Adi yergilası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Adi yergilası (lat. Physalis alkekengi)[1] - yergilası cinsinə aid bitki növü.[2]

?Adi yergilası
Adi yergilası (Physalis alkekengi)}}
Elmi təsnifat
Aləmi: Bitkilər
Şöbə: Örtülütoxumlular
Sinif: İkiləpəlilər
Yarımsinif: Lamiid
Sıra: Badımcançiçəklilər
Fəsilə: Badımcankimilər
Cins: Yergilası
Növ: Adi yergilası
Elmi adı
Physalis alkekengi L.
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
ÜTMX   30589
MBMM   33120
IPNI   ???

SOLANALES SIRASI

Solanaceae Juss . – BADIMCAN ÇİÇƏKLİLƏR FƏSİLƏSİ

Physalis L. – Yergiləsi cinsi

Bu cins Azərbaycanda 2 növlə təmsil olunmuşdur, onlardan 1-i dərman bitkisidir.

Physalis alkekengi L. - Adi yergiləsi - Физалис обыкновенный – Ordinary ground cherry

Botaniki təsviri[redaktə | əsas redaktə]

Uzun, sürünən, budaqlı, odunlaşmış, yeraltı zoğları olan çoxillik ot bitkisidir. Gövdəsi 25-60 (80) sm düz, budaqlı, bəzən

sadədir; aşağı hissəsi çılpaq, orta hissəsi az, təpəsi isə sıx tüklənmişdir. Yarpaqları saplaqlı, uzunluğu 4-12 sm, eni 2.5-6.5 sm yumurtavari, enli yumurtavaridir; qıraqları bəzən azacıq diş-dişli, hər iki tərəfdən çox seyrək tüklüdür. Çiçəkləri tək-tək, qoltuqdadırlar. Çiçəkyanı kasacıqları 4-7 mm uzunluqda üçdilimlidir, sıx tüklənmişdir. Tacı 20 mm, ağımtıl, sıx tükləşmişdir. Giləmeyvəsi 1.2-1.5 sm uzunluqda, narıncı, toxumları 2.5 mm qədər, tumurcuqvari, sarı və ya ağımtıl rəngdədir. May-avqust aylarında çiçəkləyir, iyun-sentyabrda meyvə verir.

Mənşəyi və yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Adi yergiləsi boreal coğrafi tipinin avropa sinfinə aiddir. Skandinaviya, Atlantik və Orta Avropa, Aralıq dənizi, Balkan-Kiçik-

Asiya, Şimali Amerika, Rusiya, Ukrayna, Orta Asiya və Qafqazda yayılmışdır. Kür-Araz ovalığı və Abşerondan başqa Azərbaycanın bütün rayonlarında arandan orta dağ qurşağına kimi (dəniz səviyyəsindən 1800 m qədər) bitir.

Ekoloji qrup və bitdiyi yerlər[redaktə | əsas redaktə]

Kseromezofitdir, meşə-kol və alaq bitkilik tiplərində rast gəlir. Meşələrdə, kolluqlarda, alaq kimi bostanlarda, bağlarda, üzümlüklərdə və boş sahələrdə tək-tək bitir.

Kimyəvi tərkibi[redaktə | əsas redaktə]

Alkaloid, flavonoid, piyli yağlar, C vitamini, steroid, fenolkarbon və üzvü turşular, habelə karotinoidlərlə zəngindir.

Təsiri və tətbiqi[redaktə | əsas redaktə]

Müxtəlif ölkələrin farmakopeyasına daxil olan ofisinal dərman bitkisidir. Eksperimental, Koreya və xalq təbabətində geniş tətbiq edilir. Azərbaycanın orta əsrlər təbabətində istifadə

olunmuşdur. Əsasən mədə-bağırsaq, dəri, böyrək, sidik kisəsi, qaraciyər, sarılıq, nəfəs yolları, revmatizm, malyariya, anqina, qadın xəstəlikləri, irinli yara və xoralar, eləcə də kəskin respirator infeksiyalar zamanı istifadə olunur. Antiseptik, kardiotonik, diuretik, ödqovucu, qansaxlayıcı, bəlğəmqətirici, ağrıkəsici, yarasağaldıcı, qusdurucu və iltihab proseslərinə qarşı təsirə malikdir.

İstifadə olunan hissələri[redaktə | əsas redaktə]

Müalıcə məqsədi ilə bitkinin çiçəkləri, yarpaqları, budaqları, meyvələri və toxumları istifadə edilir.

İstifadə formaları[redaktə | əsas redaktə]

Cövhər və dəmləmə.

Digər faydalı xüsusiyyətləri və istifadəsi[redaktə | əsas redaktə]

Meyvələrindən şorabalar, mürəbbələr və şəkərlənmiş meyvələr hazırlanır. Dekorativ və boyaq bitkisir.

Adi yergilası (lat. Physalis alkekengi)[1] - yergilası cinsinə aid bitki növü.[2]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

[3]

  1. 1,0 1,1 Nurəddin Əliyev. Azərbaycanın dərman bitkiləri və fitoterapiya. Bakı, Elm, 1998.
  2. 2,0 2,1 Elşad Qurbanov. Ali bitkilərin sistematikası, Bakı, 2009.
  3. Mehdiyeva N.P. «Azərbaycanın dərman florasının biomüxtəlifliyi», Bakı,2011