Abuzər Xələfov

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Abuzər Xələfov
Abuzər Alı oğlu Xələfov
Abuzər Xələfov.jpg
Doğum tarixi 25 dekabr 1931(1931-12-25) (87 yaş)
Doğum yeri Cil, Göyçə mahalı, Qərbi Azərbaycan
Vətəndaşlığı SSRİ SSRİ
Azərbaycan Azərbaycan
Milliyyəti Azərbaycanlı
Elm sahəsi Kitabxanaşünaslıq
Biblioqrafiyaşünaslıq
Kitabşünaslıq
Elmi dərəcəsi tarix üzrə elmlər doktoru
Elmi adı Professor
Təhsili Bakı Dövlət Universiteti
Mükafatları "Azərbaycan Respublikasının əməkdar elm xadimi" fəxri adı — 2001 "Azərbaycan SSR əməkdar mədəniyyət işçisi" fəxri adı — 1969
"Şərəf" ordeni — 2019 "Şöhrət" ordeni (Azərbaycan) — 2000
"1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində rəşadətli əməyə görə" medalı "Əmək veteranı" medalı— 1989 "1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində qələbənin 30 illiyi" yubiley medalı — 1975 "1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində qələbənin 40 illiyi" yubiley medalı — 1985 "1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində Qələbənin 50 illiyi" yubiley medalı — 1995 Vladimir İliç Leninin anadan olmasının 100 illiyi ilə əlaqədar yubiley medalı — 1970 "Bakı Dövlət Universitetinin 100 illiyi (1919-2019)" yubiley medalı — 2019
anl.az/el/emb/A.Xelefov/

Xələfov Abuzər Alı oğlu (azərb. Abuzər Alı oğlu Xələfov; d. 25 dekabr 1931, Cil kəndi, Göyçə mahalı, Qərbi Azərbaycan) — Azərbaycanda kitabxanaşünaslıq elminin banisi,[1] Birləşmiş Millətlər Təşkilatı yanında Beynəlxalq İnformasiyalaşdırma Akademiyasının akademiki, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar elm xadimiƏməkdar mədəniyyət işçisi, Azərbaycan Kitabxanaçılar Cəmiyyətinin prezidenti, Bakı Dövlət Universitetinin Kitabxanaşünaslıq kafedrasının müdiri, tarix elmləri doktoru, professor.[2]

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Abuzər Xələfov 1931-ci ildə Göyçə mahalının Cil kəndində anadan olub[3]. 1950-ci ildə Göyçənin Toğluca kəndində orta məktəbi bitirdikdən sonra indiki Bakı Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsinin kitabxanaşünaslıq və biblioqrafiya şöbəsinə daxil olmuşdur. A.Xələfov ali təhsilini başa vuran il BDU-da müəllim saxlanmışdır. 1962-ci ildə A.Xələfovun fəal iştirakı ilə BDU-nun Kitabxanaçılıq şöbəsi müstəqil Kitabxanaçılıq fakültəsinə çevrilmiş, o, bu fakültənin ilk dekanı olmuş və 25 il bu vəzifədə səmərəli fəaliyyət göstərmişdir. 1963-cü ildən indiyədək Kitabxanaşünaslıq kafedrasının müdiridir.

Fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

A.Xələfov SSRİ məkanında kitabxana işinin tarixi sahəsində ilk elmlər doktoru kimi şöhrət qazanmış və Azərbaycan kitabxanaşünaslıq elmi məktəbinin əsasını qoymuşdur. Professor Xələfov uzun illər ərzində Sovet İttifaqında – Moskva şəhərində fəaliyyət göstərmiş doktorluq dissertasiyalarının müdafiəsi üzrə vahid ixtisaslaşdırılmış şuranın üzvü kimi də fəaliyyət göstərmişdir[4].

O, Azərbaycanda, Rusiyada, Gürcüstanda, Özbəkistanda mədəniyyət, kitabxana quruculuğu, kitabxanaşünaslıq tarixi və nəzəriyyəsi problemləri üzrə müdafiə edilmiş bir çox namizədlik və doktorluq dissertasiyalarının opponenti, yaxud müdafiə şuralarının üzvu kimi iştirak etmişdir.

