Abaka (bitki)

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
?Abaka
Abaca Tree.jpg
Elmi təsnifat
XƏTA
yuxarı takson/parent parametri göstərilməyib
XƏTA
ranqı/rang parametrində taksonun ranqı göstərilməyib
: Abaka (bitki)
Elmi adı
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
ITIS  
NCBI  
EOL  
GRIN  
IPNI 
TPL 

Abaká [1] və ya Lifli Banan [1] ( isp. abacá, taqal abaka [2] ; lat. Músa téxtilis) - banankimilər fəsiləsindən çoxillik ot bitkisi; tropik ölkələrdə lif almaq məqsədilə becərilir. Vətəni Filippin adalarıdır. Abakaya Manila kəndiri (lifi) də deyilir.[3]

İspanların lif ixrac etmək məqsədi ilə becərilməsini təşkil etdikləri 1768 -ci ildən bəri bu bitki avropalıların həyatına qədəm qoydu. Abakanı ilk olaraq yalnız Filippin becərilirdi, 1920-ci ildən bu yana isə İndoneziya, eləcə də Mərkəzi Amerikada (Kosta Rika, Honduras) istifadə olunur. Bitkinin lifli hissəsi 18-24 ayda yetişir, bundan sonra lif qabıqdan təmizlənir, günəşdə qurudulur və əlavə emal olunmadan və hətta əyirilmədən istifadə edilə bilər .

Abakadan alınan lif. İndoneziya

Taksonomiya[redaktə | mənbəni redaktə et]

Musa textilis Née, 1801, Anales de Ciencias Naturales (isp.) 4: 123.

Sinonimlər[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Musa abaca Perr. nom. inval.
  • Musa amboinensis Miq.
  • Musa mindanaensis Miq.
  • Musa textilis var. amboinensis (Miq.) Baker
  • Musa tikap Warb.
  • Musa troglodytarum var. textoria Blanco

Həmçinin bax[redaktə | mənbəni redaktə et]

Qeydlər[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. 1 2 Гиляров, 1986
  2. БСЭ, 1969
  3. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. 608 səh. ISBN 978-9952-441-02-4.

Ədəbiyyat[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Musa textilis // Ботанический словарь / сост. Н. И. Анненков. — СПб.: Тип. Имп. АН, 1878. — XXI + 645 с.
  • Биологический энциклопедический словарь / Гл. ред. М. С. Гиляров; Редкол.: А. А. Баев, Г. Г. Винберг, Г. А. Заварзин и др. — М. : Сов. энциклопедия, 1986. — С. 7. — 831 с. — 100 000 экз.
  • Abaka // Большая советская энциклопедия[в 30 т.] (3-е изд.). М.: Советская энциклопедия. гл. ред.: А. М. Прохоров. 1969–1978. ст. 1.
  • Вульф Е. В., Малеева О. Ф. Musa textilis Nee - Банан текстильный, Абака // Мировые ресурсы полезных растений: пищевые, кормовые, лекарственные и др. / отв. ред. Ф. Х. Бахтеев; БИН АН СССР. — Л.: Наука, 1969. — 566 с. — 7500 экз.