hakim oldular və Aşağı Avstriya onların əsas siyasi dayaqlarından birinə çevrildi.^[7] Uzun müddət Vyana həm Aşağı Avstriyanın, həm də bütün Habsburq dövlətinin inzibati mərkəzi olmuşdur.^[8]

Birinci Dünya müharibəsindən sonra Avstriya-Macarıstan imperiyasının süqutu ilə bölgə yeni yaradılmış Avstriya Respublikasının tərkibində qaldı. 1920-ci ildə Vyana ayrıca federal əyalət statusu aldı və Aşağı Avstriyadan ayrıldı. 1986-cı ildə isə Sankt-Pölten rəsmi olaraq əyalətin paytaxtı elan edildi.

İnzibati bölgüsü

Aşağı Avstriya bir neçə inzibati rayon və statutlu şəhərə bölünür. Ən mühüm şəhərləri Sankt-Pölten, Viner-Noyştadt, Krems-an-der-Donau və Baden-bay-Venadır.^[9]

Demoqrafiyası

Tarixi əhali

İl	Əh.	±%
1869	1,077,232	—
1880	1,152,767	—
1890	1,213,471	—
1900	1,310,506	—
1910	1,425,238	—
1923	1,426,885	—

İl	Əh.	±%
1934	1,446,675	—
1939	1,455,373	—
1951	1,400,471	—
1961	1,374,012	—
1971	1,420,816	—
1981	1,427,849	—

İl	Əh.	±%
1991	1,473,813	—
2001	1,545,804	—
2011	1,614,693	—
2021	1,698,951	—
2025	1,727,514	—

Mənbə: Censuses^[10]

İstinadlar

↑ ArchINFORM (alm.). 1994.
↑ https://www.statistik.at/fileadmin/publications/Gemeindeverzeichnis_Stand_1.1.2021.pdf.
↑ "About the State Parliament of Lower Austria – NÖ Landtag". noe-landtag.gv.at (alman). İstifadə tarixi: 14 yanvar 2020.
↑ "Visitor-Information". www.lower-austria.info. İstifadə tarixi: 14 yanvar 2020.
↑ Eva Maria Wild et al.: Neolithic Massacres: Local Skirmishes or General Warfare in Europe? In: Radiocarbon. Volume 46, No 1, 2004, S. 377–385, text
↑ "History of Lower Austria – NÖ Landtag". noe-landtag.gv.at (alman). İstifadə tarixi: 14 yanvar 2020.
↑ "Lower Austria in Numbers" (PDF). 14 yanvar 2020 tarixində arxivləşdirilib (PDF).
↑ "Regional GDP per capita ranged from 30% to 263% of the EU average in 2018". Eurostat.
↑ Brian Glyn Williams. "The Sultan's Raiders: The Military Role of the Crimean Tatars in the Ottoman Empire" (PDF). The Jamestown Foundation. 2013. 30–36. 21 oktyabr 2013 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib.
↑ "Historic Censuses - STATISTICS AUSTRIA". Statistics Austria.

Xarici keçidlər

Vikianbarda Aşağı Avstriya ilə əlaqəli mediafayllar var.
noe.gv.at — rəsmi saytı (alm.) (ing.)
Lower Austria - official tourism page
PhotoGlobe - georeferenced photos of Lower Austria

[_815f6aae7b1632f3-1] ArchINFORM (alm.). 1994.

[_b83be04960898abd-2] ttps://www.statistik.at/fileadmin/publications/Gemeindeverzeichnis_Stand_1.1.2021.pdf.

[3] "About the State Parliament of Lower Austria – NÖ Landtag". noe-landtag.gv.at (alman). İstifadə tarixi: 14 yanvar 2020.

[4] "Visitor-Information". www.lower-austria.info. İstifadə tarixi: 14 yanvar 2020.

[5] Eva Maria Wild et al.: Neolithic Massacres: Local Skirmishes or General Warfare in Europe? In: Radiocarbon. Volume 46, No 1, 2004, S. 377–385, text

[6] "History of Lower Austria – NÖ Landtag". noe-landtag.gv.at (alman). İstifadə tarixi: 14 yanvar 2020.

[7] "Lower Austria in Numbers" (PDF). 14 yanvar 2020 tarixində arxivləşdirilib (PDF).

[8] "Regional GDP per capita ranged from 30% to 263% of the EU average in 2018". Eurostat.

[9] Brian Glyn Williams. "The Sultan's Raiders: The Military Role of the Crimean Tatars in the Ottoman Empire" (PDF). The Jamestown Foundation. 2013. 30–36. 21 oktyabr 2013 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib.

[10] "Historic Censuses - STATISTICS AUSTRIA". Statistics Austria.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]