A.Xələfovun elmi araşdırmalarını Azərbaycanda ali kitabxanaçılıq-biblioqrafiya təhsilinin tarixi və nəzəri problemləri mühüm yer tutur. Onun "Azərbaycanda kitabxanaçılıq təhsilinin inkişafı", "Azərbaycanda ali kitabxanaçılıq təhsili" kitabları, çoxsaylı məqalələri, tədris-metodik materialları respublikada kitabxanaçılıq-biblioqrafiya təhsilinin, yüksəkixtisaslı mütəxəssislər hazırlanmasının konseptual cəhətdən həllinə ciddi təsir göstərmişdir.

Professor A.Xələfov kitabxanaşünaslıq-biblioqrafiya elmi sahəsində mütəxəssis, elmi-pedaqoji kadrların hazırlığında da əvəzsiz rol oynamışdır. ümumiyyətlə, o, Azərbaycanda kitabxanaşünaslıq elmi sahəsində xüsusi elmi məktəb yaratmış, kitabxana işinin tarixi, nəzəriyyəsi, metodologiyası və aktual problemləri ilə bağlı geniş tədqiqatlar aparan 1 elmlər doktoru və 10-dan çox elmlər namizədi (fəlsəfə doktoru) hazırlamışdır. Professor A.Xələfovun tanınmış yetirmələri sırasında professor Xəlil İsmayılov, professor Kərim Tahirov, dosent Elçin Əhmədov[5], dosent Knyaz Aslan, dosent Mehmanəli Məmmədov[6], dosent Pərviz Kazimi, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Eldəniz Məmmədov[7] və digər adları təhsil, elm və mədəniyyət tarixinə həkk olunmuş çox sayda tanınmış alimlər vardır. Tanınmış alim, eyni zamanda 25 nəfər elmlər namizədi və elmlər doktorunun hazırlanmasında elmi məsləhətçi və ya opponent kimi xüsusi fəallıq göstərmişdir.

Azərbaycanın müstəqilliyi dövründə 2 hissədən ibarət "Kitabxanaşünaslığa giriş" dərsliyinin çapdan çıxması A.Xələfovun elmi fəaliyyətinin zirvəsi sayıla bilər. Bu nəşr Azərbaycanda kitabxanaçılıq təhsili tarixində kitabxanaşünaslığa dair ilk dərslikdir.

Professor A.Xələfov, eyni zamanda BMT yanında Beynəlxalq İnformasiyalaşdırma Akademiyasının həqiqi üzvü – akademiki seçilmişdir.

Təhsili, elmi dərəcə və elmi adları[redaktə | əsas redaktə]

  • 1950-1955, Bakı Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsinin kitabxanaçılıq şöbəsi;
  • 1961, t.e.n. "Azərbacanda kitabxana işinin tarixindən (1920-1932-ci illər)" mövzusunda namizədlik dissertasiyası;
  • 1964, dosent;
  • 1975, t.e.d., "Azərbaycanda kitabxana işinin tarixi (1933-1958-ci illər)" mövzusunda doktorluq dissertasiyası;
  • 1978, professor.

Əmək fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

İşlədiyi yerlər:

  • 1955-1978, Kitabxanaçılıq fakültəsində müəllim, baş müəllim, dosent;
  • 1962-70 və 1980-1994, Kitabxanaçılıq fakültəsində dekan;
  • 1962-ci ildən bu günə kimi BDU-nun Böyük Elmi Şurasının üzvü;
  • 1963-cü ildən bu günə kimi Kitabxanaşünaslıq kafedrasının müdiri;
  • 1964-1984, Azərbaycan SSR Mədəniyyət Nazirliyi yanında İdarələrarası Kitabxana Şurasının sədri;
  • 1965-1980, SSRI Mədəniyyət Nazirliyi yanında İdarələrarası Kitabxana Şurasının üzvü;
  • 1966-cı ildən bü günə kimi Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasının elmi məsləhətçisi;
  • 1970-1979, BDU-nun Elmi Əsərlərinin "Kitabxanaşunaslıq və biblioqrafiya" seriyasının redaktoru;
  • 1972-ci ildən bu günə kimi Azərbaycan SSR Ali və Orta İxtisas Təhsil Nazirliyi Elmi-Metodik Şurasının "Kitabxanaşünaslıq, biblioqrafiyaşünaslıq və kitabşünaslıq bölməsinin sədri;
  • 1982-1987, Respublika Kitabsevərlər Cəmiyyəti nəzdində "Kitab" Xalq universitetinin rektoru;
  • 1990, Təhsil haqqında Azərbaycan Respublikası Qanununun layihəsini hazırlayan işçi qrupunun üzvü;
  • 1995-ci ildən bu günə kimi BDU-nun Veteranlar şurasının sədr müavini;
  • 1998, BDU-nun Nəşriyyat Şurasının sədri;
  • 1998, "Kitabxana işi haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun layihəsini hazırlayan işçi qrupunun sədri;
  • 1999, Azərbaycanda ilk dəfə olaraq Azərbaycan Kitabxanaçılar cəmiyyəti yaratmış və onun ilk prezidenti ;
  • 1999, "Kitabxana proseslərinin kompüterləşdirilməsi" ETL-in müdiri;
  • 2000, BMT yanında Beynəlxalq Informasiyalaşdırma Akademiyasının müxbir üzvü;
  • 2001, BMT yanında Beynəlxalq Informasiyalaşdırma Akademiyasının həqiqi üzvü (akademik);
  • 2008, Təhsil haqqında Azərbaycan Respublikası Qanununun layihəsini hazırlayan işçi qrupunun üzvü.

