Ala-Arça (milli park)

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Ala-Arça
(qırğ. Ала-Арча)
Ala Archa 1.JPG
Sahəsi
  • 194 km²
Yaradılma tarixi 1976
Yerləşməsi
42°38′42″ şm. e. 74°28′48″ ş. u.
Ölkə
Ala-Arça xəritədə
Ala-Arça
Ala-Arça
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar
Tipik park mənzərəsi.

Qırğızıstanın Milli Təbii Parkı Ala-Arça (qırğ. Ала-Арча) — Qırğızıstanın paytaxtından 41 km məsafədə Qırğız silsiləsinin (Kirg. Qırğız Ala-Too) şimal yamacında 1600—4860 metr yüksəklikdə yerləşən parkdır. 2280 hektar ərazini əhatə edir. Qırğızıstanın Ala-Tu yüksəkliyindən başlayaraq, şimala doğru Ala-Arçinski dərəsinə doğru uzanır. Ala-arxa çayı parkdan keçir. Ala-arxa çayı parkın ərazisindən keçir.

Parkın direktoru Qasımbəyov Marat Aşurbəyoviçdir.

Təsviri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Ala - rəngarəng, zolaqlı; arça - ardıc mənalarını verir.

Tarixi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Milli park Qırğızıstan SSR Nazirlər Sovetinin 29 aprel 1976-cı il tarixli fərmanı ilə 19.4 min hektar ərazidə yaradılmışdır. Bu gün parkın meşə sahəsi 1316 hektardır. Meşəlik olmayan torpaq sahəsi isə 970 hektardır.

Yerləşməsi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Milli parkın yaxınlığında milli qəhrəman Baytiq Kanayev və ya Baytik-baatırın xatirəsinə adlandırılan Baytiq kəndi və milli qəhrəmanın qəbri - Baytiq-Gümbəz də yerləşir. Əraziyə ən yaxın yaşayış məntəqəsi - Qaşka-Suu kəndidir.

Təbiəti[redaktə | mənbəni redaktə et]

Parkın ərazisindən axan Ala-arxa çayı. Tueistlər üçün olan cığırlar yuxarıya qalxır.

600-dən bitki çox növü var, o cümlədən 70 növ ağac və kol, təxminən 50 növ dərman bitkisi, çoxlu bal bitkisi və aşılayıcı bitkilər yetişən dağətəyi çöllərin və dağ meşələrinin mənzərələri milli parkda var. İynəyarpaqlılar – 723 hektar, o cümlədən şam ağacı- 11 hektar, Tyan-Şan küknarı - 165 hektar, ardıc - 28 hektar ərazini əhatə edir. Qarağackimilər - 1 hektar, yumşaq yarpaqlılar - 69 hektar, tozağacı- 61 hektar, qovaq - 7 hektar, söyüd - 1 hektar ərazini əhatə edir. Digər ağac növləri 36 hektar, kollar isə 185 hektar ərazini tutur.

Arxar, Sibir cüyürü, Sibir dağ keçisi, çöldonuzu, tülkü, canavar, dovşan, porsuq, kirpi, dələ; quşlardan isə, xınalı kəklik, səhra balakəkliyiular daha çox yaygın heyvanlardır.

Qırmızı kitaba düşən heyvanlarından Türküstan vaşağı, ilanyeyən, berqut, Himalay qarakərkəsi, ütəlgi qızılquş; nadir növ heyvanlardan isə: irbisqarakərkəs də geniş yayılmışdır.

Turizm[redaktə | mənbəni redaktə et]

1951-ci ildən bəri aktiv turizmin obyekti kimi xidmət göstərir, bunun üçün parkda yollar və cığırlar var, turistlərin ən çox ziyarət etdiyi yerlər buzlaq və eyni adlı Ak-Say şəlaləsidir.[1] Çox populyar olan dərəyə 150-ə yaxın marşrut var. 1100 m hündürlüyə qədər divarları və il boyu alpinistlərin zirvəyə qalxması üçün bazaları var. Bişkekdən asfalt yolları var.[2]

Milli parka giriş haqqı tələb olunur.[3] İstirahət günləri parkı orta hesabla mindən çox insan ziyarət edir. Parkdan həftədə təxminən iyirmi ton qatı tullantı təmizlənir.[4]

Parkda kiçik bir təbiət muzeyi var.[2]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Природный парк «Ала-Арча»[ölü keçid]
  2. 1 2 "Ала- Арчинское ущелье". (#parameter_ignored_suggest)[ölü keçid]
  3. "Туристический Союз Кыргызстана: Календарь событий на выходные. 15 марта 2012". 2016-03-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-10-12. (#parameter_ignored_suggest)
  4. "На Студенты провели акцию по уборке природного парка «Ала-Арча» 14-05-2012". (#parameter_ignored_suggest)[ölü keçid] // Общественная телерадиовещательная корпорация

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]