Adaq

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Adaq - türk ve altay mifologiyasında və xalq mədəniyyətində əhd və ya nəzir deməkdir. Azərbaycan dilində əhd və ya nəzir anlayışına bənzəsə də daha geniş əhatəlidir, çünki Şamanlık ənənəsindəki qansız qurban (saçı) və azad qurbanı (ıdık) anlayışları da "Adak" anlayışı içərisində iştirak edər. Hər hansı bir dilək yerinə gəldiyində qarşılığında ediləcəyi və ya veriləcəyi deyilən şey və bunun nəticəsində insanın özünü Tanrıya qarşı öhdəçilikli etdiyi vəziyyət. Osmanlıca nəzir sözünün Türkçe qarşılığıdır. Müqəddəs varlıqlardan kömək istəmək məqsədiylə qurban kəsmək, saçı vermə, şam yandırma, pul bağışlamaq kimi hərəkətlərdə iştirak etmək taahhüdü. Bu yüklenim yerinə yetirilmədiyi təqdirdə adamın başına mənfiliklər, hətta fəlakətlər gələcəyinə inanırlar. Çünki bu söz Tanrıya qarşı verilmişdir. Əhd anlayışına hər dində rast gəlinməkdədir. Anadoluda "Adamak" (Həsr etmək) sözü ilə də istifadə edilər. Türk mədəniyyətində ən məşhur olanı, əhd qurbanı və əhd sədəqəsidir. Adak orucuna da rast gəlinir. Bir dilek yerinə gələndə, əvvəldən adandığı formaya uyğun olaraq ya qurban kəsilir, ya da yoxsullara pul verilir və ya oruc tutulur. Bundan başqa özünü bir işə tamamilə vermək və ya o uğurda fəda etmək mənasında da istifadə edilir.

Etimologiya[redaktə | əsas redaktə]

(Ad/At) kökündən törəmişdir. Adını ortaya qoymaq, adıyla məsuliyyət alma deməkdir. Çünki adını vermək, özünü vermək mənasını verər. Fərqli Türk dillərində Adah və ya Azah olaraq da deyilər. Öz adı üzərinə and içmək deməkdir.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

Draig.svg Mifologiya ilə əlaqədar olan bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.