Mükafatlar[redaktə | əsas redaktə]

  • 1946, "Böyük Vətən müharibəsində rəşadətli əməyə görə" medalı;
  • 1969, "Azərbaycan SSR əməkdar mədəniyyət işçisi" fəxri adı;
  • 1970, "Şərəfli əməyə görə" medalı;
  • 1971, Ümumittifaq "Bilik" Cəmiyyətinin fəxri fərmanı;
  • 1974, "1973-cü il sosializm yarışının qalibi nişanı";
  • 1976, "Böyük Vətən müharibəsində qələbənin 30 illiyi" yubiley medalı;
  • 1977, "1976-cı il sosializm yarışının qalibi nişanı";
  • 1979, "İşdə əla müvəffəqiyyətlərinə görə" döş nişanı;
  • 1981, Azəbaycan Ali və Orta Ixtisas Təhsil Nazirliyinin fəxri fərmanı;
  • 1984, "N.K.Krupskaya" medalı;
  • 1984, "1983-cü il sosializm yarışının qalibi nişanı";
  • 1985, "Böyük Vətən müharibəsində qələbənin 40 illiyi" yubiley medalı;
  • 1987, "Fəal işinə görə" nişanı;
  • 1989, "Əmək veteranı" medalı;
  • 1995, "Böyük Vətən müharibəsində qələbənin 50 illiyi" yubiley medalı;
  • 2000, "Şöhrət" ordeni;
  • 2000, "1941-1945-ci illər müharibəsi veteranı" nişanı;
  • 2001, "Əməkdar elm xadimi" fəxri adı;
  • 2001, "Xeyriyyəçilik və maarifçilik" medalı;
  • 2002, Azərbaycanlı alim ABI-nin mükafatı;
  • 2002, "Təhsil sahələri üzrə nailiyyətlərə görə" mükafatı;
  • 2004, Amerikada "Ilin adamı-2004" seçilmişdir;
  • 2005, "İlin müəllimi" fəxri adı;
  • 2006, "Əlaçı təhsil işçisi" döş nişanı;
  • 2007, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fəxri Təqaüdçüsü.
  • 2019, "Bakı Dövlət Universitetinin 100 illiyi (1919-2019)" yubiley medalı
  • 2019, Bakı Dövlət Universitetinin 100 illiyi münasibətilə və Azərbaycanda təhsilin və elmin inkişafındakı xidmətlərinə görə "Şərəf" ordeni ilə təltif edilmişdir.[8]

Tədqiqat sahəsi[redaktə | əsas redaktə]

  • Azərbacanda kitabxana işinin tarixi
  • Kitabxanaşünaslığın müasir problemləri

Kitabları[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. İsmayılov, X. Milli kitabxanaşünaslığımızın yaradıcısı //Respublika.- 2011.- 22 dekabr.- S. 7.
  2. Elektron məlumat bazası
  3. Eldar İsmayıl, "Oğuz yurdun övladları", I kitab, Bakı, "Təbib", 1999. səh.102-də.
  4. Azərbaycanda kitabxanaşünaslıq elminin banisi — sabuncu.libmks.az saytı
  5. ELÇİN YUSIF OĞLU ƏHMƏDOV
  6. Mehmanəli Məmmədov
  7. http://libinfo.bsu.edu.az/az/content/mmmdov__eldniz
  8. https://president.az/articles/34954

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • "Mənalı ömür yolu". Fərrux Rüstəmov. Pedaqoji oçerklər: Sələflərim və müasirlərim. Bakı: Elm və təhsil, 2010. - səh. 152.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]