Adi quayava

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
<td_align="right"_width="40%">Cins:<td_align="left">Psidium&action=edit&preload=Şablon:RedTaxLink/preload&editintro=Şablon:RedTaxLink/intro&preloadparams%5B%5D=<td%20align="right"%20width="40%">Cins:<td%20align="left">Psidium}}, taksonun sistematikasını təsvir etməlidir [[]].
:
† 
(Psidium]])[1]
???:
Adi quayava
Adi quayava
Psidium guajava fruit.jpg
Elmi təsnifat
XƏTA: taksonomik şablon yoxdur{{
Cins:Psidium
Cins:Psidium
Cins:Psidium
Cins:Psidium
Cins:Psidium
Beynəlxalq elmi adı

Quayyava (lat. Psidium guajava) — mərsinkimilər fəsiləsinin psidium cinsinə aid bitki] növü.

Təbii yayılması:[redaktə | mənbəni redaktə et]

Vətəni tropik Amerikadır. Asiya və Afrikada mədəni halda becərilir. Qafqazın Qara dəniz sahillərində yayılmışdır.

Botaniki təsviri:[redaktə | mənbəni redaktə et]

Hündürlüyü 8-10 m olan həmişəyaşıl ağacdır. Gövdələrin qabığı 2-4 mm, hamar, üstü açıq çəhrayı və ya açıq boz rəngli, bəzən şırımlıdır. Budaqları şaхələnir. Cavan budaqları 4 tillidir. Yarpaqları uzunsov-dairəvi, 7-15 sm uzunluqnda, 3-7 sm enində, üstü çılpaq, alt tərəfi tüklü, damarcıqlıdır. Çiçəkləri tək və ya 2-3 ədəd yarpaqların qoltuğunda yerləşir, ağ rənglidir. İldə 1-2 dəfə çiçəkləyir. Bəzi növləri çarpaz tozlanır. Əsas tozlayıcılar balverən arılardır. Meyvəsi yaşıl, lətli, armudşəkilli və ya yumru, uzunluğu 12 sm-ə qədər, çəhrayı, ağ və ya sarı rənglidir. Müхtəlif üsullarla - zoğ, calaq, toхum və qələmlərlə çoхaldılır.

Ekologiyası:[redaktə | mənbəni redaktə et]

Günəşli və çoх isti yerlərdə bitir. Quraqlığa dözür.

Azərbaycanda yayılması:[redaktə | mənbəni redaktə et]

Lənkəran və Astarada mədəni şəraitdə becərilir.

İstifadəsi:[redaktə | mənbəni redaktə et]

Yarpaqları, çiçəkləri və meyvələri bakterisid təsirə malikdir. Bitkinin bütün hissələrində tanninlər vardır, vitaminlərlə zəngin, ətirli, turşa-şirindir. Yarpaqlarından efir yağları alınır. Dekorativ yaşıllaşdırmada müxtəlif kompozisiyaların tərtibatında istifadə olunur.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Cins:Psidium
  2. Linnaeus C. Species Plantarum (lat.): Exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas. 1753.C. 1. səh. 470.

Ədəbiyyat[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Флoра Азербайджана. т.5. 1954; Флoра Кавказа. т.5. 1954;
  • Azərbaycanın ağac və kolları. I cild. 1961;
  • Azərbaycan flora-sının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008;
  • Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]